Stikstofstrijd gaat om meer dan koe in wei

De veehouderij kan in de knel raken door de stikstofuitspraak van de Raad van State. De vraag is niet of de koe in de wei blijft, maar wel of er voldoende ontwikkelingsruimte is voor alle economische sectoren.Mag de koe nog wel in de wei? Die vraag lijkt centraal te komen staan in de discussies over de gevolgen van de stikstofuitspraak van de Raad van State. Toch gaat het in de kern niet om die vraag. Koeien mogen in de wei. Alleen zal weidegang betrokken moeten worden bij de vergunningverlening voor bedrijven met melkvee.Dat beweiden onderdeel moet uitmaken van een vergunning is geen vraag die pas is opgekomen nadat de Raad van State de ingrijpende uitspraak deed om het Programma Aanpak Stikstof buiten werking te zetten. Juristen hebben daar al in de vorige eeuw op gewezen. Nu ligt het probleem levensgroot op tafel. Een adviescollege onder voorzitterschap van Johan Remkes moet een oplossing zoeken voor al die verleende vergunningen waarbij het beweiden niet is meegenomen._{Lees verder onder de foto.}Vleesvee in de omgeving van Amsterdam. Inkrimping van de veestapel wordt nadrukkelijk genoemd als optie om de stikstofuitstoot te verminderen. - Foto’s: Lex SalverdaDe Utrechtse hoogleraar Omgevingsrecht Chris Backes zegt dat het denkbaar is dat het houden van vee, inclusief het weiden en bemesten, in bepaalde gebieden en onder bepaalde voorwaarden (bijvoorbeeld bij een bepaalde afstand en een met zekerheid dalende lijn van de depositie) wordt vrijgesteld van een vergunning. Maar daarvoor moet dan wel een stevige onderbouwing komen, die laat zien dat daarmee de natuur geen schade lijdt of, liever nog, de situatie van de natuur verbetert.In elk geval moet er voor het komende weide- en mestseizoen (uiterlijk 1 februari 2020) duidelijkheid zijn.DLV Advies steekt spaak in wiel van MOBDoor een ingreep van DLV Advies zal de milieuactiegroep Mobilisation for the Environment (MOB) niet een link kunnen leggen tussen bedrijfsnamen enerzijds en gegevens over meldingen in het Aerius-systeem binnen het Programma Aanpak Stikstof anderzijds. Daarmee wordt het voor MOB praktisch onmogelijk de provincies te verzoeken om specifieke bedrijven te controleren.
MOB heeft bij de provincies gegevens opgevraagd van meer dan 3.000 PAS-meldingen. Door het wegvallen van het PAS hebben de meldingen volgens MOB hun rechtskracht verloren en moeten de provincies daarop handhaven.
Jeroen van Boxmeer van DLV Advies zegt hij namens tientallen klanten aan het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit gevraagd heeft de bestanden zodanig te versleutelen dat namen en adressen niet kunnen worden achterhaald. Het ministerie heeft de gegevens omgezet in een bundel geanonimiseerde berekeningen met dieraantallen, zonder dat namen en/of adressen van de betrokken bedrijven kunnen worden achterhaald.
Van Boxmeer: “Hiermee hebben we bereikt dat de privégegevens van de opgevraagde PAS-meldingen zo veel mogelijk beschermd blijven.”Complex probleemHet betrekken van weidegang in de vergunningverlening is niet meer dan een onderdeel in het complexe probleem dat is ontstaan over de vraag hoeveel stikstofuitstotende economische activiteit in Nederland nog mogelijk is zonder de voor stikstof gevoelige natuur te schaden. Volgens de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn is Nederland verplicht de toestand van kwetsbare natuur te beschermen en te verbeteren.Met het wegvallen van het PAS is het voor ondernemende veehouders niet meteen onmogelijk hun bedrijf door te ontwikkelen. Een oude optie voor bedrijfsontwikkeling komt nu weer in beeld: extern salderen. De rechten van stoppende bedrijven in de omgeving kunnen in de huidige situatie gebruikt worden voor bedrijfsuitbreiding. Overigens kunnen hiervoor niet de rechten gebruikt worden van gestopte bedrijven die tussen 1 juli 2015 en 1 juli 2018 geen uitstoot hadden. Want de stikstofuitstoot van die bedrijven is zeer waarschijnlijk al gebruikt binnen het PAS.TerugdraaienIn de uitspraak van de Raad van State staat nadrukkelijk dat onherroepelijk verleende natuurvergunningen onder het PAS geldig blijven. Maar de Wet natuurbescherming biedt de mogelijkheid om ook onherroepelijke vergunningen terug te draaien. Dat kan als de omstandigheden sinds de vergunningverlening zo zijn gewijzigd dat de verleende vergunning niet zou zijn verleend als deze omstandigheden bekend waren geweest ten tijde van de vergunningverlening. Kortom, dit geeft juridische ruimte alsnog zo’n vergunning ter discussie te stellen en te laten intrekken.Luchtvaart, woningbouw, industrie en veehouderij doen allemaal een beroep op de stikstofruimte. De schaarse stikstofruimte wordt inzet van een strijd tussen verschillende sectoren. Veehouderij, luchtvaart, industrie, woningbouw, verkeer, voor al die activiteiten is stikstofruimte nodig. Om de natuur te beschermen, in stand te houden en te verbeteren zal de stikstofruimte eerder afnemen dan toenemen, dus moet het adviescollege van Johan Remkes ook kijken naar de vraag wie waar het eerst recht op heeft.Nu al zijn er bedrijven van buiten de landbouw die hun licht opsteken bij agrarisch adviseurs om te zien of er stikstofruimte te halen valt bij stoppende veehouders. De overheid werkt op dit moment aan de inkrimping van de veestapel door de warme sanering in de varkenshouderij. Die ingreep met bijna € 200 miljoen aan belastinggeld zal niet alleen de geurhinder verminderen, maar ook de stikstofuitstoot.Niet terechtLTO Nederland vindt het niet terecht dat nu meteen naar de landbouw wordt gewezen. De landbouworganisatie benadrukt dat de veehouderij heel innovatief bezig is en dat de uitstoot van ammoniak de afgelopen 30 jaar al met 68% is teruggebracht, zoals blijkt uit cijfers van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL).LTO ziet nog mogelijkheden om de ammoniakuitstoot te verminderen door de toepassing van nieuwe stallen die beter ammoniak kunnen afvangen, emissiearme aanwendingstechnieken verbeteren, ander voer en extra weidegang; maatregelen die ook nog eens goed zijn voor het klimaat. LTO wil de koe in de wei houden.Op de vraag hoe LTO denkt te voorkomen dat het belang van grote infrastructurele projecten, voortgaande ontwikkeling van industrie, luchtvaart, verkeer en bouw ten koste zullen gaan van de veehouderij, kon een woordvoerder geen antwoord geven. In een later stadium wil de boerenorganisatie hier op terugkomen.Medeauteur: Eric Beukema