Smokkelen met onmogelijke regels

Het valt niet mee graszaad en saffloer vanuit Kazachstan naar Afghanistan te krijgen… Voor je het weet, wordt je door corrupte autoriteiten beschuldigd van smokkel!Vriend Berts verhalen over saffloer en wat proefteelten vorig jaar deden me besluiten dat we de saffloer maar eens wat grootschaliger zouden moeten uitproberen in Noord-Afghanistan. Ik had ook nog een bestelling van 1000 kilo graszaad (‘Agropyron desertorum’ oftewel crested wheat grass, voor de liefhebbers) uit Noord-Kazachstan, die ik wilde combineren met 500 kilo Psoralea onobrychis (‘sanfoin’: vergelijkbaar met luzerne, maar geschikt voor koudere en drogere gebieden: ooit in Nederland geprobeerd? De USSR stond er vroeger vol mee) uit Kirgizië.Cerficicaten en ontheffingenDus het graszaad en saffloer moesten ‘even’ naar Kirgizië en dan samen met de sanfoin via Tadzjikistan naar Afghanistan. Nu ben ik natuurlijk me bewust van de gevaren van zulke transacties wat betreft plantenziekten en ongedierte, dus mijn graszaadboer en Bert hebben netjes certificaten geregeld. Dat ging nog wel. Maar toen kwamen de vragen: “Hoe doe je dat met je Kirgizië-ontheffing voor een import-exportheffing?” Of: “Heb je een uitvoercertificaat voor Kazachstan?” Ik kreeg het Spaans benauwd, want ik realiseerde me dat ik dat hele circus voor vier landen zou moeten doorlopen. En probeer maar eens achter alle regels te komen.Vriend bij douane gebeldNee: officieel zou het me nóóit lukken, dus… Ik heb de Kazachse zaadboer gezegd dat ik hem alleen in Kirgizië zou betalen, de saffloer van Bert ging achterin mijn taxi en ik heb afgesproken dat ik de Kazachse zaadboer op de Tokmok veemarkt, op de Kirgizisch-Kazachse grens, zou ontmoeten, dat hij daar kon uitladen en dat ik hem daar zou betalen. Mijn vaste taxichauffeur begon te lachen en zei: “En hoe denk je met die vier zakken over de grens te komen? Dat lukt JOU nooit maar mijn vriend wel.” Oké, dan maar je vriend. De verklaring die Bert netjes ingenaaid had als “plombering” moest eruit, zakken werden met een touwtje dichtgebonden alsof zoals ze gewoon zaad bevatten om olie uit te persen. Een vriend van de taxichauffeur belde een vriend bij de douane of die kon komen (“Effe wachten, er is een baas: ik bel wel als hij weg is!”) en toen we uiteindelijk bij de grens kwamen was het zaad in de Zhiguli (Lada) er sneller door dan ik.Meelwagen aangehouden wegens ‘smokkel’Aan de andere kant van de grens was er geen teken van de Kazachse zaadboer. Ik belde hem en kreeg een wanhopige man te spreken: “Ik ben de chauffeur van de meelvrachtwagen. We zijn aangehouden op beschuldiging van smokkelen. We hebben samen 1500 dollar betaald en de politie is weer weg, maar ik rijd geen meter meer met dat graszaad!” Ik ging er met mijn taxi heen, en we vonden de vrachtwagen ergens achter wat bomen, met twee timide mannen. De Kazachse grasboer deed een pot-verwijt-de-ketelpoging: “Dit land heeft geen wetten!”$1.500 voor de politieIk heb een busje geregeld, we hebben de labeltjes van de zakken gehaald en de Kazach ingeprent dat hij een Kirgizische boer was die mij dat zaad verkocht had en nu mee ging om het op projectkantoor af te leveren. De chauffeur van het busje was bang voor de politie en wilde niet rijden. Ik zei hem dat ik een schietgebedje voor regen zou doen en waarachtig: het begon te plenzen. Tja, dan gaat zelfs hier de politie naar binnen. En zonder problemen hebben mijn 54 zakken de eerste horde genomen. Naast de zaadkosten ($2600) kostte het $100 voor de taxi, $1500 aan de politie, $16 aan de smokkelaar met de Lada, $10 aan de jongens die hielpen lossen en laden en zes uur van mijn tijd, die ik liever op de veemarkt had doorgebracht. Nu nog twee grenzen te gaan vóórdat het zaad in Afghanistan is. Ik heb nog vier maanden voor er gezaaid gaat worden. Dat moet lukken!Vrij verkeer van personen en goederenEn dan te bedenken dat nog geen 18 jaar geleden deze landen allemaal een keurig geharmoniseerd systeem van regelgeving en documenten hadden, waarmee vrij transport van goederen was gewaarborgd. Toch niet slecht dat we in Europa na veel ploeteren die status bereikt hebben van vrij verkeer van personen en goederen, dat die ‘weblogbiggen’ op een nette manier van A naar B kunnen met niet al te veel problemen, als iedereen zich aan de regels houdt en de juiste papiertjes heeft. Ik zou hier alle zaken ook graag volgens de regels doen, maar dat is technisch onmogelijk. Dus wordt vervolgd: vóór de sneeuw moet die 1700 kilo zaad door Kirgizië naar Dushanbe, hoofdstad van Tadzjikistan, koste wat het kost!
De zaadboer vroeg nog: “Betaal je me die $750 terug?” Omdat ze niet meteen naar de veemarkt waren gereden, zoals afgesproken, heb ik geweigerd. En hij accepteerde dat. Dan vraag ik me weer af: hoeveel te veel heb ik hier misschien wel niet betaald voor dat graszaad, als hij dit zó makkelijk accepteerde…?