‘Systeem fosfaatrechten werkt goed’

Het fosfaatrechtensysteem functioneert goed, stelt Ard Klijsen van makelaarsvereniging NVM.Met de invoering van het fosfaatrechtenstelsel, kwam begin vorig jaar ook direct de handel erin op gang. En vrijwel meteen was er ook rumoer en onrust op de markt. Dit vanwege melkveehouders die in de knel raakten door bijzondere bedrijfsomstandigheden op de peildatum 2 juli 2015 en vleesveehouders die werden geconfronteerd met intrekking van eerder verleende fosfaatrechten. GrondgebondenheidHoewel het debuutjaar van de fosfaatrechten ook nog eens werd gekenmerkt door sterke prijsschommelingen, waar zelfs Kamervragen over werden gesteld, durf ik toch te stellen dat het fosfaatrechtensysteem goed functioneert – als instrument om de mestproductie te reduceren en de grondgebondenheid van de Nederlandse melkveehouderij te stimuleren.Mestproductie omlaagAan het aantal melkkoeien dat Nederland op peildatum 2 juli 2015 telde, werden op 1 januari 2018 zo’n 85 miljoen kilo aan fosfaatrechten gekoppeld. Niet-grondgebonden melkveebedrijven kregen daarbij 8,3% minder fosfaatrechten toebedeeld, een korting die voortvloeit uit het beleid om via de grondgebondenheid van de Nederlandse melkveehouderij te stimuleren. Omdat de Nederlandse mestproductie omlaag moet, vindt bij iedere transactie bovendien een afroming van 10% plaats. Markt fosfaatrechten is transparantHandel fosfaatrechtenDat fosfaatrechten van meet af aan onderhevig waren aan sterke prijsschommelingen, betekent niet dat de handel erin niet eerlijk verloopt. Integendeel: in het verlengde van het digitale aanmeldingssysteem dat de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl) heeft opgetuigd hebben agrarische NVM-makelaars een Stichting Beheer Derdengelden opgericht, die ervoor zorgt dat de betalingen van alle transacties veilig verlopen. NVM-makelaars handelen niet zelf in fosfaatrechten, maar bemiddelen tussen verkoper en koper. Op internet worden dagprijzen en gemiddelde weekprijzen gepubliceerd. Transparanter kan niet!Onduidelijkheid knelgevallenregelingBovendien vallen de forse prijsfluctuaties goed te verklaren. De markt was onrustig door onduidelijkheid over de knelgevallenregeling, voor veehouders die op peildatum 2 juli 2015 in bijzondere omstandigheden verkeerden en daardoor te weinig fosfaatrechten kregen toebedeeld. In april zorgde de aankondiging van FrieslandCampina om de melkaanvoer te reguleren voor een dip. Sindsdien is het prijsverloop aanhoudend positief, ondanks veel commotie over het besluit van de overheid om vleesveehouders hun eerder verleende fosfaatrechten weer in te trekken.Minder vraag naar fosfaatrechtenPrijs fosfaatrechtMijn inschatting is dat de prijs van een kilo fosfaat netto zich in 2019 zal stabiliseren op een lager niveau. Melkveebedrijven die begin 2018 minder fosfaatrechten kregen toebedeeld dan ze op grond van hun aantal koeien nodig hadden, konden immers 2 dingen doen: Hun veestapel inkrimpen en de productie per koe verhogen.Of fosfaatrechten bijkopen. Dat laatste is in 2018 veelvuldig gebeurd. Mijn verwachting is dat de meeste bedrijven inmiddels over voldoende fosfaatrechten beschikken, met een afname van de vraag als gevolg.