Samenwerking ontzorgt Frievar-deelnemers

Vermeerderaar Ten Kate en vleesvarkenshouder Hemmink sloten zich in 2016 aan bij Frievar. Die keuze pakt tot dusver goed uit voor de Drentenaren.De biggen van vermeerderaar Henkjan ten Kate hoeven niet zo lang op transport. Het bedrijf van vleesvarkenshouder Henk Hemmink bevindt zich op minder dan een kwartier rijden. Beide varkenshouders sloten zich in het voorjaar van 2016 aan bij Frievar, de ketenorganisatie die in 2005 werd opgericht door Mark van Sambeek en John Lorist. “Tot vorig jaar kende ik Henk niet eens. Nu hebben we een vaste koppeling en weten we precies van elkaar hoe we technisch en financieel draaien”, vertelt Ten Kate. Keuze heeft impactDe beslissing om met Frievar in zee te gaan had nogal wat gevolgen voor de vermeerderaar. Ten Kate sloeg een compleet nieuwe weg in. Hij stapte over op een andere zeug en nam afscheid van zijn voerleverancier én dierenarts. Zoiets doe je niet zomaar, zeker niet als je ook nog eens naar behoren draait. “Ik zoek graag de samenwerking op en volgde Frievar al wat langer. Door mee te doen aan hun concept heb ik gekozen voor een stukje zekerheid. Ik kan me richten op de technische resultaten en hoef me niet meer bezig te houden met de biggenprijs. Frievar ontzorgt me. Daardoor heb ik meer tijd voor de andere bedrijfstakken en mijn gezin.”Vleesvarkenshouder Hemmink herkent zich in het verhaal van Ten Kate. Toch had hij zelf een andere reden om voor Frievar te kiezen. “De diergezondheid liet al een poosje te wensen over. Ik kreeg te vaak biggen waar wat aan mankeerde”, zo vertelt hij. Toen de bigkwaliteit beter werd, had hij zijn keuze voor Frievar al gemaakt. “Je stapt niet van de ene op de andere dag over. Daar gaat een heel traject aan vooraf”, aldus de vleesvarkenshouder die na 25 jaar afscheid nam van zijn vaste handelaar.Henk Hemmink (63) en Henkjan ten Kate (45). Hemmink heeft een vleesvarkensbedrijf met 2.100 plaatsen (Beter Leven) in Nieuwlande (Drenthe). Bij het bedrijf hoort een kleine 4 hectare. Hemmink verhuurt deze grond. Ten Kate heeft een gemengd bedrijf met varkens, koeien en akkerbouw in Veeningen (Drenthe). Hij heeft 400 zeugen, 110 melk- en kalfkoeien en 80 stuks jongvee. Bij het bedrijf hoort 115 hectare, waarvan 20 hectare grasland. Ten Kate werkt met de zeugen volgens een alternerend vierwekensysteem. De biggen worden op 3,5 week gespeend. Ten Kate houdt de biggen op 0,4 vierkante meter en voldoet aan de Beter Leven-eisen. Hij heeft een zichtstal. - Foto's: Hans BanusNiet gevoelig voor charmeoffensiefTen Kate en Hemmink kozen er bewust voor om erfbetreders pas laat op de hoogte te stellen van hun keuze voor Frievar. Ten Kate: “Ik had het tegen niemand gezegd. Ik wist precies hoe men zou reageren.” Toen ze uiteindelijk hun plannen bekendmaakten, konden beide varkenshouders plots een meerprijs beuren voor hun dieren. De varkenshouders hadden zo’n charmeoffensief wel aan zien komen en waren er niet gevoelig voor. Hemmink: “Daar trapte ik niet meer in.” Ten Kate: “Het ontbreekt in de sector aan openheid. Handelaren hebben een duidelijk eigenbelang.”Gezamenlijk belangDe bij Frievar aangesloten varkenshouders werken allemaal met dezelfde genetica. Ze betrekken voer van ForFarmers of AgruniekRijnvallei en hebben De Varkenspraktijk als dierenarts. Op regelmatige basis komen alle vermeerderaars en vleesvarkenshouders bijeen om de technische en financiële cijfers door te nemen. Ze leren van elkaar en proberen gezamenlijk de resultaten te verbeteren. Deze aanpak werkt, zo vertellen Ten Kate en Hemmink. “Nadat de dierenarts bij mij is geweest, gaat hij naar Henk toe. Het verslag wordt uitgewisseld en de voerleverancier wordt ook op de hoogte gesteld”, zegt Ten Kate, die ook een vaste koppeling heeft met een vleesvarkenshouder in Sappemeer (Groningen). Hemmink knikt. “Henkjan en ik hebben ook een gezamenlijk belang. De biggenprijs is gekoppeld aan mijn opbrengstprijs. Dat werkt prima.”
