‘Niet FrieslandCampina versus Natuurmonumenten’

Natuurmonumenten wil FrieslandCampina-leden helpen bij het versterken van natuur op hun bedrijf.FrieslandCampina en Natuurmonumenten gaan samen werken aan het versterken van natuur op boerenbedrijven. De gezamenlijke ambitie is een substantiële toename van het natuuroppervlak op het boerenland. “Met deze samenwerking overbruggen we een kloof die lang heeft bestaan”, zegt Marc van den Tweel (54), algemeen directeur van Natuurmonumenten. Marc van den Tweel (54) is directeur van Natuurmonumenten dat 720.000 leden heeft. Ook zijn 200.000 kinderen aangesloten bij kinderprogramma Oerrrr) - foto: ANP.Waarom wil Natuurmonumenten juist nu samenwerken?“Helaas hebben boeren en natuurbeschermers in de afgelopen jaren te veel met de rug naar elkaar toegestaan. Het kan heel plezierig zijn om je te wentelen in je eigen gelijk, maar de vraag is of je daar wat mee opschiet.”Als je ziet wat er de afgelopen jaren rond insectensterfte is gebeurd; dat raakt het fundament van ons ecosysteem en ook het fundament van de landbouw“Volgens mij is er maar één manier om hier op een fatsoenlijke manier uit te komen – met oog voor alle belangen – en dat is door ouderwets te polderen. Natuur en landbouw hebben nou eenmaal veel met elkaar te maken.Als je bijvoorbeeld ziet wat er de afgelopen jaren rond insectensterfte gebeurd is. Dat raakt het fundament van ons ecosysteem. En dat raakt ook het fundament van de Nederlandse landbouw. Dat inzicht is bij ons in de afgelopen jaren veel nadrukkelijker naar voren gekomen.”Denkt uw achterban daar ook zo over?“Het besef is gegroeid dat samenwerking met boeren nodig is. Je ziet dit in de praktijk zelfs al gebeuren. Boeren en burgers zijn soms al verder dan wij in de vergaderzaal. Natuurlijk is ook onder onze achterban – net als onder boeren – het enthousiasme wisselend. Maar dat mag geen reden zijn om maar niets te doen. Even niet in ecologische gedachten geformuleerd: we proberen op plekken waar kansen liggen gas te geven. Het moet gaan om maatwerk op lokaal niveau.”Hoe gevoelig alles ligt, bleek afgelopen jaar wel uit reacties op uitspraken over insectensterfte en de rol van de landbouw.“Ik heb het nooit alleen over landbouw gehad. Ik heb dingen gezegd over het gebruik van chemicaliën, medicijnresten in ons oppervlaktewater, over infrastructuur en consumentengedrag én over landbouw. Maar wel het totale complex aan factoren waarmee je aan de slag moet. Wij proberen al die actoren in beweging te krijgen. Maar vanuit de diepe overtuiging dat boeren voor een belangrijk deel hoeders van het Nederlands landschap zijn en dus ook het verschil kunnen maken in de kwaliteit van het landschap.”Naast samenwerking zorgen wij ook voor maatschappelijke legitimatie“En dat je ook prachtige natuur met een hoge biodiversiteit in een reservaat niet overeind kunt houden als de biodiversiteit in omliggende gebieden niet op orde is. Dat betekent dat je als boer de focus niet alleen op landbouw kunt hebben en als natuurbeschermer niet alleen op natuur. Je moet samenwerken.”Was deelname aan PlanetProof door FrieslandCampina een belangrijke reden voor Natuurmonumenten om nu in te stappen?“Dat was wel een trigger ja. Ambities expliciet maken, het verhaal vertellen in de Nederlandse samenleving. Het is ontzettend belangrijk dat boeren nu concreet aan de gang kunnen. Op deze manier komen we weg van een papieren werkelijkheid. Het is daarbij belangrijk dat we eenzelfde doel voor ogen hebben. Het is niet FrieslandCampina versus Natuurmonumenten.”Deze rand van een perceel van een Fries melkveebedrijf is afgegraven zodat er een natuurvriendelijke oever van gemaakt kon worden - foto: René den Engelsman.Wat kunnen melkveehouders concreet van Natuurmonumenten verwachten?