Opnieuw leren wat in de aardappelbewaring gebeurt

Niels Otte koos voor de kiemremming van zijn fritesaardappelen voor de ethyleengenerator van Restrain. Halverwege het bewaarseizoen is er nog een CO2-afzuiging geïnstalleerd.Door het verbod op het gebruik van de kiemremmer chloorprofam om bewaaraardappelen in de lange bewaring kiemvrij te houden, moest akkerbouwer Niels Otte, net als alle andere aardappeltelers, een andere strategie kiezen om zijn aardappelen tot aan het eind van het seizoen kiemvrij te houden._{Tekst gaat verder onder de foto en kader}Niels Otte (33), heeft samen met zijn broer en ouders een akkerbouwbedrijf. - Foto's: Peter RoekDe Noordheen VOF in De Heen (N.-Br.)Bedrijfsinfo
200 hectare
10-50% afslibbare kleigrond
1 op 4 aardappelen
2.650 ton aardappelen in bewaring
85 hectare fritesaardappelen door ruil en huur van grond
20 hectare knolselderij
20 hectare suikerbieten
Overig: tarwe, graszaad, zaaiuien en plantuienEthyleengeneratorIn samenspraak met toeleverancier Theunisse in Steenbergen besloot Otte om te kiezen voor de ethyleengenerator van Restrain. Ethyleen is niet voor alle aardappelrassen geschikt vanwege de kans op een afwijkende bakkleur. Het ras Fontane dat Otte teelt heeft van nature een goede bakkleur en in meerdere onderzoeken is bij dit ras geen effect op de bakkleur gevonden. PrijsEen belangrijke reden om voor dit systeem te kiezen is de prijs. De exacte kosten weet Otte pas aan het eind van het seizoen. Dat hangt af van het ethanolgebruik. De totale kosten zullen ergens tussen de € 3,50 en € 5 per ton uitkomen. Het verbruik van ethyleen valt Otte mee tot nu toe mee, voor 1.000 ton aardappelen nog geen liter per week. De alternatieven 1,4 Sight, Biox-M of Argos kosten minimaal € 2,50 per ton per behandeling. En voor de langere bewaring moet de behandeling iedere 3 tot 6 weken herhaald worden. Otte schat dat het Restrain ongeveer de helft kost van het gebruik van 1,4 Sight._{Tekst gaat verder onder de foto}Otte controleert de aardappelen. Half december was de laatste partij droog en kon de ethyleengenerator aan. Begin februari zijn er enkele beginnende kiempjes te vinden.KostenbeheersingBeheersing van de kosten voor de teelt en bewaring is voor Otte zeker dit seizoen gezien de lage prijzen voor vrije aardappelen, extra belangrijk. Zo heeft hij de aardappelen ondanks het droge voorjaar en zomer maar één keer beregend, niet voor de kilo’s maar om kwaliteit te behouden. Desondanks kwam de opbrengst op een bovengemiddelde 60 ton bruto per hectare uit.Beheersing van de kosten voor de teelt en bewaring is voor Otte zeker dit seizoen gezien de lage prijzen voor vrije aardappelen, extra belangrijkLange bewaringDe teelt van Fontane is helemaal gericht op de lange bewaring. Naast de 50 hectare Fontane teelt de VOF nog 35 hectare Solist. Dit ras is zowel geschikt voor tafel als voor frites. De solist wordt na de oogst in de schuur droog geblazen en dan afgeleverd. Kiemvrij tot meiDe Fontanes krijgen als basis voor de kiemremming in het veld een MH-behandeling. Tot afgelopen seizoen werd dit aangevuld met een inschuurbehandeling met CIPC. In combinatie met een goed geïsoleerde bewaarschuur met volledige roostervloer en mechanische koeling kon Otte de aardappelen zo zeker tot in mei kiemvrij houden. Een kiemlustige partij kon zo nodig tussendoor nog een keer gegast worden._{Tekst gaat verder onder de foto}Om de laatst gerooide aardappelen droog te krijgen heeft Otte al veel moeten blazen, ook