‘Overgangsgebieden bieden goede mogelijkheden’

Overgangsgebieden of bufferzones kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan de oplossing van het stikstofprobleem. Een goede scheiding biedt zowel kansen voor landbouw als natuur, stelt René van Druenen.Dirk Strijkers column besprak de discussie over land ‘sharing’ (het samengaan van landbouw en natuur) versus ‘land sparing’ (het strak scheiden van intensieve landbouw en natuur). Een tussenvorm zou het inrichten van overgangsgebieden of bufferzones tussen stad en platteland en tussen (intensieve) landbouw en natuur kunnen zijn met daarin extensieve, agro-ecologische vormen van landbouw zoals agrobosbouw.Brede zone van extensieve, natuurinclusieve veehouderijNieuw is dit idee niet. Hoogleraar Landgebruiksplanning aan de WUR Martha Bakker stelde eind augustus 2018 (toen de stikstofcrisis nog pruttelend op het vuur stond) in haar lezing ‘Een toekomstvisie voor het Brabantse landschap’ al voor om rond alle bestaande natuurgebieden een brede zone van extensieve, natuurinclusieve veehouderij aan te leggen. Daarmee zouden natuurgebieden niet langer worden omringd door gangbare en intensieve landbouw, maar door extensief begraasde graslanden.OplossingenExtensief betekent: geen nutriënten-input van buitenaf, geen landbouwgif, weinig tot niet maaien en hoge grondwaterstanden. Deze veranderingen lossen problemen als eutrofiering, verdroging en verzuring op. Bovendien zorgt dit in landbouwgebieden voor kruidenrijke graslanden waarin bodemleven, insecten en weidevogels het zeer goed zullen doen. Overigens is daarin natuurlijk ook plaats voor andere vormen van extensieve landbouw.Wateroverlast tegengaanOvergangsgebieden of bufferzones dringen de nadelige invloeden vanuit landbouw op natuur en andersom terug. Natuurgebieden worden robuust en verbindingszones tussen natuurgebieden zijn niet meer nodig. De biodiversiteit, weidevogels en insecten zullen hiervan profiteren. Daarnaast verbetert het watervasthoudend vermogen en dat is weer prettig voor het tegengaan van wateroverlast in dorpen en steden. Om voldoende voedselproductie over te houden kan volgens Martha Bakker de niet-grondgebonden landbouw het best geconcentreerd worden op industriële agroparken.Aanpak stikstofproblematiekIn dit kader is het heel logisch dat landbouwminister Carola Schouten ook een duit in het zakje doet in haar brief waarin zij de eerste lijnen uiteenzet voor de aanpak van de stikstofproblematiek. Zij schetst daarin dat er door de ontwikkeling van een gebiedsgerichte aanpak veel kansen en mogelijkheden zijn voor de natuur. Als voorbeelden noemt zij daarbij het aanleggen van bufferzones, zoneringsmaatregelen, ruimte voor natuurinclusieve landbouw, boerennatuur en de aanleg van ‘klimaatbossen’.Overgangsgebieden rond nationale parkenDatzelfde doet het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) in het onlangs uitgebrachte rapport ‘Zorg voor landschap’ ook. Daarin stelt het vast dat het goed is dat ernaar wordt gekeken of er rond nationale parken bijvoorbeeld overgangsgebieden kunnen worden gecreëerd. Iets dat natuurlijk niet alleen geldt voor overgangsgebieden tussen (intensieve) landbouw en natuur, maar ook voor overgangsgebieden tussen stad en platteland.Nieuwe geïntegreerde agrarische bedrijvenDaarbij is het inderdaad van belang om zeker in die overgangsgebieden de aanpak voor het stikstof- en klimaatdossiers niet alleen te bundelen – zoals het Landbouw Collectief stelt in ‘Uit de gecreëerde stikstofimpasse’, maar juist met elkaar te integreren. En dan bij voorkeur in nieuwe geïntegreerde agrarische bedrijven (zoals agrobosbouw bedrijven). Die kunnen meerdere productietakken combineren en zich richten op productie van gewassen en vee met daarbij oog voor maatschappelijke doelen zoals biodiversiteit, boer-burger-relatie, natuur en/of landschap. “Deze bedrijven ontwikkelen innovaties en experimenten buiten de bestaande paden en bieden dus echt nieuwe richtingen. Daarmee inspireren zij gangbare ondernemers en laten zij zien dat het anders kan”, zoals de landbouwminister in haar visie Realisatieplan Visie LNV Op weg met nieuw perspectief stelt.