‘Om te kunnen polderen moet je elkaar verstaan’

“Waaraan denk je bij Nederland?”, werd ons afgelopen week gevraagd door een hoogleraar die zich bezighoudt met filosofie en maatschappelijke transformatie. In de groep kwam het woord ‘polderen’ als eerste bovendrijvenSamenwerken en compromissen sluiten. Wij vinden dat we daar goed in zijn. Persoonlijk dacht ik eerder aan ‘vrijheid’. Ik realiseer me dat ik geboren ben in een land dat burgers de grootst mogelijke vrijheden geeft in een cultuur waar ‘anders’ geaccepteerd wordt, veel meer dan in heel veel andere landen. Het klinkt bijna ideaal. En toch merk ik dat groepen met verschillende ideeën elkaar steeds minder open benaderen. Het is wij tegen zij en het lijkt erop dat ook de landbouw continu aan de beurt is. Maar zo kom je nooit tot een oplossing van problemen. Teruggang aantal insectenIn de discussie over de teruggang van het aantal insecten kun je een aantal vragen stellen. De eerste is of het werkelijk zo is. Dit is geen ontkenning maar een oprechte vraag. Hoe is de beginwaarde bepaald? Hoe is gemeten? Waar is gemeten? Is beide keren op dezelfde plaats en manier gemeten? Over welke soorten insecten gaat het? Als er een verschil tussen beginwaarde en recente waarde gemeten is, moet je gaan onderzoeken welke oorzaken een rol spelen. En daarbij: meten is weten. Aan aannames heeft niemand iets. Daarna komt de vraag: kunnen wij landbouwers hierin iets betekenen? Hetzelfde geldt voor stikstof- en fosforverbindingen uit mest die op het land terechtkomen. Ik lees dat bomen doodgaan door een overschot hiervan. Mijn schoonvader herinnert zich dat de weilanden vroeger blauw zagen. Dat was niet van te weinig mest, kan ik verklappen, en de bomen gingen niet dood. Objectief onderzoekWat wij nodig hebben, is een open vizier zodat objectief onderzoek kan plaatsvinden naar veranderingen in de wereld om ons heen. Vooronderstellingen leiden niet tot juiste antwoorden, maar tot boosheid en onbegrip. Dat is een heel nare basis om samen verder te komen. Om succesvol polderen een kans te geven moet iedereen van zijn eiland af durven te stappen. Het droogleggen door Leeghwater had een functie. Land werd verbonden met nieuw land. Het lijkt erop dat wij opnieuw moeten leren te verbinden met niet-agrariërs.