Omgaan met onderhoud na jaar met goede prijzen

Drie varkenshouders vertellen hoe zij na een jaar met goede varkensprijzen omgaan met onderhoud en investeringen op hun bedrijf.De Afrikaanse varkenspest in China zette de wereldwijde varkensmarkt op z’n kop. Terwijl de Chinese varkensstapel slonk, nam de export van varkensvlees naar China vanuit andere delen van de wereld fors toe. Ook Nederlandse varkenshouders profiteerden. De varkensprijzen gingen in maart 2019 omhoog en bevinden zich een jaar later nog altijd op een bovengemiddeld niveau. Belasting drukkenDe goede varkensprijzen zorgen voor de nodige investeringsruimte. Varkenshouders plegen onderhoud en maken hun bedrijven up-to-date. Ze halen onderhoudswerkzaamheden en investeringen naar voren en reserveren een buffer voor tijden met slechtere prijzen. “Dit is natuurlijk het uitgelezen moment om kosten te maken en de belasting te drukken”, zo vertelt de jonge varkenshouder Corné Elshof (26). Hij liet een dam verbreden op zijn erf en investeerde in zonnepanelen en nevelkoeling. Varkenshouders Gert Altena en Jan Willem Salemink investeerden in het verder up-to-date maken en optimaliseren van hun bedrijven. Ze lieten beiden onder meer asbest saneren en plegen onderhoud in hun kraamstallen. Met het reserveren van een buffer sorteren ze ook alvast vooruit op slechtere tijden._{Lees verder onder foto}Corné Elshof investeerde een slordige € 400.000 in 2.000 zonnepanelen. Hij schat de terugverdientijd in op zo’n 6 jaar. Elshof streeft naar een energieneutraal bedrijf. - Foto: Anne van der Woude‘Kosten maken om belasting te drukken’Het bedrijf van Corné Elshof in Echtenerbrug (Fr.) is up-to-date. Hij investeerde in verschillende projecten om de belasting te drukken.
Het bedrijf is in de afgelopen tien jaar flink uitgebreid en gemoderniseerd. Stapsgewijs werkte hij toe naar een zo efficiënt mogelijk bedrijf. Met weinig mensen zo veel mogelijk werk verzeten, zo is de achterliggende gedachte. “Efficiënt werken is het uitgangspunt. De looplijnen moeten kort zijn. Het is lastig om goed personeel te vinden. Dat speelt natuurlijk ook een rol”, aldus Elshof.
Het afgelopen jaar is er goed verdiend in de sector. Elshof greep de gunstige marktsituatie aan om verschillende investeringen te doen. “Dit is natuurlijk wel het uitgelezen moment om kosten te maken en de belasting te drukken.”

2.000 zonnepanelen
Hij liet eind vorig jaar op beide varkenslocaties in Echtenerbrug en Sonnega in totaal 2.000 zonnepanelen leggen. De investering bedroeg zo’n € 400.000. “We hadden nog een SDE-subsidie liggen”, aldus Elshof, die de terugverdientijd inschat op zes jaar. Met het oog op de toekomst wil hij zijn bedrijven energieneutraal maken. “Warmteterugwinning staat ook nog op mijn lijstje, om het gasgebruik te reduceren. Uiteindelijk willen we toe naar nul op de meter.”
Elshof heeft zeven stallen in gebruik. Die zijn recent allemaal voorzien van een vernevelingssysteem, waarbij de binnenkomende lucht bij de luchtinlaat onder hoge druk wordt gekoeld. Elshof investeerde daartoe € 20.000. “Mede dankzij onze gunstige ligging hadden de hittegolven van de afgelopen jaren gelukkig weinig impact. Maar het is fijn om bij tropische temperaturen te kunnen koelen. Dat maakt het aangenamer voor mens en dier. Bovendien wil ik bij de vleesvarkens de groei eronder houden.”
De stalinrichting is nog niet aan onderhoud toe. “Onze stallen zijn tiptop in orde. Alle dieren worden automatisch gevoerd.” Op het erf pleegde de varkenshouder wel wat onderhoudswerkzaamheden. “We hebben een dam op ons bedrijf verbreed. Die was net een paar meter te smal, waardoor vrachtwagens hier altijd door de berm moesten.”
De gunstige markt biedt ook ruimte om alvast te denken aan zijn pensioenvoorziening. Elshof zet geld buiten de sector weg in vastgoed. “Dat is een neventak, voor een goede oudedagvoorziening.” Intussen blijft de ambitieuze ondernemer net als zijn familieleden – die op andere bedrijven boeren – vastberaden om tot de blijvers te behoren. “We zijn gepassioneerd met ons vak bezig en stimuleren elkaar.”

