Stierindexen met twijfels

De stierindexberekening van de stichting GES is op de schop gegaan. Het resultaat wordt kritisch gelaten ontvangen in de Nederlandse fokkerijwereld.De KI’s en spermahandelaren halen gelaten hun schouders op over de nieuwe stierindexen. “Het zal wel” en “weer een nieuwe ranking” zijn de woorden die tijdens een belronde naar de stiereigenaren worden gehoord. De stichting GES (Genetische Evaluatie Stieren), die twee jaar geleden al wist dat ze opgeheven werd, besloot net voor haar opheffing toch nog een groot aantal wijzigingen door te voeren in de vorm van een nieuwe NVI (Nederlands Vlaamse Index) en vernieuwde indexen. Het resultaat werd woensdag 4 april duidelijk. Door de vernieuwing is de ranglijst door elkaar gehusseld en kan de duur betaalde topstier van gisteren, vandaag in de anonimiteit van het gemiddelde komen. De spermahandelaren weten niet hoe zij de veehouders uit moeten leggen waarom een topstier ook echt een topstier is of dat de nummer 387 van de ranglijst misschien wel beter is. Fokken doe je niet op basis van de NVI maar op enkelvoudige kenmerken. - Foto: Ronald HissinkNiet alleen de NVI is aangepast, maar ook de productie index INET (Netto melkgeldindex) en de fokwaarde Levensduur zijn veranderd. Tevens zijn er indexen voor efficiëntie ontwikkeld en vleesindexen bij dubbeldoel. De veranderingen zijn zo onverwacht dat een vergelijk met het verleden niet meer verantwoord is.Importeurs gebruiken buitenlandse fokwaardenDe meeste importeurs kiezen ervoor om niet meer de Nederlandse fokwaarden te gebruiken maar de fokwaarden uit het land van herkomst. Het grote voordeel vinden de importeurs, is dat in bijvoorbeeld de VS, Canada of Duitsland, de fokwaarden veel minder vaak worden aangepast. In Nederland is in 2012 het fokdoel gewijzigd, in 2015 een basiscorrectie en in 2018 is opnieuw het fokdoel bijgesteld. Drie keer binnen zes jaar grote aanpassingen in de indexen, terwijl de inseminaties uit 2012 tot een jonge koe in 2018 hebben geleid, een dier dat nog jaren mee moet.Nederlandse KI’s blijven NVI gebruikenDe in Nederland gevestigde KI’s blijven -noodgedwongen- gebruik maken van de NVI en andere geïndexeerde eigenschappen. Duidelijk is wel dat het belang van samengestelde indexen veel minder zwaar wordt aangezet door de stiereneigenaren. Fokken doe je niet op basis van de NVI maar op enkelvoudige kenmerken.Efficiënte stier niet gepromootSietse Akkerman van Masterrind legt zijn probleem uit met een praktijkvoorbeeld. Mavid is de stier die dochters nalaat met een hoge productie per kilogram lichaamsgewicht, dus zeer efficiënt. Toch durft Akkerman deze stier niet als topstier te promoten. Als je naar zijn exterieurfokwaarden kijkt dan komt Mavid niet in de buurt van de ideale bouw. Niettemin zijn de veehouders die Mavid-dochters melken zeer tevreden en met name bij deze groep veehouders verkoopt Akkerman nog steeds rietjes van deze stier. Akkerman zelf heeft in Beart een andere stier die hij meer promoot. Geen topper maar een goede allrounder in de middenmoot.De grootste KI-onderneming van Nederland, CRV, verwijst in haar reactie naar een rekenkundige uitleg van de vernieuwde fokwaarden. Daarna gaat CRV over tot het noemen van enkele nieuwe stieren, want elke rangschikking heeft haar toppers. ‘Belang NVI is afgenomen’KI Kampen schrijft in haar blad dat het belang van de NVI is afgenomen omdat de basis bestaat uit nog onbetrouwbare kenmerken.Gerard Scheepens van KI Samen maakt zich zorgen over de acceptatie door de veehouders. “Als wij indexen al niet snappen of uit kunnen leggen, hoe mogen we dan begrip verwachten van de veehouder?” Semex verwondert zich over de rangschikking van jonge stieren. “De genomic-fokkerij is een internationale aangelegenheid maar in Nederland behoren alleen Nederlandse stieren bij de top”.Boer moet gaan betalenDe laatste indexdraai onder verantwoording van het GES wordt niet als een grand finale ervaren. In de nabije toekomst moeten de boeren zelf betalen voor de fokwaardeschatting. Wellicht heeft het tot gevolg dat de indexen duidelijker worden voor de betalende doelgroep.