‘Plan B nodig voor Nederlandse landbouw’

Wij zijn druk bezig om een plan B te bedenken voor ons bedrijf. Voor als de derogatie eventueel zou vervallen.Nu zijn we nog ingesteld op groei. Dat komt vooral door Hans, die in Amerika veel grotere bedrijven gewend is. Hij vindt dat we hier eigenlijk alleen maar kleine bedrijven hebben.“Wij kunnen geen andere kant uit dan groeien”, zegt hij stellig. “Onze concurrenten op de wereldmarkt zijn grotere boerenbedrijven. Trouwens ook in Europa. Rijd maar een dag naar het oosten en je zit in het voormalige Oost-Duitsland. Even verderop in Roemenië ontstaan ook grote bedrijven met een lage kostprijs.”‘In Europa pruimt men niet meer dat wij maar steeds doorgroeien’Hanna vindt dat Hans het veel te eenzijdig ziet. Volgens haar vergeet hij dat in Nederland steeds meer tegenwerking komt bij de verdere groei van onze bedrijven. Eerst waren het wat milieuactivisten, die zich roerden. Nu komt het uit brede lagen van de bevolking. Ook in Europa pruimt men niet meer dat wij maar steeds doorgroeien. Het fosfaatdictaat van de EU is daar een duidelijk voorbeeld van. BiodiversiteitNieuw in de discussie is de biodiversiteit. Landschapspijn heet dat met een modern woord. De egale groene weiden zijn de burger een doorn in het oog. Bovendien speelt de achteruitgang van het aantal weidevogels. Natuurlijk spelen ook de vossen en andere roofdieren een rol, maar we kunnen er niet omheen dat het vroege maaien moeilijk combineert met het rustig uitbroeden en tot wasdom komen van weidevogels. Met deze ontwikkelingen hebben we te maken.We zitten in feite klem tussen die twee. Aan de ene kant de mondiale markt, met de moordende prijsconcurrentie, aan de andere kant dat Nederland kennelijk te vol wordt met vee. Daarom is er een plan B nodig voor de Nederlandse landbouw.”Plan B voor eigen bedrijfHans en ik werken dit nu uit voor ons bedrijf. Dat heeft er tot nog toe in geresulteerd dat we uitzoeken wat biologisch voor mogelijkheden biedt, een natuurinclusief bedrijf en de aankoop van grond of een ander bedrijf om sterk uit te breiden. Dat laatste wil Hans het liefst. Ik twijfel, omdat ik de maatschappelijke ontwikkelingen en de daarmee samenhangende tegenstand zwaarder inschat dan Hans. Hanna denkt steeds meer richting een grondgebonden bedrijf. Ik zie ook nog heil in de mestverwerking. Liefst zodanig, dat we het zelf weer kunnen gebruiken als messtof of biogas.Duidelijke, landelijke visieWat wij wel missen is een duidelijke, landelijke visie. Die zouden de LTO en vakbonden moeten leveren. Daar zijn ze voor.