Nauwkeuriger sorteren met optische sorteermachine

Machinebouwer Schouten in Kampen ontwikkelt een optische sorteermachine. De meerkosten ten opzichte van traditioneel sorteren zijn in 6 jaar terug te verdienen.De extra investering in een optische sorteermachine voor pootaardappelen heeft een terugverdientijd van bijna 6 jaar. Dat blijkt uit de voorbeeldberekening die Schouten Sorting Equipment voor een fictief bedrijf met 80 hectare pootaardappelen maakte. Lees onderaan dit artikel meer over de berekening. Schouten ontwikkelt en bouwt de Optica CS optische sorteermachine.Verwijdering misvormde aardappelenDe nauwkeurige maatsortering met minimale beschadiging is de grootste winst van de optische sorteermachine. De ervaring met traditionele systemen met zeven is dat er te veel poters bij de grotere maten terechtkomen. Deze vallen dan in een lagere prijsklasse waardoor financiële opbrengst lager uitkomt. Hoe langer de aardappelen, hoe groter het verschil in sorteernauwkeurigheid bij de traditionele schok- en schudsorteermachines. Daarnaast verwijdert de Optica kluiten, stenen en misvormde aardappelen. Dat levert een besparing bij het nalezen op._{Lees verder onder de foto.}Een prototype van de Optica CS optische sorteermachine waar te zien is hoe de machine werkt. Schouten bouwt de machine nu modulair op. - Foto: Mark PasveerCamera’s meten hoogteprofiel knolHet sorteerproces begint met het ‘verenkelen’ van de aardappelen zodat ze los van elkaar komen te liggen. Met een luchtstroom wordt loof tussen het product weggeblazen. Vervolgens meet de Optica CS met camera’s het hoogteprofiel van een knol. Met deze data wordt de vierkantsmaat berekend en bepaald of het een kluit of misvormde aardappel is. Een afhankelijk van de grootte van de aardappel gedoseerde luchtstoot blaast de aardappel op de juiste plaats van de band.Met minder mensen sneller lezenVia een onderliggende dwarsafvoer gaat de aardappel naar een voorraadbunker of direct in een kist. Zware kluiten worden mechanisch van de band gedrukt. Aardappelen waar de machine over twijfelt, gaan retour naar de invoer voor een tweede kans. Een filterinstallatie zuigt het stof dat bij het afblazen ontstaat weg. Bij het nalezen hoeven alleen overgebleven knollen met gebreken uit de partij verwijderd te worden, hierdoor is met minder mensen sneller te lezen.Aantal knollen tellenDe maatsortering is op 0,1 millimeter nauwkeurig in te stellen. Hiermee kan de teler de gewenste maatsortering finetunen. De machine telt ook alle knollen. Zo weet de teler exact hoeveel knollen van welke maat in een kist zitten. Dat geeft de mogelijkheid om afnemers exact de gewenste hoeveelheid pootgoed te leveren. De Optica CS maakt een schatting van het gewicht. Door verschillen in onderwatergewicht is het exacte gewicht niet te bepalen._{Lees verder onder de foto.}De opstelling van een Optica CS als bunkersorteermachine. Een leeskamer is nog nodig om knollen met aantastingen als schurft of rhizoctonia handmatig uit te lezen. - Foto: Sytze BakkerAnalyse proefrooiingDe optische sorteerder is ook erg geschikt om monsters van proefrooiingen te analyseren. De standaardmachine sorteert een monster exact op maat zodat de teler alleen nog maar hoeft te wegen om de opbrengst te bepalen. De financiële doorrekening wordt gemaakt aan de hand van de genomen monsters en de aardappelprijs die de teler invoert. De pootgoedteler kan hiermee het financieel optimale moment van loofdoding bepalen. Zo heeft hij ook direct inzicht in de financiële opbrengst van een perceel.Data op telefoon bekijkenDe gegevens die de Optica CS verzamelt, zijn via het scherm van de machine beschikbaar. Instellingen worden bewaard, zo zijn sorteeropdrachten van tevoren klaar te zetten. Daarnaast is het ook mogelijke om de data op een pc, tablet of telefoon te bekijken en te bewerken. Via de informatie uit de machine

krijgt de gebruiker inzicht in het verloop van de teelt. Er zijn onder meer vergelijkingen tussen percelen, rassen en jaren te maken. Daarmee is de Optica ook een managementtool voor het verbeteren van het teeltproces.Uitgangspunten berekeningPootaardappelbedrijf met 80 hectare pootaardappelen. Dit bedrijf gaat een nieuwe sorteerinstallatie kopen. Daarbij maakt het de keus om voor een traditionele machine te kiezen of voor een optische sorteermachine. Een Optica CS die qua capaciteit past op dit bedrijf is in aanschaf globaal € 200.000 duurder dan een traditionele machine. Het gaat om een 8-spoorsmachine met, afhankelijk van de maatverdeling, een capaciteit van gemiddeld 9 ton per uur.
Het bedrijf teelt vooral lange aardappelrassen, Spunta, Innovater en Agria. De gemiddelde opbrengst is 41.000 kilo per hectare. Bij traditioneel sorteren komt 14% van de opbrengst in de maat 55+, bij de optische sorteerder is dat nog maar 11%. Deze bovenmaat wordt als consumptie-aardappel afgezet en brengt 8 cent per kilo op in plaats van de 31 cent die pootaardappelen opbrengen.
De Optica leest ook kluiten en misvormde aardappelen uit. Dit bespaart globaal de helft aan leeskosten. De besparing hangt vooral af van de hoeveelheid kluiten in de partij. In de berekening is uitgegaan van 8 uur per hectare voor een uurtarief van € 18,50. Doordat ook kleine kluiten schoon uitgesorteerd worden, is ook de kriel uit de partij verkoopbaar. Voor de voordelen van dataverzameling is voor het hele bedrijf een bedrag van € 1.000 gerekend. De rente over het extra geïnvesteerde bedrag is niet meegerekend. Daartegenover staat dat de Optica CS in aanmerking komt voor de MIA/Vamil-regeling.