“Kennis en ervaring, dat is wat we brengen. Boswachters en melkveehouders gaan samen kijken hoe ze de biodiversiteit op en om het bedrijf kunnen verbeteren. Bijvoorbeeld door samen te kijken welk mengsel het meest geschikt is om in te zaaien voor bloemrijke grasranden.Uiteindelijk gaat een veehouder natuurlijk over zijn eigen bedrijfsvoering en is het aan hem of hij wel of niet wil samenwerken. Het is in ieder geval niet onze bedoeling om boerenbedrijven te veranderen in natuurreservaten.Naast deze samenwerking zorgen wij ook voor maatschappelijke legitimatie. We gaan dit verhaal aan onze achterban uitdragen en Campina-producten met PlanetProof-keurmerk actief promoten. Zo komt ook ons logo op de pakken te staan. Dat is volgens mij erg belangrijk voor de sector.”Ik wil het beeld wegnemen dat het om puur natuur gaat, het gaat om grond met meer biodiversiteit“Er is in de afgelopen jaren veel gedoe geweest rond de melkveehouderij en dat helpt niet als je discussies wilt voeren over bijvoorbeeld biodiversiteit. Als je als sector laat zien dat je maatschappelijk bijdraagt, kom je in een heel ander daglicht te staan.”Wat verwacht Natuurmonumenten van de melkveehouders?“We hebben nu een aantal criteria afgesproken met een stip op de horizon in 2025. Hoe snel het allemaal gaat weten we nog niet, maar dat gaan we in de gaten houden. Belangrijk is dat we nu gestart zijn.”Zoals 20% natuur op melkveebedrijven die samenwerken met Natuurmonumenten?“Het gaat om 20% natuurrijk. Ik wil het beeld wegnemen dat het gaat om puur natuur. Het gaat om grond met meer biodiversiteit.”Is er voor melkveehouders ook een financiële prikkel om samen te werken met Natuurmonumenten?“Jazeker. Als we in Nederland een landschap willen waarin biodiversiteit een belangrijke rol speelt – ook buiten beschermde natuurgebieden – en je doet daarvoor een beroep op een boer, dan zal die daar een eerlijke maatschappelijk beloning voor moeten krijgen. Dat gebeurt nu door de verkoop onder het keurmerk PlanetProof.”Maar wat is de financiële prikkel in de samenwerking met Natuurmonumenten? PlanetProof gaat ook door zonder Natuurmonumenten. Komen er bijvoorbeeld gunstigere pachtconstructies voor gronden van Natuurmonumenten?“Natuurmonumenten biedt kennis, ervaring en promoot PlanetProof bij consumenten en haar achterban. Vergis je niet in het belang van maatschappelijke legitimatie. Over zaken als pachtconstructies hebben we nog niet gesproken, maar alles is bespreekbaar. We hebben nu gezegd hier mee te willen beginnen.”PlanetProof was voor Natuurmonumenten een reden om in te stappen - foto: Hans Prinsen.Stel dat grofweg 1.200 FrieslandCampina-leden meedoen aan PlanetProof – met elk 20% van hun gemiddeld 50 hectare grond – dan levert dat 12.000 hectare natuurrijk land op. Is dat voldoende?“Dat zou een mooie start zijn. Maar ik zou niet blij zijn als dat het eindplaatje is. Reken er maar op dat dit aantal hectares gaat verdubbelen.”Vindt u dat de melkveesector moet krimpen om natuur- en klimaatdoelen te halen in Nederland?“Dat weet ik eigenlijk niet. Niet omdat ik dat niet wil zeggen. We willen wel naar een grondgebonden landbouw in Nederland en dat die landbouw functioneert binnen de milieugebruiksruimte. Laat dat helder zijn.Maar tegelijkertijd zijn we bijvoorbeeld niet tegen derogatie. Ook waren we tijdens de onderhandelingen over het klimaatakkoord de enige natuur- en milieuorganisatie die een krimp van de sector niet als doel op zich stelde.”Grondgebonden volgens de huidige definities?“Ja, maar wat ik wil aangeven is dat ik geen blauwdruk heb liggen… en daar wil ik nu ook echt vanaf blijven. Dat blauwdrukdenken heeft in Nederland lang genoeg gedomineerd. We proberen gewoon concrete punten voor elkaar te krijgen en onderweg te ontwikkelen.”Gaan Natuurmonumenten en FrieslandCampina jaarlijks rapporteren in hoeverre de doelen gehaald zijn?“Er liggen geen plannen om dit jaarlijks te publiceren, maar we gaan dit natuurlijk wel gezamenlijk evalueren. Het belangrijkste is dat we een beweging op gang brengen.”Heeft u er vertrouwen in dat deze samenwerking tot concrete resultaten gaat leiden waar Natuurmonumenten tevreden mee is?“Ja. Als alles goed gaat, kan dit een enorme klapper worden.”