Het bedrijf van Henkjan ten Kate bevindt zich op nog geen 20 kilometer afstand van Hemminks bedrijf.Net als de andere Frievar-vermeerderaars werkt Ten Kate met de kruising Friverdi-zeug x Piétrain. Die is goed voor veertien levend geboren biggen.Met deze banners langs de A37 maakt vleesvarkenshouder Henk Hemmink reclame voor Frievar en het Friberne-varkensvlees.Dankzij deze rollator hoeft Hemmink de zware zakken kruidenrijk ruwvoer niet te tillen. Beide varkenshouders beuren een toeslag voor hun deelname aan het Beter Leven-concept. Over de hoogte daarvan doen ze geen uitspraken. Ten Kate: “Frievar kan meerdere markten bedienen. Dat zie ik als een voordeel.” Hemmink: “Ik vind het mooi dat mijn varkens in Nederland worden vermarkt. Voorheen gingen ze naar Duitsland. Ik heb MKZ en varkenspest meegemaakt. Zie je varkens dan maar eens tegen een goede prijs kwijt te raken.”Technisch én financieel verbeterdBeide varkenshouders zijn blij met hun keuze voor Frievar. Ze zagen hun technische én financiële resultaten verbeteren. Ten Kate werkte tot vorig jaar met de kruising Topigs-50 x Tempo. Nu draait hij met de Friverdi-zeug x Piétrain. De zeugenstapel wordt gefaseerd vervangen. “De nieuwe zeug is wat langer berig. Dat werkt makkelijker. Voorheen moest ik er korter op zitten.” De vermeerderaar was gewend aan dertien levend geboren biggen per worp. De nieuwe kruising levert per worp een extra big op. De uitval in de kraamstal is met 10 tot 11% iets hoger dan voorheen. Het uitvalpercentage was nooit hoger dan 10%. De extra biggen verklaren de lichte stijging, aldus Ten Kate. De uitval na spenen is 1,5%. De worpindex is 2,42. Het aantal verkochte biggen per zeug per jaar zit in de lift en is momenteel 28. “Dat wordt iedere ronde beter”, aldus Ten Kate die laat weten dat de financiële cijfers ook een boost hebben gekregen. “Aan mijn kwartaalcijfers van 2016 kun je duidelijk zien wanneer we naar Frievar zijn overgestapt.”‘De dieren groeiden nog nooit zo goed’Ten Kate was in het verleden subfokker voor Hypor. Zijn bedrijf is vrij van PRRS en heeft een hoge gezondheidsstatus. Hemmink presteert goed met de biggen van Ten Kate. De dieren zien er goed uit. De gemiddelde groei per dag is binnen een jaar met 60 gram gestegen naar 805 gram. “De dieren groeiden nog nooit zo goed”, aldus Hemmink. De uitval is 2,5%. De voerkosten per kilo groei zijn 57 cent. De goede resultaten ten spijt, de vele veranderingen moeten wel wennen, erkent Ten Kate. “Je moet bepaalde zaken uit handen geven. Dat ben je als varkenshouder niet gewend. Maar de cijfers zorgen voor vertrouwen.”‘Via DNA-tracering tonen we herkomst vlees aan’
Frievar-deelnemer John Lorist. - Foto: Anne van der WoudeFrievar zet in op het sluiten en optimaliseren van de varkensketen. De ketenorganisatie van Mark van Sambeek en John Lorist heeft de wind in de zeilen. De Frievar-deelnemers leveren jaarlijks 200.000 vleesvarkens af. “De afzet is het afgelopen jaar met 50.000 dieren gegroeid”, vertelt Lorist, die met Frievar produceert voor een vraaggestuurde markt.
Frievar heeft de afgelopen jaren veel energie gestopt in de realisatie van DNA-tracering. Dat is nu afgerond. Een mijlpaal, zo vindt Lorist. “We kunnen aantonen dat het vlees bij de slager ook daadwerkelijk ons Friberne-varkensvlees is. Dat is van groot belang voor ons kwaliteitsproces.
Zo’n 85% van het varkensvlees is niet traceerbaar. Ons vlees is dat wel. Na enkele vleesschandalen draagt dat bij aan de voedselveiligheid.” De initiatieven van Frievar worden ondersteund door EU-gelden. De ketenorganisatie kreeg VIA-subsidie (Versneller Innovatieve Ambities) toegewezen. Lorist: “Dat helpt ons vooruit. Het is tegelijk een stukje erkenning voor datgene waar we mee bezig zijn: een gezond en smaakvol stuk vlees produceren.”