Raad van State: uit voorzorg ingrijpen bij bestaande geitenbedrijven is lastig
De mogelijkheden om in te grijpen in situaties waarin bestaande, legale geitenhouderijen dicht bij bestaande gevoelige gebouwen als woningen of scholen zijn gevestigd zijn beperkt. Dat schrijft vice-president Thom de Graaf van de Raad van State in een brief aan de Eerste Kamer.
Volgens de Raad van State is het vrijwel niet mogelijk om bij bestaande geitenbedrijven in te grijpen op basis van het voorzorgsprincipe. Foto: Jan Willem Schouten
De Senaat had de Raad om voorlichting gevraagd over de mogelijkheden om uit voorzorg in te grijpen bij geitenbedrijven, vanwege de risico’s voor de volksgezondheid. De Gezondheidsraad adviseert na onderzoek naar de effecten van veehouderij op de volksgezondheid maatregelen te nemen. Het kabinet worstelt hiermee, omdat er geen oorzakelijk verband is gelegd tussen het verhoogde risico op longontsteking en de omgeving van geitenbedrijven.
De Eerste Kamer wilde nu van de Raad van State weten wat de mogelijkheden zijn. Daaruit blijkt dat ingrijpen bij bestaande vergunde stallen en woningen beperkt is. Hoewel gemeenten of provincies via het milieuspoor wel enkele bevoegdheden hebben om nadelige milieugevolgen van geitenbedrijven voor de omgeving te beperken, is het volgens de Raad van State onzeker of het aanscherpen of intrekken van een vergunning op basis van voorzorg stand zal houden bij de rechter.
Ingrijpen bij nieuwbouw via ruimtelijke ordening
Voor nieuwbouw zijn er meer mogelijkheden om gezondheidsrisico’s in verband met geitenhouderij zoveel mogelijk te beperken, vooral via regelgeving gericht op de ruimtelijke ordening. De Raad van State vindt wel dat sturing op rijksniveau, zoals via de introductie van instructieregels, meer houvast zou kunnen bieden voor gemeenten en provincies.
Via andere regelgeving, zoals de Wet publieke gezondheid (Wpg), ziet de Raad van State geen mogelijkheden om in te grijpen. Hoewel infectieziektebestrijding hier een belangrijk onderdeel van is, gaat het in de discussie rondom de geitenhouderij om een ziektebeeld waarbij nog geen zekerheid bestaat over de oorzaak en de wijze(n) van overbrenging.
Ook de Wet Dieren biedt volgens de Raad van State geen mogelijkheden. “Uit de recente adviezen van de Gezondheidsraad blijkt niet dat het verhoogde risico op een longontsteking bij omwonenden van geitenhouderijen veroorzaakt wordt door een ziekte bij geiten, een zoönose of door een of meer ziekteverschijnselen bij geiten.”
Kabinetsplannen op korte termijn verwacht
Het kabinet komt naar verwachting voor de zomer nog met een besluit over eventuele maatregelen in verband met gezondheidsrisico’s rondom geitenbedrijven. Gedacht wordt aan een afstandsnorm tussen woningen en geitenbedrijven in geval van nieuwbouw. Vanuit de wetenschap wordt kritisch gekeken naar de VGO-onderzoeken, mede omdat er geen oorzakelijk verband is aangetoond. De Raad van State wijst erop dat als het voorzorgsbeginsel van toepassing is, het treffen van maatregelen dan geen vereiste is. “De toepasselijkheid van het voorzorgbeginsel brengt dat niet automatisch met zich mee. Als tweede stap moet de overheid wel de vraag stellen of het gewenst is om maatregelen te nemen”, aldus de RvS.
