Per sectie of per dop doseren kán technisch

Er zijn 2 technieken beschikbaar waarmee het mogelijk is om binnen de spuitboombreedte per sectie of per dop de dosering te variëren.Het bericht over de 57 meter brede spuitboom eerder deze maand is extreem veel bekeken en er wordt ook verschillend op gereageerd. De eigenaar heeft 114 meter brede percelen die hij daarmee in één omgang kan spuiten. Ook populair zijn de reportages over de 6 deelnemers aan het project Nationale Proeftuin Precisielandbouw (NPPL) die aan de slag willen met variabele toediening van middelen (VRA) tegen onkruiden en aaltjes. VRA en een brede spuitboom gaan redelijk samen ín de rijrichting, maar dwars daarop is dat een stuk uitdagender. Toch zijn er al decennialang technieken beschikbaar die het mogelijk maken.Met een taakkaart en gewassensor kun je middelen plaatsspecifiek toedienen. Boombreed en in een enkel geval per sectie of per dop. - Foto: Peter RoekMeervoudige dophoudersNPPL-expert Koen van Boheemen geeft aan dat VRA normaal gezien beperkt is tot -10% en +10% omdat het spuitbeeld anders te veel afwijkt. Daarbij vindt hij het aanpassen van de rijsnelheid een goede werkwijze. Grotere verschillen in dosering vereisen verschillende dopgroottes omdat de druk in de spuitleiding constant moet blijven. In dat geval is het nodig om de dopgrootte aan te passen. Dat kan op 2 manieren. Er zijn meervoudige dophouders, meestal twee- of viervoudig, die één of meerdere doppen tegelijkertijd kunnen activeren. Een bekend en veel toegepast systeem is VarioSelect van Lechler. De Duitse specialist introduceerde dit systeem al in 2001 en het werd in 2013 als eerste door Dammann gebruikt om het buitenste gedeelte van de spuitboom in bochten meer l/min af te laten geven dan het binnenste gedeelte (Curve Control).Het ‘VarioSelect-principe’ wordt door diverse fabrikanten waaronder Amazone (AmaSelect), CHD, Dammann, Delvano, Dubex, Fendt, Hardi (AutoSelect), Horsch (AutoSelect) en John Deere (Pentair Hypro TwinSelect) toegepast.Voor het variëren van de dosering per sectie of per dop bestaan twee technieken. Meervoudige dophouders zoals VarioSelect van Lechler. Op de foto gecombineerd in combinatie met gewassensoren voor het SensiSpray-systeem. Ze zijn veelal twee- of viervoudig.BesturingssoftwareMet behulp van de juiste besturingssoftware is zo’n systeem ook geschikt voor het toepassen van VRA in de rijrichting op basis van een taakkaart. Amazone, CHD en Dubex bieden dit al aan (laatste 2 ook binnen de spuitboombreedte). Hardi, Horsch en John Deere volgen (vermoedelijk) later dit jaar. Homburg doet dit niettemin al ruim 10 jaar met het SensiSpray-systeem dat aanvankelijk ontwikkeld werd voor plaatsspecifieke loofdoding met behulp van gewassensoren. Het nog steeds leverbare systeem wordt tegenwoordig vanwege de hoge aanschafprijs vrijwel alleen door aardbeientelers gebruikt. Het vooraf niet weten hoeveel spuitvloeistof precies benodigd is, wordt als nadeel ervaren.Een ander technisch nadeel van het gebruik van meerdere doppen tegelijkertijd is, dat de dosering in (grote) stappen varieert en niet traploos. Of dit in de Nederlandse praktijk ook echt een nadeel is, hangt vooral af van de plaatsspecifieke variatie in het perceel en het gewas.Pulserende doppen: PWM‘Pulse Width Modulation’ (PWM) is een andere techniek om de dosering te variëren zonder doppen te hoeven draaien. De techniek vindt zijn oorsprong in de VS eind jaren 90 bij Capstan Ag Systems. De eerste gebruiker ervan was Case IH. Bij pulserende dophouders wordt de dop meerdere malen per seconde in- en uitgeschakeld. Dit gebeurt 10 tot 100 keer per seconde. Naastgelegen doppen schakelen veelal tegenovergesteld zodat niet alle doppen tegelijk actief en inactief zijn.Een andere mogelijkheid zijn pulserende dophouders, ook wel PWM-techniek genoemd. Afkomstig uit de VS en sinds kort experimenteren ook diverse Europese fabrikanten ermee. Een geschikte dop vinden is lastig vanwege de vereiste driftreductie. - Foto: AgrifacDoor de ‘aan-’ en ‘uittijd’, de zogenoemde duty cycle, te variëren, varieert ook de dosering. Hierdoor heeft de dop (in theorie