‘Nieuwe Groene Revolutie’

Was de vorige groene revolutie gebaseerd op kunstmest, gewasbeschermingsmiddelen en mechanisering, in de nieuwe zullen ecologie en precisietechnologie centraal staan.Een van de meest hoopgevende ontwikkelingen van de laatste jaren vind ik de toegenomen interesse in de bodem, en vooral het bodemleven. Je ziet die interesse bij boeren, in het onderzoek en in het landbouwonderwijs. Mede door de nieuwe analysetechnieken van DNA worden in hoog tempo nieuwe ontdekkingen gedaan over bacteriën en schimmels in (en op) de bodem, de plant en het dier. Maar ook over interacties tussen plant en bodemleven, planten onderling, en planten en dieren. De nieuwe kennis wordt onder meer benut voor het coaten van zaden met bacteriemengsels en mycorrhiza’s; en straks misschien ook voor transplantatie van stukjes bodem met gunstig microbioom. Belangstelling voor vlinderbloemige gewassenOok de bovengrondse biodiversiteit krijgt meer aandacht. Denk aan insecten die gewassen bestuiven of plagen onderdrukken, biodiverse randen langs percelen en gewassen die met alarmstoffen predatoren van hun belagers lokken. Verder is er hernieuwde belangstelling voor vlinderbloemige gewassen en groenbemesters die klimaatbelastende stikstofkunstmest kunnen vervangen. En naast nestkasten voor torenvalken en kerkuilen die veldmuizen vangen, komen er ook kasten voor vleermuizen die meikevers vangen en straks misschien ook maisboorders. BestrijdingsmiddelenIntussen zijn er experimenten gaande met mengteelten, strokenteelt en agrobosbouw. De opbrengsten blijken daar soms hoger te zijn dan die van de gangbare monocultures. Dat komt onder meer door een lagere plaagdruk, waardoor ook minder bestrijdingsmiddelen nodig zijn. Het is nog te vroeg om te juichen, maar veelbelovend is het zeker.Selectief onkruid bestrijdenWaarom komen deze ontwikkelingen nu pas? Omdat we na de oorlog zijn gaan vertrouwen op chemische oplossingen met kunstmest en gewasbeschermingsmiddelen. Die middelen bespaarden ook arbeid, net als de steeds grotere machines. Die machines waren ongeschikt voor mengteelten en konden het snelst worden terugverdiend in monocultures. Maar die beperking lijkt zijn langste tijd te hebben gehad. Robots kunnen beter overweg met mengteelten en kunnen selectief onkruid bestrijden. Bovendien verdichten ze de bodem niet. En met drones kan de boer veel preciezer bepalen of het nodig is een plaag aan te pakken, en zo ja, waar en wanneer. EcologieAls de tekenen niet bedriegen, staan we aan de vooravond van een nieuwe Groene Revolutie. Daarin staan niet chemie en mechanisering centraal, maar ecologie. Ook technologie blijft cruciaal (veredeling, robots, drones en ICT), maar die technologie zal vaker in dienst staan van de ecologie, waardoor ecologische precisielandbouw mogelijk wordt. Dat is ook nodig, nu boeren moeten inspelen op klimaatverandering, groeiende weerstand tegen chemie en toenemende zorgen over de biodiversiteit. Er breken boeiende tijden aan.