Schrikbarend

De Youth Food Movement heeft samen met het NAJK onlangs een serie videoblogs over de toekomst van ons voedsel laten maken.Volgens een aankondiging van die serie is slechts 4 procent van de boeren in Nederland jonger dan 35 jaar. Dat zou volgens dagblad Trouw 'schrikbarend' zijn uit het oogpunt van voedselzekerheid.Op zichzelf klopt die 4 procent, maar daarbij moet bedacht worden dat alleen het oudste bedrijfshoofd wordt geteld. Dus als er een bedrijfshoofd van 55 is en een van 25, telt alleen de eerste. Gezien de vele maatschappen en dergelijke, ligt het echte percentage jonge boeren ongetwijfeld hoger dan 4. Ook het aantal bedrijven met een opvolger - 32 procent in 2012 - wijst daarop.Zou, zoals Trouw suggereert, de voedselzekerheid echt in gevaar komen, als het aantal boeren verder vermindert? In de afgelopen 50 jaar daalde het aantal boeren en tuinders in Nederland met ongeveer 70 procent, terwijl de landbouwproductie 3,5 keer zo groot werd. Als die tendens zich voortzet, kan over 25 jaar dezelfde hoeveelheid worden voortgebracht met een zesde van het huidige aantal boeren. Gelet op ontwikkelingen in automatisering, robotisering, genetica en precisielandbouw, is niet te verwachten dat de productiviteitsstijging de komende decennia zal vertragen. Het is dus onwaarschijnlijk dat door een daling van het aantal boeren de voedselproductie in gevaar komt.Wel bestaat de kans dat in minder gunstige gebieden - ook in Nederland - de landbouw verdwijnt of althans sterk wordt 'uitgedund', met nadelige gevolgen voor landschap, recreatie en dergelijke. Een forse verdere daling van het aantal boeren zou in mijn ogen een verarming van het platteland betekenen.Het probleem is dat de daling van het aantal agrarische bedrijven enerzijds, en de forse schaalvergroting van de agrarische bedrijven anderzijds, twee kanten van dezelfde medaille vormen. Dus als je de inkrimping van de boerenstand wilt afremmen, moet je proberen om de noodzaak en de stimulansen voor schaalvergroting af te zwakken. Daar is meer voor nodig dan wat subsidies of fiscale faciliteiten, als het überhaupt mogelijk is.