Onderbouwing omstreden voermaatregel onduidelijk

De krachtvoermaatregel van landbouwminister Schouten moest vooral juridisch kloppen. De reductie van stikstof berust op aannames net als de gevolgen voor de praktijk.De krachtvoerregels voor melkvee in de laatste vier maanden van dit jaar hebben een storm van kritiek opgeleverd. Boeren en voeradviseurs geven aan dat een maximum voor het aandeel ruweiwit alleen in het krachtvoer niet gaat werken. Het gaat melkveehouders in veel situaties tot tienduizenden euro’s kosten volgens Nevedi, de koepel van diervoerfabrikanten. Die kritiek is terug te vinden in het grote aantal vragen van Kamerleden aan het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV).Komende week komt er mogelijk meer duidelijkheid. Juridische haalbaarheid staat voorop, zoals het ministerie zelf aangeeft.Haalbaarheid stikstofreductieDe grote vraag is of de gewenste stikstofreductie met alleen deze krachtvoermaatregel gehaald wordt. Er is een advies van het College Deskundigen Meststoffenwet specifiek gericht op deze vier-maandenmaatregel. Dat geeft het ministerie aan in reactie op vragen van Boerderij. Volgens LNV zijn de maximale normen in het krachtvoer en de beoogde reductie gebaseerd op cijfers uit 2018. Het CDM-advies bevestigt volgens LNV dat de stikstofreductie gehaald kan worden met de voorgestelde maatregel. Het reductiedoel komt omgerekend naar vier maanden uit op 0,2 kiloton stikstof. Totaal voerpakketDe maatregel die LNV-minister Schouten wil invoeren, betreft een periode van vier maanden en gaat op korte termijn in. Eerdere adviezen van PBL en het RIVM over voermaatregelen gaan vooral over de langere termijn tot 2030. En in de meeste doorrekeningen gaat het om aanpassingen in het totale voerpakket. Dus niet alleen kijken naar (minder) ruweiwit in krachtvoer, maar juist in het totale pakket van ruwvoer, krachtvoer en ander voer zoals krachtvoervervangers. Daarvoor pleiten ook voeradviseurs en belangenorganisaties. Hogere kostenEen belangrijk deel van de kritiek richt zich op de kostenverhoging door de krachtvoermaatregel. Die kosten zijn volgens Nevedi het hoogst op (intensievere) melkveebedrijven op zandgronden. Daarbij is nog geen rekening gehouden met de gevolgen van de droogte dit jaar. In de juridische toelichting van LNV bij de krachtvoermaatregel staat dat er naar verwachting ‘geen noemenswaardige negatieve financiële gevolgen’ zullen zijn. In augustus wordt nog bezien of de normen daadwerkelijk haalbaar zijn ‘gegeven de ruwvoersituatie in 2020’. Eventuele aanpassingen zijn volgens LNV mogelijk zonder nieuwe afstemming met de Europese Commissie. Nieuwe afstemming is wel nodig bij ‘significante wijzigingen’ zoals een ander toepassingsgebied, een korter tijdschema, extra eisen toevoegen en eisen aanscherpen.Schakelen tussen emissie en depositieBij de stikstofmaatregelen draait het om de emissies (uitstoot) van stikstof (meestal uitgedrukt in kilotonnen ammoniak en stikstof) en deposities (neerslag) van stikstof op natuurgebieden. De depositie van stikstof op natuurgebieden (uitgedrukt in mol stikstof per hectare per jaar) kan sterk verschillen per kiloton stikstofuitstoot. Dat is onder meer afhankelijk van de locaties van bedrijven (gemiddelde afstand tot stikstofgevoelige natuurgebieden) en het soort stikstof dat ze uitstoten.

In de Kamerbrief met stikstofmaatregelen van november 2019 wordt een ‘inschatting’ gehanteerd voor de stikstofreductie door voermaatregelen van 3,6 mol N per hectare per jaar. Volgens het ministerie van LNV is dat gebaseerd op meerdere ‘verkennende stikstofberekeningen van het RIVM’.

In de krachtvoermaatregel is een reductieopgave berekend van 0,2 kiloton in de laatste vier maanden. Volgens LNV is die reductie bepaald op basis van gegeven uit 2018 van het CBS voor wat betreft voer, dieraantallen en ammoniakemissie.

Drie pijlers
Voermaatregelen in de veehouderij vormen een van de drie pijlers in de vermindering van stikstofuitstoot voor de korte termijn. De andere twee pijlers zijn de lagere maximumsnelheid en de opkoopregeling varkenshouderij. De aanleiding voor stikstofmaatregelen is de uitspraak van de Raad van State (mei 2019) die het stikstofbeleid onderuit haalde. In november kwam het kabinet met een maatregelpakket om in ieder geval de woningbouw en grote projecten zoals wegenbouw op korte termijn vlot te trekken.