Peter Drenth: ‘Opkoop niet dé oplossing stikstofprobleem’

Alle landbouwkwesties komen samen in Gelderland. Gedeputeerde Peter Drenth wil perspectief bieden. Daarom houdt hij extern salderen tegen en relativeert hij het belang van opkoop voor stikstof.“Bij stikstof gaat het steeds maar over stoppers en over bedrijven opkopen, maar dat is niet waar wij op focussen.” Gelders gedeputeerde Peter Drenth zegt het verschillende keren: hij wil perspectief bieden aan blijvende bedrijven in zijn provincie.Peter Drenth (52) is gedeputeerde voor landbouw en platteland in Gelderland namens CDA. In het IPO, koepelorganisatie van de provincies, heeft hij ook de portefeuille landbouw en natuur, en dus het stikstofbeleid. - Foto: Hans PrinsenIn Gelderland komen alle problemen waar Nederland en de landbouw mee kampen samen. Hier zijn de meeste landbouwbedrijven (9.000, waarvan ruim 6.000 in de veehouderij) en de meeste natuurgebieden, grote verkeersaders en het ligt midden in het land, waardoor activiteiten in andere provincies er gevoeld worden. “Gelderland is het brandpunt waar alles samen komt.”Gedeputeerde Staten hebben in december een visie op de landbouw geaccordeerd, waarin dat perspectief centraal staat. Drenth: “De agrarische sector met toelevering en verwerking is goed voor 10% van onze economie, er werken 100.000 mensen. Dat wil je natuurlijk niet kwijt. Ook voor de leefbaarheid is het cruciaal dat de landbouw een gezonde basis voor de toekomst heeft.”In jullie visie is sprake van een ‘agrarische hoofdstructuur’, wat is dat?“Die term komt uit het rapport van commissie-Remkes over stikstof. Niet alles kan overal, is daarvan de boodschap. Let op, ze zeggen niet dat niks kan. Wel moet je beter nadenken over wat je waar doet en niet stoppen met alleen maar verbieden wat niet mag, maar perspectief bieden. Stop met voorschrijven hoe het moet, maar zet de boer in zijn kracht en ga doelen afspreken.”Bij zo’n hoofdstructuur denk je ook aan ruimtelijke herschikking. Hoe ver gaat dat?“Daar ga je gebiedsprocessen voor doen. Dat is niet zo raar, dat doen we al tientallen jaren, denk aan de ruilverkavelingen en inpolderingen van vroeger. De afgelopen twintig jaar hebben we gebiedsprocessen gehad om ruimte te creëren voor natuur, rivieren, steden en agrarisch landschap. Nu komt de vraag om ruimte vanuit natuur, maar ook vanuit de landbouw en de energietransitie. Niet alles kan blijven zoals het is. Iedereen staat aan de lat voor beweging in de goede richting.”Soms zegt het collectief A, terwijl het individu B doetOnder boeren leeft sterk het idee: ze willen ons weg hebben. We worden weggejaagd. Wat zegt u daar op?“Dat is zeker niet ons beleid. Ik heb ook vrijwel geen enkele Statenfractie zo horen spreken. En zo zitten de plannen ook niet in elkaar. Het is jammer dat als één politicus iets zegt, daarvan gemaakt wordt: ‘de politiek’ wil dit en dat. Je hebt nu eenmaal verschillende opvattingen. Het is dus niet zo dat we boeren weg willen hebben en uit zijn op hun grond. De grond die kalverhouders die meedoen aan de stoppersregeling inbrengen, gaat mee bij die gebiedsprocessen en kan ook best een landbouwbestemming houden, bijvoorbeeld om bij iemand anders de huiskavel te vergroten. Ja, we gaan 1.700 hectare bos toevoegen, maar zoveel is dat niet op een provincie als Gelderland. Deels is dat trouwens al natuur, voor een ander deel willen de grondeigenaren het zelf graag. De grootste afname van landbouwgrond komt op dit moment uit de sector zelf, door de aanleg van zonnevelden. Het is altijd nog de eigenaar van de grond die bepaalt wat met die grond gebeurt. Soms zegt het collectief A, terwijl het individu B doet.”Natuurlijk weten we welke bedrijven waar wat doen, maar ik heb geen lijstIn de visie staan zaken als convenanten met ketenpartijen, afzet stimuleren van biologische producten, een campagne opzetten om consumenten over te halen meer te betalen, langjarige contracten op 600 hectare natuur, maar zet dat zoden aan de dijk als je een hele sector van 9.000 bedrijven perspectief wilt geven?“Nu zit je een beetje te winkelen in de verschillende maatregelen die er staan. Er zitten wel degelijk onderdelen in die grote delen van de sector aangaan. Bedenk dit: de agrosector is niet homogeen. 