‘Tekortschietend beleid lokt gesjoemel uit’

Fraude valt niet goed te praten, maar het is de verantwoordelijkheid van de politiek om tijdig maatregelen te nemen.Een paar dagen na het aantreden van het kabinet Rutte-3 las ik bij het ontbijt een interview met de nieuwe Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, Carola Schouten. Zij gaf daarin aan bewondering te hebben voor de hardwerkende boeren en hen perspectief te willen bieden. Een paar uur later zag ik op een nieuwssite dat de minister ‘erg boos’ was op een deel van die hardwerkende boeren vanwege het gesjoemel met mest. Ongeveer een maand later werd ze nog bozer toen de ’kalverfraude’ openbaar kwam, al staat beslist niet vast dat deze omvangrijk is. De minister is er inmiddels wel achter dat hard werken niet gelijk staat met verantwoord bezig zijn, en dat beleid maken voor een belangrijk deel een kwestie is van pijn verdelen.‘Je moet er rekening mee houden dat één boer slimmer is dan honderd ambtenaren’Een vroegere hoge ambtenaar van het ministerie van landbouw zei regelmatig: “je moet er rekening mee houden dat één boer slimmer is dan honderd ambtenaren”. Volgens mij moet je ook de agrarische adviseurs op dit punt niet onderschatten. En als het om geld gaat zijn boeren net mensen. Daar komt bij dat de regelgeving vaak erg ingewikkeld is en lang niet altijd sluitend.Veel te laat ingegrepenBovendien worden de maatregelen voor de melkveehouderij door veel veehouders terecht als onrechtvaardig aangevoeld. Daarbij speelt een rol dat veel te laat adequaat is ingegrepen. Dat kwam enerzijds doordat de dynamiek van een ‘ontketende’ melkveehouderij sterk is onderschat – ook door mensen die beter kunnen weten – en anderzijds door de ‘vrijheid-blijheid’-ideologie van grote delen van het bedrijfsleven (‘niet investeren in lucht’ ) en van de zogenaamd boervriendelijke partijen. Het gevolg van dit uitstellen en afhouden is dat er in 2017 veel harder en onder grotere tijdsdruk moest worden ingegrepen dan wanneer er een paar jaar eerder doeltreffend was bijgestuurd.Ontwijkend gedrag, gesjoemel en zeker fraude vallen niet goed te praten, maar het is de verantwoordelijkheid van de politiek om door tijdig passende maatregelen te nemen, de verleiding voor slimme boeren en slimme adviseurs zoveel mogelijk te beperken. Dan hoeft ook de minister minder vaak boos te worden.