Raad van State haalt PAS onderuit

Het Programma Aanpak Stikstof (PAS) mag niet meer gebruikt worden als basis voor toestemming voor ‘activiteiten’, de Natuurbeschermingswetvergunningen komen er niet.Tot dat oordeel komt de Raad van State (RvS) woensdag 29 mei in een uitspraak. Hiermee is het PAS buiten werking gesteld. In 11 andere zaken is de RvS woensdag tot eenzelfde oordeel gekomen. Vergunningvrije activiteiten zijn vanaf nu vergunningplichtig en beweiden en bemesten is eveneens niet meer mogelijk zonder vergunning. Het systeem van het PAS is erop gebaseerd dat vooruitlopend op toekomstige positieve ontwikkelingen voor beschermde natuurgebieden toestemming gegeven kan worden voor activiteiten, zoals een bedrijfsuitbreiding, die mogelijk schadelijk is voor die gebieden door stikstofuitstoot. Die toestemming ‘vooraf’, zoals het PAS mogelijk maakte, mag niet (meer), aldus de RvS. Vergunning krijgen, lijkt op dit moment een mission impossibleMet deze uitspraak heeft de RvS er duidelijk voor gekozen geheel binnen de geldende Europese wetgeving te blijven. In mei 2017 stelde de RvS al vragen aan het Europese Hof van Justitie over het PAS, omdat er twijfel was of het programma wel voldoet aan de Europese Habitatrichtlijn. Het Hof oordeelde in november 2018 dat ook bij het PAS de positieve gevolgen van de maatregelen die in dat programma zijn opgenomen, vooraf vast moeten staan. Pas dan kan de overheid een nieuwe activiteit toestaan. De RvS oordeelt nu dat de zekerheid over de positieve gevolgen er niet is en dat de systematiek van het PAS dus niet kan.Overigens meldt de RvS nadrukkelijk dat deze uitspraak geen gevolgen heeft voor vergunningen die al definitief zijn verleend. Programma Aanpak Stikstof mag niet als toestemmingsbasis voor activiteiten worden gebruikt. Maar wat betekent dat en welke gevolgen heeft dat? Bekijk de toelichtende video op onze website. https://t.co/7NGxrbZfCQ— Raad van State (@RaadvanState) May 29, 2019Op dit moment liggen nog zo’n 180 PAS-zaken bij de RvS te wachten op behandeling, voornamelijk natuurvergunningen voor veehouderijen, de verwachting is dat die zaken allemaal sneuvelen in de komende tijd.Vergunningvrije activiteiten alsnog vergunningplichtigBedrijven die gebruik hebben gemaakt van de mogelijkheid te ontwikkelen onder de drempelwaarde van 0,05 mol N/ha/jr zullen alsnog een vergunning moeten aanvragen, stelt de RvS. Ook activiteiten waar een meldingsplicht voor gold, zijn vergunningplichtig. In tegenstelling tot bedrijven die een definitieve Nb-vergunning hebben, geldt dit niet voor vergunningvrije activiteiten. Er zijn geen rechten om op terug te vallen, want de activiteit was namelijk vergunningvrij. Het gevolg is dat iedereen die dergelijke tot nu toe vergunningvrije activiteiten uitvoert, alsnog een vergunning zal moeten aanvragen. Volgens advocaat Franca Damen is dit echter vrijwel onmogelijk. “Vergunning krijgen, lijkt op dit moment een mission impossible.” Weiden van vee eveneens vergunningplichtigIn een tegelijkertijd gedane uitspraak oordeelt de RvS over de vraag of het weiden van vee en het bemesten van grond ‘vergunningvrij’ mag plaatsvinden, terwijl die activiteiten wel schadelijk kunnen zijn voor natuurgebieden omdat ze stikstof uitstoten. In lijn met de uitspraak over de Nb-vergunningen voor bedrijven oordeelt de Rvs ook hier dat dit niet vergunningvrij mag. De redenering is dezelfde: het staat vooraf niet vast dat is uitgesloten dat weiden en bemesten natuurgebieden in de omgeving niet zullen aantasten.Reactie ministerie LNV en Tweede KamerDe Tweede Kamer heeft zorg over de effecten van de uitspraak van de Raad van State over het Programma Aanpak Stikstof (PAS). Het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) heeft tijd nodig om de consequenties te doorgronden. De uitspraak van de Raad van State raakt iedereen die vergunningsaanvragen heeft lopen, zegt minister Carola Schouten.
De Kamer heeft een debat aangevraagd met de ministers van LNV en Infrastructuur en Milieu om over de gevolgen van de uitspraak te praten.

Volgens de Partij voor de Dieren moet ook de minister van Financiën meepraten, omdat er volgens haar ten onrechte vergunningen zijn afgegeven aan veehouderijen en moeten die bedrijven nu (deels) worden uitgekocht. “Nederland heeft immers de verplichtingen de natuurdoelen te verwezenlijken”, licht Ouwehand toe.
PvdA‘er William Moorlag zegt dat onorthodoxe ingrepen nodig zijn om te zorgen dat bedrijfsontwikkeling in Nederland door deze uitspraak niet stil komt te liggen.
Arne Weverling (VVD) zegt dat het een uitdaging wordt om keuzes te maken in de schaarste. “De situatie is zorgelijk er is snel duidelijkheid gewenst.”

Minister Schouten laat in een eerste reactie weten dat dat ondernemers met plannen voor bedrijfsontwikkeling nog steeds een vergunning kunnen aanvragen. “Dan moet wel zijn aangetoond dat deze aanpassingen niet leiden tot meer stikstofuitstoot”, aldus de minister.
Zij wil samen met provincies en andere departementen (Infrastructuur en Waterstaat, Defensie) bekijken wat de betekenis is van de rechterlijke uitspraak.
Volgende week is er overleg tussen de verschillende overheden.

Technische briefing voor Tweede Kamer
De Tweede Kamer zal zich nader laten informeren in een technische briefing. SP-woordvoerder Frank Futselaar zegt in een eerste reactie dat er een plan moet worden ontwikkeld om de stikstofuitstoot te beperken. Futselaar noemt dat daarbij dat maatregelen voor de hand liggen voor verschillende sectoren: verkeer, luchtvaart en veehouderij.
Minister Schouten zegt dat zij prioriteit geeft aan de vermindering van de hoeveelheid stikstof. “Samen met de PAS-partners ga ik bekijken op welke manier ik in de toekomst die ambitie goed kan invullen.”