PBL: uitstoot op schema, ammoniak nog onzeker

De uitstoot van luchtvervuilende stoffen in Nederland daalt de komende jaren verder, maar wel langzamer dan de afgelopen jaren.Het ziet er wel naar uit dat vrijwel alle Europese doelen waar ons land in 2020 en 2030 aan moet voldoen, worden gehaald, zo concluderen het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), TNO en het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) in een rapport.Alleen emissie ammoniak nog onzekerDe afname van de uitstoot van schadelijke stoffen als zwaveldioxide, fijnstof en stikstofoxiden ligt op schema, al zien de onderzoekers het tempo tot 2030 ‘aanzienlijk afnemen” ten opzichte van de periode 2005-‘18. De grote vraag is of het doel voor ammoniak (vooral afkomstig uit de landbouw, 86% in 2018) wordt gehaald. Uit berekeningen blijkt dat in 2030 tussen de 112 en 124 kiloton ammoniak de lucht in zal gaan. Voor dat jaar geldt volgens Europese normen een maximum van 121 kiloton._{Lees verder onder foto}Meetopstelling voor ammoniak. - Foto: Jan Willem SchoutenEmissiearme stallenDoor toepassing van schone technologieën in de landbouw is de laatste jaren veel uitstoot van ammoniak vermeden. Verdere maatregelen – zoals emissiearme stallen en de tijdelijke aanpassing van de regeling diervoeder – zullen tot extra daling leiden, maar een vergaande reductie in – vooral de rundveehouderij – wordt lastig, verwachten de onderzoekers. De ammoniakemissie in de rundveehouderij is tussen 2005 en 2018 met 12% gestegen, waarna de emissies volgens de raming tussen 2018 en 2030 dalen met 10% (daling ten opzichte van de uitstoot in 2005): een stijging van 2% over de periode 2005 tot 2030. De ammoniakuitstoot in de varkenshouderij en pluimveehouderij daalt tot 2030 respectievelijk verder met 7% (een daling van 54% tussen 2005 en 2030) en 11% (een daling van 61% tussen 2005 en 2030).Krimpende veestapelVooral de reductie bij bemesting is beperkt, volgens de onderzoekers. “De geraamde krimp van de veestapel heeft daar nagenoeg geen effect op. De hoeveelheid mest die wordt uitgereden op het land blijft namelijk nagenoeg hetzelfde zolang Nederland een mestoverschot heeft.” De meeste winst tussen 2018 en 2030 wordt behaald bij stallen en mestopslag door een krimpende veestapel, zo’n 10,6 kiloton ammoniak. Een daling van 0,4 kiloton hangt samen met kunstmestgebruik, stellen de onderzoekers. Het verbod pelsdierhouderij levert 0,3 kiloton reductie op. Bij schapen en geiten verwachten de onderzoekers een stijging van 0,1 kiloton tussen 2018 en 2030 vanwege hogere dieraantallen.Alleen in de sector mobiliteit verwacht het PBL een stijging van de ammoniakuitstoot met 1,3 kiloton. Die stijging wordt veroorzaakt door een toenemend gebruik van katalysatortechnieken op voertuigen, waarmee minder stikstofoxiden, maar meer ammoniak uitgestoten wordt.Nieuw stikstofbeleid niet meegenomenDe onderzoekers tekenen hierbij aan dat het stikstofbeleid op 1 mei 2020 nog niet concreet genoeg was om door te rekenen. De gevolgen van dat beleid zijn dus niet meegenomen in de berekeningen. Dat kan als gevolg hebben dat de emissies sneller dalen dan in dit rapport geschetst is. Ook geven de onderzoekers aan dat de uitstoot van ammoniak in de jaren negentig fors is gedaald door de toepassing van emissiearme technieken voor het gebruik van dierlijke mest.De publicatie hoort bij de onlangs verschenen Klimaat- en Energieverkenning (KEV). In het onlangs verschenen hoofdrapport, waarin het onder meer over klimaatbeleid ging, was de boodschap van het PBL minder positief. De klimaatdoelen voor de uitstoot van CO₂ die Nederland zichzelf heeft gesteld, zijn nog niet in zicht. In plaats van de gestelde reductie van 49% in 2030, rekent het PBL nu met een afname van 34%.