10 tot 20% van de bedrijven zit op de route van korte ketens, niches bedienen. Nog eens zo’n groep zit op de route van de afgelopen decennia: doorgaan met schaalvergroting, massa produceren. De rest, 60%, is wat ik noem ‘reguliere agrarische bedrijven’, die hoeven niet zo nodig fors te groeien, die willen gewoon een stabiel economisch verdienmodel hebben. Daarvoor is kavelruil bijvoorbeeld belangrijk, en regelingen voor innovatie en landschap. Daar focussen we op. Ik kan er natuurlijk niet voor zorgen dat supermarkten meer betalen, maar ik kan wel helpen in de lobby daarvoor.”De meeste andere provincies stellen de landelijke opkoopregeling stikstof open. Hebben provincies een doel met de opkoop, een lijst van die en die bedrijven die ze binnen willen halen?“Nee. Allereerst omdat er verschillende definities in omloop zijn van piekbelasters. Ten tweede, natuurlijk weten we welke bedrijven waar wat doen, maar ik heb geen lijst. Daar zijn twee redenen voor. Als ik zo’n lijst zou maken, zou die openbaar worden. Dan krijgen we dezelfde fratsen die we laatst hadden, dat opeens de media bij boer A of boer B voor de deur staan. Dat is zeer onwenselijk. Daarnaast is de opkoop vrijwillig. Als ik een lijst ga maken, suggereert dat een soort verplichting, alsof ik voorkeursrecht wil uitoefenen. Dat wil ik niet en ik heb het ook niet nodig. Er komen zo al genoeg gegadigden.”Heel Nederland heeft Gelderse stikstof nodig, maar we willen geen uitverkoopHoe kosteneffectief is dat opkopen eigenlijk? Kost miljoenen euro’s per bedrijf, en je haalt hooguit enkele tientallen mol depositie per hectare natuur weg, op een totale depositie van soms meer dan 2.000 mol.“Opkoop van dierhouderijen is niet dé oplossing van het stikstofprobleem. Het is een van de puzzelstukken. Innovatie is minstens zo belangrijk. Als alle 6.000 veebedrijven hun uitstoot 20% verminderen, heeft dat meer effect dan wanneer je er een klein deel van opkoopt. De sectoren pakken dat ook heel goed op.”Extern salderen kan nog niet in Gelderland, alleen verleasen. In de meeste andere provincies kan het wel. Is dat niet raar en jammer ook?“De situatie per provincie verschilt nu eenmaal. Gelderland ligt zo centraal dat bij elk project elders in Nederland, van Eemshaven tot Zeeland, invloed is op Gelderse natuur. Iedereen heeft Gelderse stikstof nodig. Dan krijg je al snel een uitverkoop, met allerlei gevolgen voor de leefbaarheid van het platteland en voor de kracht van de sector. Je kunt nu wel woningbouw en industrie mogelijk maken met stikstof uit de veehouderij, maar dat houdt een keer op. Het is zaak dat die activiteiten mogelijk worden zonder elders stikstof vandaan te halen. Elke sector moet ook zelf aan emissievermindering doen.”Kalverhouderij in saneringGelderland komt met € 10 miljoen subsidie voor certificering van kalverhouders. Die is nodig voor hen om mee te kunnen doen aan innovatieprogramma’s vanuit de landelijke overheid. Van de ruim 700 Gelderse kalverhouders hebben 114 zich aangemeld voor de speciale opkoopregeling. Met hen voert de provincie nu gesprekken. In maart, april verwacht Drenth duidelijkheid over wie mee kan doen. De regeling is maatwerk. In principe wil de provincie grond, gebouwen en woonhuis opkopen, maar dat kan desgewenst ook anders. De grond wordt ingebracht in ‘gebiedsprocessen’ en wordt niet bij voorbaat onttrokken aan landbouw.De PAS-melders zitten nu in een vergunningtraject, maar er zijn ook bedrijven die geen vergunning nodig hadden en geen melding hoefden te doen vanwege lage depositie en nu toch ook een vergunning zouden moeten hebben. Hoe staat het daar mee?“Waarschijnlijk zijn dat er veel meer dan de 3.600, merendeels agrarische, PAS-melders. Bovendien is dit probleem veel breder. Hier zitten allerlei bedrijven van buiten de landbouw tussen, maar we hebben hen niet in beeld. Deze groep is nergens geregistreerd. Nu wordt het spannend: als ik ze in beeld heb, heb ik een lijst, en die gaan mensen opvragen. Stikstof wordt nu al veelvuldig gebruikt om activiteiten tegen te houden, als een stok om de hond te slaan. Dit onderwerp staat op de agenda bij elk overleg met de minister. Het moet opgelost worden, maar dat is verre van eenvoudig.”Wat vindt u van het idee een grondfonds in te richten om de grondmobiliteit te bevorderen, zoals Rabobank bepleit?“Dat juich ik toe. In Gelderland hebben we al een grondfonds. Zoiets kan echt helpen om beweging te brengen, om versnippering tegen te gaan of om bedrijfsverplaatsingen mogelijk te maken bijvoorbeeld, wat altijd nog goedkoper is dan opkopen. Er gelden wel wat praktische randvoorwaarden, zo moet je niet allerlei instanties naast elkaar hebben die hetzelfde doen.”