‘Op perceelsniveau gaan denken’

Het is de kunst om dicht bij de praktijk te blijven, zegt Schoonman. Dat betekent ook meer verantwoordelijkheid voor de boer.Dirk-Siert Schoonman was tot 2014 melkveehouder in Brummen (Gld.) en is nu op kleine schaal akkerbouwer. Hij had bestuurlijke ambities en stapte over naar de Unie van Waterschappen en waterschap Vallei & Veluwe.Dirk-Siert Schoonman (50) is lid van het dagelijks bestuur van de Unie van Waterschappen. Ook is Schoonman heemraad bij waterschap Vallei & Veluwe. - Foto: Koos GroenewoldWat valt u als ex-boer bij waterschappen op?“De professionalisering en schaalvergroting zetten steeds verder door. Er zijn nog maar 21 waterschappen en dat betekent dat belanghebbenden zoals boeren goed betrokken moeten worden bij het waterbeheer. We moeten het samen doen. Voor waterschappen is het de kunst om dicht bij de praktijk te blijven. De uitdaging is om op perceelsniveau te gaan denken. Dat betekent maatwerk, maar vooral eigen verantwoordelijkheid voor boeren.”Kunt u een voorbeeld geven?“Dat kunnen peilvakken of stuwen zijn. Bijvoorbeeld voor 4 grondeigenaren – boeren – die met hun land aan dezelfde sloot grenzen. Zo kunnen ze zelf als eerste aan de knoppen zitten. Bijvoorbeeld als er een afwijking in het groeiseizoen is. Boeren kennen hun eigen grond het beste en ze zijn zo veel flexibeler. Met een eigen stuw is er maatwerk op microniveau.”Maar er zitten grenzen aan die vrijheid toch?“Ja, alleen het waterschap kan het totale plaatje overzien. Dat betekent dat boeren binnen bepaalde marges mogen sturen. Dit kan ook alleen in boerensloten en niet in hoofdwatergangen.”Eigen verantwoordelijkheid krijgt steeds meer een structureel karakter“Maar ondanks die beperkingen kan het boeren helpen. Samen experimenteren we ermee. Eigen verantwoordelijkheid krijgt steeds meer een structureel karakter.”Hoe reageren akkerbouwers?“Die vinden die eigen verantwoordelijkheid wel spannend. Je moet elkaar leren vertrouwen en ervaring opdoen. Maar op de plekken waar het al gebeurt, gaat het goed. We merken zelfs dat telers het waterpeil soms hoger houden dan het waterschap zou doen.”Dan de droogte van dit jaar, wat is ervan geleerd?“We leerden vooral dat we voor West-Nederland heel sterk afhankelijk zijn van zoet water van de Rijn. Bij extreem hoog water komt via deze rivier 13.000 kuub water per seconde Nederland binnen. Nu is dat maar 800 kuub per seconde. Een ander punt is dat we niet precies weten wat de invloed is van droogte op grondwaterstanden en hoe snel die herstellen. De kern is: ons watersysteem is vooral ingericht op de afvoer van water.”Is er wel een goed plan dan?“Ja, in ‘vredestijd’ zijn heldere afspraken gemaakt. Bijvoorbeeld over de verdringingsreeks waarbij veiligheid van dijken, drinkwater en kwetsbare natuur voor sectoren als landbouw gaan. Daarnaast blijven we maatregelen treffen voor waterbuffering en -berging.”Wat kan de akkerbouwer zelf doen?“Akkerbouwers hebben veel verstand van de bodem, maar er moet een tandje bij om de bodem nog beter te laten functioneren om water vast te houden. Voldoende organische stof, een zuurtegraad die goed op orde is, het voorkomen van lekken in de kringloop of de keuze voor onderwaterdrainage.”Opbrengsten zijn natuurlijk prioriteit 1, maar telers moeten een risicoanalyse van hun percelen maken“De gewaskeuze op de juiste plek van het perceel wordt ook steeds belangrijker. Opbrengsten zijn natuurlijk prioriteit 1, maar telers moeten een risicoanalyse van hun percelen maken. Als het door hevige regenval of droogte misgaat, zijn de gevolgen immers groot.”Is dat het enige?“Nee, ik wil ook graag van ze horen hoe de techniek voortschrijdt. Wat zijn de volgende stappen om af- en uitspoeling te voorkomen? Hoe ontwikkelt de precisielandbouw zich, sturen ze echt op bemesting en bemonsteren ze vaak genoeg?”Hoe dragen waterschappen bij?“Wij kunnen kennis en kunde leveren. Bijvoorbeeld in gezamenlijke projecten (drainage, stuwen). Maar dat kunnen ook grotere projecten als Deltaplan Agrarisch Waterbeheer zijn. Ook brengen we partijen bij elkaar. Waterbeheer draait om economie, klimaat, milieu en maatschappelijk draagvlak. Boeren en waterschappen kunnen het niet alleen.”