Stikstofstrijd over rug van veehouder

De omvang van het stikstofprobleem wordt steeds duidelijker. Honderden vergunningen zijn al ingetrokken. D66 en GroenLinks willen het mes in de veestapel. Het ongenoegen onder boeren neemt toe.De bewuste uitspraak van de Raad van State (RvS) is al meer dan drie maanden geleden. Maar de aandacht voor de gevolgen van het doorstrepen van het stikstofbeleid neemt nog steeds toe. Het is nu ook politiek een heet hangijzer geworden.Allereerst worden de gevolgen steeds duidelijker. Duizenden bedrijven zijn in onzekerheid. 370 natuurvergunningen zijn al vernietigd, voor een paar honderd dreigt het zelfde lot, blijkt uit een inventarisatie door Boerderij bij de rechtbanken. En dan hebben we het nog niet over de onzekerheid over meldingen van weidegang, bemesting en niet-vergunningplichtige bedrijfsuitbreidingen. Nederland zit niet alleen op slot, maar is ook in verwarring._{Lees verder onder de foto.}De discussie over de te grote stikstofuitstoot door de veehouderij lijkt nog lang niet geluwd. Door het stilleggen van veel bouwactiviteiten ligt veel druk op de politiek om stikstof weg te halen bij de veehouderij. - Foto: ANPRuim 370 vernietigd, nog zeker 180 te gaanHonderden vergunningen zijn al vernietigd sinds de Raad van State op 29 mei een streep zette door het PAS. Het overgrote deel van de zaken is agrarisch. Een inventarisatie bij RvS en de 11 rechtbanken.Anderhalve maand na de cruciale uitspraak vernietigde RvS zelf in hoger beroep 129 natuurvergunningen.De rechtbanken Overijssel, Gelderland, Limburg, Noord-Holland en Midden-Nederland hebben respectievelijk ruim 80, 80, 38, 29 en 12 PAS-natuurvergunningen vernietigd. Dat brengt het totaal van vernietigde natuurvergunningen op meer dan 370.Bij rechtbank Noord-Nederland liggen nog de meeste zaken te wachten: zo’n 120, aldus een woordvoerder. Het is nog onbekend hoe de rechtbank deze zal afhandelen. In ieder geval is medio oktober een inhoudelijke zitting waar zo’n 20 PAS-natuurvergunningen behandeld worden.Rechtbank Oost-Brabant heeft nog zeker 20 PAS-vergunningen op de plank die al dan niet buiten zitting afgehandeld moeten worden.Bij rechtbank Zeeland-West-Brabant zou het gaan om 8 zaken die in oktober nader bekeken worden op bijzonderheden en wellicht zonder zitting worden afgedaan, aldus een woordvoerder.In de rechtbank Den Haag liggen 20 tot 30 PAS-zaken op de plank. Nog deze maand zal, zonder zitting, in de meeste zaken uitspraak gedaan worden in lijn met die van RvS, aldus een woordvoerder.Bij de rechtbanken Amsterdam en Rotterdam spelen geen PAS-zaken en ligt ook niets op de plank.Hoe definitief is definitief in PAS-uitspraak RvS?De ernst van de situatie drong meteen door bij met name veehouders die sinds de invoering van het Programma Aanpak Stikstof (PAS) in juli 2015 hun bedrijf hebben uitgebreid. Een deel van de bedrijven had dankzij het PAS een definitieve vergunning. Een ander deel kon dankzij het PAS volstaan met een melding. Die laatste groep verkeert nu in onzekerheid, de rechter gaf de eerste groep meteen de verzekering dat aan hun recht niet getornd zou worden.Aan de toezegging van RvS wordt echter inmiddels openlijk getwijfeld, onder andere door Kees de Groot, oud-vicepresident van de Rotterdamse rechtbank. De Groot stelt dat veehouderijen die een vergunning hebben helemaal niet zo zeker zijn van hun rechten.Veehouders die een natuurvergunning hebben, kunnen ondanks die vergunning toch aansprakelijk worden gesteld voor de schade die de natuur lijdt, aldus de oud-rechter. Om juridische procedures te voorkomen, zou de overheid de bestaande vergunningen moeten intrekken en wijzigen, zodat minder stikstofuitstoot wordt toegestaan, vindt De Groot._{Lees verder onder het kader.}‘Dit laat ik niet zomaar over mijn kant gaan, dan stap ik naar de rechter’Ruim 3.300 bedrijven hebben tot eind 2018 een melding gedaan onder het PAS. Een van hen is melkveehouder Bart Veerbeek (35) in Nagele (Fl.). In 2015 heeft hij via de Aerius Calculator doorgegeven zijn bedrijf te willen uitbreiden. Door de groei met 40 melkkoeien bleef hij onder de grenswaarde van 1 mol N/ha/jr en was daarom niet vergunningplichtig volgens het PAS-systeem. Nu het PAS onderuit is gehaald, moet Veerbeek met terugwerkende kracht toch een vergunning hebben.
