‘Ongegronde claims over microben’

Claims dat toevoeging van micro-organismen, zoals mycorrhiza’s aan de bodem, effect heeft op de gezondheid en opbrengst van gewassen missen wetenschappelijke grond, aldus Theo Grent.Een nieuwe publicatie over de toepassing van microben in de vollegrond heeft de aandacht getrokken. In het ‘bloembollenrapport 2017’ beschrijft leverancier Micosat de resultaten van proeven met mycorrhiza op bloembollenpercelen. Het bedrijf claimt dat een bodembehandeling met mycorrhiza voor de meeste plantenziekten een oplossing biedt. Er rijzen veel vragen over dit rapport. En terecht.Huidige teeltproblemenIn de introductie van het bloembollenrapport wordt gesteld dat de brede inzet van chemische middelen de oorzaak is van de huidige teeltproblemen. Volgens Micosat gaat het niet alleen over de gezondheidsklachten die ontstaan door ‘zwaar giftige cocktails van pesticiden’, maar veroorzaakt de brede inzet van chemie ook een verstoring van het evenwicht in het bodemvoedselweb. Het rapport noemt een enorme lijst van kwalen die voorkomen kunnen worden als van chemie wordt afgezien en in plaats daarvan mycorrhiza in het wortelgebied worden aangebracht.Het is verontrustend dat deze bewering tegengesteld is aan vele goed geboekstaafde waarnemingen over plantengroei en plantengezondheid. Raadpleging van de database op Wageningen University & Research leert dat niets over dit fenomeen in de literatuur is te vinden. Lees ook dit opiniestuk: ‘Mycorrhiza helpt tegen fusarium’Mycorrhizae maken namelijk weinig kans. Aan de ene kant hebben gekweekte microben moeite om de concurrentie aan te gaan met de het van nature aanwezige bodemleven. 1 gram grond bevat 1 tot 10 miljard bacteriën en 100 tot 1000 meter schimmeldraden. Het is dus een Herculestaak om met enkele miljoenen microben de balans te verschuiven. Van veel soorten weten we bovendien niet hoe we ze moeten kweken. In plaats van het aanbrengen van kleine hoeveelheden in laboratoria geselecteerde micro-organismen, is het stimuleren van het van nature aanwezige bodemleven in een evenwichtig bodemvoedselweb daarom meer aangewezen.Tulpen in de Flevopolder. Een leverancier van mycorrhizaproducten stelt in een bloembollenrapport dat ziekten te voorkomen zijn als in plaats van chemische middelen microben in de bodem worden gebracht. Theo Grent nuanceert deze stelling. - Foto: Ruud PloegAan de andere kant duurt de omschakeling van conventionele naar biologische landbouw minimaal twee jaar, terwijl onderzoek naar residugehaltes heeft aangetoond dat de nawerking van chemische middelen langer dan vijf jaar kan duren. In een dergelijke omgeving kunnen gekweekte microben lastig tot expressie komen.Terrein afbakenenMicosat claimt voorts dat het onderzoek van haar producent in wetenschappelijke tijdschriften is gepubliceerd. Een geciteerde publicatie van professor Giusto Giovannetti, hoogleraar aan de Universiteit van Turijn, betreft echter slechts een abstract van een posterpresentatie en zijn referenties bieden geen ondersteuning voor de beweringen. Bovendien schiet de proefopzet ernstig tekort. Een onbehandeld object (nul-object) ontbreekt en de aanwezige ziektedruk is niet gedetecteerd.De handhavingsdienst NVWA heeft moeite dit terrein af te bakenen. Terwijl de reguliere handel in chemische middelen bol staan van de voorschriften en inspecties, werkt de overheid in deze sector uitsluitend reactief. Zelfs als ze door de rechter zijn berispt voor wanpraktijken, blijven alternatieve behandelaars vaak microben verhandelen. Omdat men zich ernstig zorgen maakt over de veiligheid van de aangeboden microben, is de NVWA echter toch een onderzoek begonnen. Leveranciers kunnen hun middelen in de Abav-lijst (Algemeen Beschouwd Als Veilig) laten opnemen om zich te profileren. Dit systeem vormt tevens een eenvoudige manier om goede en slechte leveranciers te onderscheiden.