Bedrijfsgegevens
• 2 locaties
• 700 zeugen
• 5.500 vleesvarkens
• 31 gespeende biggen_{Lees verder onder foto}Varkenshouder Gert Altena (48) heeft in Hoogenweg (Ov.) een bedrijf met 530 Deense zeugen (x TN Tempo), 70 fokgelten en 3.550 biggenplaatsen. Hij produceert voor de Nederlandse markt. - Foto: Ronald Hissink‘Investeren in onderhoud en optimalisatie’Gert Altena in Hoogenweg (Ov.) pleegde onderhoud aan zijn kraamhokken en investeerde in asbestsanering en zonnepanelen. Hij wacht op een automatisch (bij)voersysteem voor kraambiggen.
Eind maart doorbrak Gert Altena de magische grens van 40 biggen. Een mooie mijlpaal voor de vermeerderaar, die zijn werk als zijn hobby beschouwt. Altena is trots op het bereikte resultaat, maar wil niet te hoog van de toren blazen. “Het zijn cijfers van de laatste vijf weken. Jaarrond spenen we ruim 37 biggen per zeug.” In de afgelopen vijf weken – gerekend vanaf 30 maart – daalde het uitvalspercentage voor het spenen naar 11%. Altena werkt al jaren met kunstzeugen voor het grootbrengen van de biggen.
Een automatisch systeem voor het bijvoeren van kraambiggen staat hoog op het wensenlijstje van Altena. VDL Agrotech is bezig met de ontwikkeling van een nieuw voersysteem. “Hopelijk kunnen we dat later dit jaar installeren”, aldus Altena, die inzet op optimalisatie en arbeidsbesparing. “Het bijvoeren van kraambiggen is tijdrovend. Ik heb een stappenteller op mijn telefoon. Die geeft aan dat ik dagelijks 20 kilometer loop. Dat kan een stuk omlaag.” Altena raamt de kosten van het nieuwe voersysteem op € 80 per kraamhok. Hij heeft 152 kraamhokken. De kraamhokken zijn voorzien van beweegbare vloeren. Juist dit type vloer maakt het inpassen van een bestaand voersysteem praktisch moeilijk haalbaar. “Het zou veel te duur worden.”

Goede marktsituatie
Altena’s kraamhokken uit 2006 (60 in totaal) zijn aan onderhoud toe. Hij is bezig met het installeren van 120 nieuwe cilinders. Die kosten zo’n € 5.000. Een nieuwe compressor is in bestelling. De 92 kraamhokken uit 2010 zijn nog niet aan onderhoud toe. De beweegbare vloeren van deze kraamhokken hebben ieder vier cilinders. “De onderhoudskosten van deze kraamhokken vallen over een paar jaar een stuk hoger uit.”
De varkenshouder liet vorig jaar 2.000 vierkante meter asbestdak saneren. Dat kostte € 19 per vierkante meter. De sanering is goed gepland en gefaseerd uitgevoerd. Altena investeerde vorig jaar in 1.000 zonnepanelen en maakte daarbij gebruik van SDE-subsidie. De zonnepanelen zijn eind maart 2020 aangesloten. Ook is er een nieuwe noodstroomaggregaat aangeschaft. De investering bedroeg € 250.000.
Altena heeft de goede marktsituatie aangegrepen om zijn bedrijf up-to-date te maken. “Bovendien heb ik mijn buffer aangevuld om slechtere tijden door te komen. Ook daar moet je in goede tijden aan denken.”