de extra CO2-productie door ethyleen vraagt extra ventilatie. De aardappelen worden al zachter.Nieuwe uitdaging door verbod op chloorprofamMet het verbod op gebruik van chloorprofam vervalt deze zekerheid en gaat Otte, net als andere telers, een nieuwe uitdaging aan. Otte ziet het als een leerproces. “Je moet opnieuw leren lezen wat er in de bewaring gebeurt.” De MH-behandeling in het veld lijkt geslaagd. Dat is nu nog belangrijker omdat de behandeling met ethyleen pas opgestart kan worden wanneer de aardappelen droog en tot 10 graden C ingekoeld zijn. Bij de laatste, onder natte omstandigheden gerooide aardappelen, was dat half december.BewaartemperatuurDe teler heeft de ervaring dat een constante bewaartemperatuur belangrijker is om kieming te voorkomen dan een lage temperatuur. Ondanks mechanische koeling blijkt het bij hogere buitentemperaturen lastig om voldoende te ventileren en tegelijk de bewaartemperatuur constant te houden. De bewaartemperatuur zet Otte daarom nu op 6,5 graden C.Ondanks mechanische koeling blijkt het bij hogere buitentemperaturen lastig om voldoende te ventileren en tegelijk de bewaartemperatuur constant te houdenOmdat het voor Otte helemaal nieuw is, stuurt hij wekelijks de data die beide ethyleengeneratoren verzamelen door naar Paul O’Connor van Restrain die zo mee kan kijken wat er in de bewaring gebeurt. Het gaat hierbij om de ethyleen- en de CO₂-concentratie, de bewaartemperatuur en de luchtvochtigheid._{Tekst gaat verder onder de foto‘s}
De Restrain-generator kan op een willekeurige plek in de bewaring gezet worden. De benodigde ethanol haalt het direct uit voorraadvat.De Restrain-generator registreert en bewaart alle voor de bewaring relevante gegevens. Otte deelt deze met zijn adviseur.Restrain-generatorOtte plaatste een Restrain-generator in twee van de vier aardappelcellen met Fontanes. De anderen moeten het doen met de MH-behandeling en een strakke handhaving van de temperatuur. Zo nodig kunnen deze nog met een andere kiemremmer behandeld worden. Ethyleen verdeelt zichzelf door aardappelhoopEen voordeel van ethyleen dat Otte noemt is dat hij het vrijwel zonder aanpassing van de bewaring toe kan passen. De bewaring mag alleen niet te veel lekken omdat de generator anders de ethyleenconcentratie niet op peil kan houden. De ethyleen is net zo zwaar als lucht waardoor het zich vanzelf door de aardappelhoop verdeelt. Een speciaal ventilatieregime is daarom niet nodig. De teler maakte alleen een koppeling tussen de generator en de ventilatieluiken. Zodra de luiken bij het ventileren opengaan stopt de ethyleengenerator en deze start weer zodra de luiken sluiten._{Tekst gaat verder onder de foto}Naast de aardappelcellen beschikt de VOF ook over bewaarruimte voor knolselderij en uien. Doordat CIPC toch niet meer gebruikt mag worden zouden hier nu ook aardappelen in kunnen.CO2-concentratieEen aandachtspunt is de CO₂-concentratie in de bewaring omdat ethyleen de ademhaling bevordert. Om de bakkleur niet te beïnvloeden is het advies om de CO₂-concentratie onder de 2.500 ppm te houden. Dat blijkt ondanks veel ventileren niet te lukken. De concentratie blijft rond de 3.500 ppm schommelen. Otte maakt zich daar geen zorgen over omdat de CO₂-concentratie in de cellen zonder ethyleen net zo hoog is en ze nog nooit problemen met de bakkleur hebben gehad. Om de ventilatie-uren en daarmee de indroging te beperken heeft de teler alsnog een CO₂-afzuigsysteem in de ondergrondse kanalen geïnstalleerd.