Bart Veerbeek is niet van plan zijn via een PAS-melding gerealiseerde groei zich zomaar te laten afpakken via een vergunningaanvraag. - Foto’s: Ton Kastermans FotografieDe koeienstal van melkveehouder Bart Veerbeek in Nagele. Na een PAS-melding kon hij groeien met 40 melkkoeien. Zijn stal groeide mee, links op de foto.Bedrijfsgegevens130 melkkoeien90 stuks jongvee40 melkkoeien groei via melding De ontwikkeling van zijn bedrijf was voor Veerbeek een logische stap. Hij had het bedrijf net overgenomen en wilde doorontwikkelen. Op basis van berekeningen bleek dat als hij de stap van 90 naar 130 melkkoeien zou zetten, hij voldoende had aan een melding. Op basis daarvan kreeg hij toestemming om te groeien in het aantal dieren en zijn stal uit te breiden. In 2015 en 2016 werd een en ander gerealiseerd.Tot nu toe heeft Bart nog niets gehoord over een vergunning die hij zou moeten aanvragen. “Ik heb nog niets gehoord van de provincie Flevoland of de landelijke overheid, maar eigenlijk vind ik dat ik ook niets hoef te horen, ik heb niets verkeerd gedaan. Alles is volgens de regels gegaan, daar heb ik me netjes aan gehouden. Ik heb gewoon mijn melding gedaan. Dat achteraf die regels blijkbaar niet deugen, is toch niet mijn probleem?”Ik ben 35 jaar en zit als ondernemer vol vuur en laat me niet aan de kant zettenVeerbeek wordt niet onzeker van de huidige situatie. “Ik ben meer het type van gewoon doorgaan. Ik weet wel dat als dit ‘PAS-probleem’ ons in de schoenen geschoven wordt, de maat zo langzamerhand vol is. Dat kan gewoon niet. Het is een probleem dat de overheid zelf gecreëerd heeft. Ik ga ervan uit dat minister Schouten onze situatie legaliseert en die vergunning zonder mitsen en maren verleent.”De melkveehouder denkt dat het nog wel even duurt voor er echt duidelijkheid is. “Het zal wel wachten zijn op de Commissie Remkes, voor die tijd gebeurd er niets. Als ze vervolgens op een slinkse wijze via ons als ‘melders’ proberen de veestapel te verkleinen, stappen we meteen naar de rechter. We zijn met een heel grote groep ‘melders’. Ze pakken me mijn bedrijf niet af. Ik ben 35 jaar en zit als ondernemer vol vuur en laat me niet aan de kant zetten.”Dat er een probleem ligt en de stikstofstrijd definitief is losgebarsten, is landbouwminister Carola Schouten al sinds eind mei duidelijk. Mede op aandringen van de Tweede Kamer stelde ze een adviescollege onder voorzitterschap van oud-commissaris van de Koning van Noord-Holland, Johan Remkes, aan om orde te scheppen in de chaos. Remkes moet op korte termijn een oplossing te zoeken voor onder andere het probleem van de boeren die onder het PAS geen Natuurbeschermingsvergunning nodig hadden, maar die als gevolg van de uitspraak van de rechter nu wel moeten hebben. Remkes wordt daarbij niet beperkt door afspraken in het regeerakkoord, zegt Schouten._{Lees verder onder het Facebookbericht.}Boerenactie op til. Op sociale media circuleert een oproep om ‘voor eind september’ met trekkers te demonstreren in Den Haag.De stikstofuitspraak van de Raad van State zegt met zoveel woorden dat de natuur moet worden beschermd tegen overmatige neerslag van stikstof. Die bescherming is in de ogen van de rechter onvoldoende, als bij de vergunningverlening al rekening wordt gehouden met een te verwachten vermindering van de stikstofneerslag.De uitspraak raakt zo’n 18.000 projecten op lokaal, regionaal en nationaal niveau, variërend van de aanleg van snelwegen tot de bouw van nieuwe stallen. Terwijl het kabinet werkte aan een inventarisatie van alle getroffen projecten, kwamen bedrijfsleven en politici alvast met hun oplossingsrichtingen. LTO Nederland pleit ervoor om projecten waarvan evident is dat ze nauwelijks stikstofbelasting veroorzaken op de kortst mogelijke termijn doorgang kunnen vinden. Het gaat dan vooral om projecten die onder het Programma Aanpak Stikstof konden volstaan met een melding. Als grens zou een hoeveelheid van 1 mol stikstof per hectare moeten gelden. LTO staat voor een gebiedsgerichte aanpak met maatwerk.Lees meer artikelen over het Programma Aanpak Stikstof Halvering voorgesteldDe stikstofuitspraak heeft inmiddels een forse politieke dynamiek gekregen. Partijen die voor de zomer nog steun gaven aan de instelling van een adviescollege om zich over het stikstofprobleem te buigen, wilden afgelopen week niet langer wachten. D66’er Tjeerd de Groot had zijn plan (halvering veehouderij) nog niet gepresenteerd of zijn collega Jesse Klaver (GroenLinks) overtroefde hem met de suggestie voor een noodwet om de impasse los te trekken. Ook GroenLinks wil diep snijden in de veestapel._{Lees verder onder de tweet(s) van Jesse Klaver.}Onze stikstofuitstoot moet radicaal minder, voor onze gezondheid, de natuur én het klimaat.