Bedrijfsgegevens
• 530 Deense zeugen
• 17,5 levend geboren biggen
• 13 uitvalspercentage voor spenen
• 37,3 gespeende biggen per zeug per jaar_{Lees verder onder foto}Dit is de nieuwe graansilo. Salemink verwacht met het voeren van losse grondstoffen 5 cent lagere voerkosten te realiseren. De voerkosten zijn na de droge zomers nu hoger dan hij gewend is. - Foto: Henk Riswick‘Investeren om kostprijs te drukken’Salemink investeerde in grond, voersilo’s en asbestsanering. Hij vervangt 32 verouderde kraamhokken.
Begin april liet Jan-Willem Salemink in Didam (Gld.) 2 nieuwe voersilo’s plaatsen, een 20-kuubs silo voor opslag van losse grondstoffen en een 12-kuubs silo voor biggenvoer. “De bijproductenmarkt is grillig. Met die silo van 20 kuub ben ik flexibeler en kan ik gemakkelijker switchen naar andere producten. Zo kan ik voerkosten besparen”, aldus Salemink, die samen met zijn vrouw Linda in 2016 het bedrijf van zijn ouders Willie en Doortje overnam.
Salemink legt biggen van gemiddeld 30 kilo op. Naar zijn zin werden de dieren in de laatste fase van de opfok te luxe en dus te duur gevoerd. Met een extra silo voor biggenvoer kan hij nu aan zijn zwaarste biggen een biggenstartvoeder verstrekken. Salemink verwacht dat de investering in de 12-kuubs silo zo in 1,5 tot 2 jaar is terugverdiend. “Ik had al eerder eens aan een extra silo gedacht. Maar de opfok loopt goed en je moet wel eerst investeren. De gunstige markt maakt het gemakkelijker om zo’n weloverwogen keuze te maken.”
Dit voorjaar vervangt Salemink 32 van zijn 64 kraamhokken en voorziet hij de kraamstal van een nieuwe waterleiding. De kraamhokken dateren uit 2000 en zijn aan vervanging toe. “We willen het bedrijf up-to-date houden. Dit stond al op de agenda en we kunnen nu doorpakken.”

Grondgebonden bedrijf
Dit jaar worden ook de asbestdaken vervangen. Het gaat om 2.000 vierkante meter. De sanering gaat gepaard met onderhoud aan goten en plafonds. “Het verbod op asbest is eraf, maar verzekeringstechnisch waren we genoodzaakt te saneren.”
Vorig jaar kocht Salemink 3,1 hectare grond bij. Hij streeft naar een meer grondgebonden bedrijf. Hij verbouwt ccm voor de varkens en plaatst mest terug op eigen grond. “We hadden geen grond bijgekocht als de markt slecht was.”
Door de droge zomers van 2018 en 2019 viel de ccm-opbrengst afgelopen jaren lager uit. Afgelopen winter kocht Salemink tegen een gunstige prijs droge mais (88 % ds) voor het maken van ccm. Met water bracht hij het drogestofpercentage terug naar 65, waarna hij het product inkuilde. Inclusief water ging het om zo’n 300 ton product.
Een paar jaar na de overname let Salemink scherp op de kosten. De voer- en mestafzetkosten zijn relatief laag en er is geen ‘vreemd personeel’. “Onze investeringen zijn er veelal op gericht om de kostprijs te drukken.” Salemink reserveert een buffer voor mindere tijden.

Bedrijfsgegevens
2.000 vleesvarkens
30 kilo opleggewicht biggen
870 gram groei per dag
61 cent voerkosten per kilo groei