althans) een traploos bereik (ook handig langs de perceelgrens) en kan die snelheidswisselingen en wisselende voorgeschreven doseringen aan en corrigeren in bochten. Over de ideale frequentie verschillen de meningen. Raven (Hawkeye) prefereert 10 Hz, John Deere (ExactApply) 15 Hz, Teejet (DynaJet) 20 Hz, Amazone 50 Hz en Agrifac maximaal 100 Hz. Agrifac geeft aan continu de optimale frequentie te berekenen die gemiddeld 30 tot 40 Hz bedraagt.PWM nog niet compatibelEen hogere frequentie heeft als voordeel dat de kans op onbespoten gedeeltes kleiner is, maar heeft een (fors) hoger stroomverbruik tot gevolg. Volgens Agrifac heeft een lage frequentie als nadeel dat het spuitbeeld zich langzaam opbouwt. Volgens Raven daarentegen heeft een hogere frequentie als nadeel dat de tophoek niet gehaald wordt en vormt de schakeltijd een discussiepunt.Iets waar alle leveranciers het wel over eens zijn, is dat er zeer weinig spuitdoppen geschikt zijn voor PWM-gebruik. Reguliere luchtaanzuigende doppen zijn dat bijvoorbeeld niet omdat die een constante vloeistofstroom nodig hebben voor de opbouw van de venturi. Bovendien is het afgiftebereik van de PWM-techniek beperkter dan van meervoudige dophouders. Al met al betekent dit dat PWM nu (nog) niet compatibel is met de vereiste driftreductieklassen in Nederland.Meervoudige dophouders of PWM-techniek?De Duitse specialist Lechler introduceerde het VarioSelect-systeem met twee- of viervoudige dophouders al in 2001. Aanvankelijk vooral bedoeld om niet langer handmatig dophouders te hoeven draaien voor het gebruik van verschillende doppen, ook voor heuvelop (lagere snelheid) en heuvelaf (hogere snelheid). Het systeem kan de afgifte corrigeren in bochten en is geschikt om binnen de boombreedte VRA toe te passen. De meerprijs ervan varieert van zo’n € 250 tot € 500 per meter boombreedte. Bij Dubex betaal je vanaf € 750/m als je ook VRA binnen de boombreedte wilt. Lechler levert voor industriële toepassingen ook PWM, maar vindt de techniek nog te beperkt toepasbaar in de landbouw.PWM is uitgevonden door Dr. Ken Giles van de Universiteit van California, en Capstan Ag Systems bracht dit vervolgens op de markt. Case IH paste het van 1998 tot 2016 in licentie toe totdat het overstapte op het Hawkeye-systeem van Raven. Dit systeem kan vanaf komend najaar ook VRA en op taakkaart doseren per dop. Leverbaar op nieuwe spuiten vanaf € 500/m en voor € 1.000 tot € 1.500/m op bestaande. CHD, Delvano, Dubex, Horsch en Lemken geven aan te testen met PWM-techniek van Raven of Teejet. Agrifac test haar eigen systeem vooral in het buitenland. Amazone, met onderhuids Nederlandse Rometron techniek, komt in 2019 met SwingStop pro dat PWM gebruikt voor correctie in bochten. In de VS levert John Deere sinds 2016 ExactApply: PWM in combinatie met een zesvoudige dophouder. John Deere Nederland verwacht dit op termijn ook voor Nederland, waarschijnlijk met een viervoudige dophouder.Waar zit de winst?Als het aankomt op geavanceerde spuittechnologie geven alle fabrikanten aan dat daar ook in Nederland markt voor is. Onder het motto ‘niet omdat het moet, maar omdat het kan’ zijn wet- en regelgeving, hoge kosten van middelen, hoge grondprijzen en hoogwaardige gewassen en subsidies daarvoor de belangrijkste redenen. Voor besparing op middelen is gps-sectie of dopschakeling een enorme slok op een borrel en VRA vaak minder.Deze 45 m brede veldspuit van NPPL-deelnemer Sterenborg heeft 3 m brede secties die elk onafhankelijk van elkaar variabel gedoseerd middelen toe kunnen dienen. - Foto: Jan Willem SchoutenTot dusver beschikt slechts een van de 6 NPPL-deelnemers over een veldspuit die binnen de boombreedte VRA kan toepassen: Nanne Sterenborg. Een andere NPPL-deelnemer, Max Sturm, paste eerder het middel Stomp 400 SC variabel toe op basis van een verschil in afslibbaarheid van 3%: minimaal 0,56 l/ha en maximaal 0,70 l/ha. Dit leverde hem een kostenbesparing van circa € 1,30 per hectare op. Zelf zegt hij daarover: “Dat is ook niet waar we de winst van verwachten. Ik hoop vooral op minder schade aan de uien, dus een mooier gewas met een hogere opbrengst.”