Daarom stellen wij dit kabinet een deadline: kom voor het einde van de maand met een noodwet om de veestapel te halveren. En dat moet eerlijk: kom met geld om de boeren uit te kopen.— Jesse Klaver (@jesseklaver) September 9, 2019Landbouwminister Carola Schouten heeft zich nog niet laten verleiden tot uitspraken over de omvang van de veestapel. Maar in de Kamer zei ze dat er ‘geen taboes zijn’ bij het zoeken naar oplossingen voor de situatie. “Geen taboes, wel integraal en zorgvuldig”, vatte ze het woensdag samen, nadat ze haar ongenoegen had laten blijken over de manier waarop D66 het halveringsplan presenteerde. “Zoiets roepen, heeft impact op mensen. Dat raakt gezinnen. Je kunt vragen stellen, maar doe het wel zorgvuldig.”Een generieke maatregel is volgens haar niet de oplossing, omdat het bij de stikstofneerslag vooral uitmaakt waar die stikstof vandaan komt en welk natuurgebied er op welke plek door geraakt wordt.Er rust dus geen taboe op de inkrimping van de veestapel, maar evenmin op beperking van de maximumsnelheid of de vermindering van het vliegverkeer. De mogelijkheid om beschermde Natura 2000-gebieden te schrappen, lijkt echter wel taboe te blijven. Minister Schouten waarschuwde donderdag dat ze juridisch geen ruimte ziet om aangewezen Natura 2000-gebieden te schrappen.Minder vee, langzamer rijden, minder vliegenTwee partijen in de Tweede Kamer, D66 en GroenLinks, riepen afgelopen tijd om het hardst dat de veehouderij moet worden ingekrompen. Landbouwwoordvoerder Tjeerd de Groot van D66 gooide als eerste de knuppel in het hoenderhok. Wat hem betreft zou de veestapel moeten halveren. Hij richtte zich met name, maar niet alleen, op de varkens- en pluimveehouderij. De Groot maakte duidelijk dat hij een politiek punt wil maken. Hij vindt dat regeringspartij VVD de zaak op zijn beloop laat en geen keuzes maakt.
Terwijl De Groot nog uitleg gaf over zijn idee, kwam GroenLinks-fractievoorzitter Jesse Klaver met het idee van een noodwet. Daarin, net als in het D66-plan, een halvering van de veehouderij met daarnaast meteen een budget van € 7,5 miljard over een periode van 15 jaar.
Hoewel de focus leek te liggen op ingreep in de veestapel, bepleiten beide partijen ook vermindering van het luchtverkeer en verlaging van de maximumsnelheid.
De plannen van beide partijen kregen zowel in het parlement als daarbuiten forse kritiek. “Een bizarre proefballon”, oordeelde LTO Nederland. “Een schijnoplossing”, aldus NAJK-bestuurder Tim van der Mark. Daarbij was de reactie van landbouwminister Carola Schouten nog mild. Zij noemde de ideeën ‘niet chic’ en ‘makkelijk’.GroenLinks vroeg afgelopen week om een noodwet. Eerder deed brancheorganisatie Bouwend Nederland een soortgelijke oproep. Volgens de minister is dat niet de manier om een probleem waar zoveel mensen door geraakt worden op te lossen. Het wachten is op de adviezen van Remkes. Ook voor de minister.Lees ook: Nieuw rekenmodel moet PAS-probleem vlot trekken Aerius opnieuw opengesteld voor gebruikTegelijk is het rekenprogramma Aerius maandag 16 september weer opengesteld. Het rekenprogramma kan worden gebruikt om vergunningaanvragen te onderbouwen waarbij geen sprake is van belastende stikstofdepositie. Op dit moment worden vergunningen niet verstrekt, omdat bij de aanvragen niet is aangetoond dat de er geen stikstofbelasting van kwetsbare natuur is. Met de uitkomsten van het aangepaste rekenmodel Aerius kunnen vergunningaanvragen wel weer worden onderbouwd.AERIUS Calculator 2019 is vanaf nu beschikbaar https://t.co/lIyODcqiZopic.twitter.com/R5HYsC5hXO— AERIUS (@AERIUSapp) September 16, 2019Medeauteur: Eric Beukema