Rijenbemesting beproefd, maar niet omarmd

Rijenbemesting wordt per 1 januari 2021 verplicht in mais op alle zand- en lössgronden. Hoewel er nog veel onduidelijk is over de details, kan het wel eens het einde betekenen van de boer die nog zelf zijn mais bemest. Een flinke investering en gedoe met gps-coördinaten staan voor de deur.Wie in 2021 mais teelt op zand- en lössgrond, mag deze alleen nog maar bemesten in de plantrij. Het is een nieuwe mestregel die voortkomt uit het zesde Actieprogramma Nitraatrichtlijn. Rijenbemesting wordt al beproefd sinds begin 2002 en is dus een bekende techniek. De voordelen zijn op teelttechnisch vlak bekend. Zeker sinds derogatiebedrijven geen fosfaat meer mogen aanvoeren via kunstmest (maismap), kreeg bemesten in de rij meer aandacht.Veehouders die in 2021 zelf hun maisland willen blijven bemesten, kunnen kiezen voor drijfmestrijenbemesting en zaaien in een werkgang aan de tank. Het kost wel capaciteit. - Foto: SlootsmidMinder mestIn de opstartfase van de plant is fosfaat immers belangrijk en moet dus binnen bereik van de ontkiemende zaadjes liggen. Ook de equivalente maatregel op zand (15 kg/ha meer stikstofgebruiksruimte bij inzet van rijenbemesting) deed een duit in het zakje. Daarnaast kun je met minder mest toe. “25 kuub per hectare in plaats van 40 kuub bij dezelfde opbrengst”, stelt Louis Claessens, directeur van loonbedrijf Volkerink Heino.Het is dat de regelgeving dwingt maar anders waren we er al mee gestopt^{Louis Claessens, directeur van loonbedrijf Volkerink Heino}Claessens investeerde 7 jaar geleden in een 17 kuubs tank met 8-wielig onderstel met bouwlandbemester op rijafstand. Zowel trekker als tank staan rondom op 1 bar en hebben elk een eigen gps-antenne. Naast de trekker stuurt ook de achteras van de tank om kaarsrecht te bemesten. Een week later wordt de mais via deze gps coördinaten gezaaid.Loonbedrijf Volkerink Heino heeft zowel de trekker als tank op gps-besturing. De coördinaten worden overgedragen naar de zaaimachine die enkele dagen later komt. - Foto: Volkerink HeinoKlanten zien meerwaarde nietAlle reden om drijfmest in de rij te leggen, zou je zeggen. Niet is minder waar. Ondanks dat de techniek al lang bestaat, merkt ook Claessens dat het nooit is doorgebroken. “Het is dat de regelgeving dwingt, maar anders waren we er al mee gestopt. Klanten zien de meerwaarde niet.” Strip-till heeft vooral in Duitsland veel aandacht gekregen. In Nederland zijn landbouwers tot nu toe minder enthousiast geweest over strip-till en rijenbemesting. - Foto: Twan Wiermans2 werkgangen in plaats van 1Claessens rekent een standaard tarief per hectare voor de volveldse bemester en bij de rijenbemesting komt daar een toeslag van € 60 per hectare bovenop. Het zaaien van mais is niet duurder als daarvoor in rijen is bemest. Veel loonwerkers kiezen bewust voor 2 werkgangen in plaats van 1, omwille van de capaciteit. Je kunt dan al veel eerder beginnen met bemesten en later op exact het juiste moment zaaien. Zaaien gaat bovendien met 9 kilometer per uur en veel hectares in korte tijd. Afhankelijkheid van de mesttoevoer haalt de flexibiliteit en capaciteit weg.Met vacuümpomp, aandrijving en zaaicomputer kost een Monosem NGPlus 4-rijer €16.500. Een 4-rijige zodebemester kost nog eens €15.000. 4 bakken van 52 liter ofwel 2 zakken zaad is genoeg voor 4 hectare. - Foto: SlootsmidZaai- en mestcombi vanaf € 33.000Chris van de Lindeloof van Monosem-importeur Farmstore schat dat in het Zuiden op het moment 80% van de mais volvelds door een loonwerker en niet door de boer zelf wordt bemest. “Dat zal zeker niet minder worden als de mest in de rij moet liggen”, verwacht hij net als velen. Anderen zien dat in het oosten van het land wel meer boeren het zelf doen. Al was het maar omdat een bouwlandbemester relatief goedkoop is, zeker in vergelijking met een graslandbemester. De Monosem-zaaimachine is op te bouwen op een bouwlandcultivator. Voor wie het zelf wil doen en er een achter zijn tank wil hebben, begint het bij een 4-rijer (3 meter breed). “Met vacuümpomp, aandrijving en zaaicomputer kost een Monosem NGPlus vierrijer € 16.500. In een bak kan 52 liter ofwel 2 zakken zaad. Bij 90.000 plantjes per hectare is er dan zo’n 4 hectare aan zaad mee te nemen”, rekent Van de Lindeloof voor. Om die 4 hectare te bemesten met een eigen tank van bijvoorbeeld 10 kuub, moet je ongeveer 12 tanken doen. Bovenop deze investering komt dan nog een bouwlandbemester op rijafstand. Bij Slootsmid kost deze zo’n € 15.000. Bij Evers Agro kost een Freiberger BI-BV 15 bouwlandbemester met buizenrol in V-Vorm € 19.937. Deze is dan wel volvelds en op rijafstand in te zetten.Een goede overdracht van de gps-coördinaten van bemester naar zaaimachine is cruciaal om vlot te werken in 2 werkgangen. De capaciteit is dan ook voldoende. - Foto: Michel VeldermanGps-coördinaten vlekkeloos overdragen hapert wel eensOpbouwen aan de tank van bemester en zaaimachine kost nog eens € 2.000 tot € 5.000. Een totale investering vanaf € 33.500. Dat is niet gering. Optie is natuurlijk om zelf op rijen te bemesten en het zaaien uit te besteden aan de loonwerker. Dan moeten de aansluitrijen van bemester en de gehuurde zaaimachine wel kloppen en nog belangrijker, moeten de gps-coördinaten vlekkeloos over te dragen zijn naar de loonwerker. Juist dit hapert wel eens. Claessens, die nota bene zijn eigen coördinaten van het bemesten bij het zaaien gebruikt, zet standaard controlevlaggetjes bij het bemesten die de kouters van de zaaimachine na enkele dagen exact moet raken.Met NKG of striptill-bewerking hoeft een zware bemester niet meer over geploegd land te rijden. Ondanks de grotere onkruiddruk is er daarom nu wel meer animo voor. - Foto: Michel VeldermanClaessens: “Men meent dat gps-besturing vanzelf goed gaat, maar de ervaring leert dat er 100 dingen fout kunnen gaan. Bij bemesten in de rij en zaaien in 1 werkgang speelt ook het gewicht een rol. Van de Lindeloof: “Op zand wil je na het ploegen eigenlijk niet meer met een zware bemester over het land. Zeker geen zelfrijder of een tank. Dit pleit ook wel voor NKG of strip-till. Ondanks de onkruiddruk zie ik daar wel iets meer animo voor.”Dit is Nederland, de wet kan nog veranderen of worden doorgeschovenWeinig animoHenk Eggink van Slootsmid ziet net als anderen dat er nog weinig animo is om te investeren in de rijenbemesting. “Dit is Nederland, de wet kan nog veranderen of worden doorgeschoven. Het is net zoals het sleepvoetverbod nog niet klaar tot in de details.” Minder verkochte maiszaaimachinesOm die reden ziet ook Van de Lindeloof een grote terugloop in het aantal verkochte maiszaaimachines. In de praktijk wordt dikwijls als creatieve oplossing genoemd om de groenbemester voor het ploegen en maiszaaien met een graslandbemester te bemesten en zo de rijenbemesting te ontlopen. Eind december stelde VVD’er Helma Lodders nog Kamervragen om duidelijkheid te krijgen over de nieuwe teeltregels. Minister Carola Schouten beloofde begin dit jaar met een antwoord te komen. Tot nu toe is er nog niets gebeurd. Wie dit jaar kan investeren, kan pas volgend seizoen testen om dan in 2021 in de praktijk te draaien^{Maurice Steinbusch, Cumela} Wel haast, geen duidelijkheidMaurice Steinbusch van Cumela herkent het probleem. “Vraagteken is nog of deze plicht ook in het zevende Actieprogramma komt dat in 2022 ingaat. Dat ligt niet vast, dus het kan wel betekenen dat je maar voor 1 jaar investeert. Dat kan natuurlijk niet.” Steinbusch: “Ook is onduidelijk wat de status is van bijvoorbeeld ruitzaaien en of je dan wel volvelds mag bemesten.” Daarnaast is er nog niet bekend hoever de mest van de plantrij af mag liggen. Steinbusch: “Zolang er nog onduidelijkheid is, wordt er niet geïnvesteerd. En er is wel haast. Wie dit jaar kan investeren, kan pas volgend seizoen testen om dan in 2021 in de praktijk te draaien. Het kan, maar het is een korte termijn.”