‘Moet er nu meer of minder mest op slechte plekken?’

Is het verstandig om een slechte plek flink te bemesten of is een andere aanpak nodig? Het antwoord op die vraag kun je pas geven wanneer je weet wat de oorzaak is van de slechte plek, zegt bodemkundige Everhard van Essen.Schijnbaar egaal groen ligt het land voor ons. Het jonge gewas wappert in de stijve bries van deze zonnige ochtend in de voorzomer. De lucht is fel blauw en stapelwokjes bollen vriendelijk op boven een groen en vlak land. Een drone zoemt door de lucht en neemt opnamen van de stand van het gewas. Thuis worden de gegevens door de boer uitgelezen en geanalyseerd. Het zo egaal groen ogende perceel, blijkt dan toch wat ‘bonter’ te zijn. Er zijn goede en mindere plekken, waar het gewas opener is en de plantjes kleiner zijn. Daar moet dan maar wat extra stikstof op? Of toch juist niet?Is flink bemesten een goede aanpak?Slechte plekken, wie heeft ze niet in het land. Een slechte plek is natuurlijk altijd relatief: wat voor de éne boer nog acceptabel is, is dat voor een ander niet. Laten we in dit voorbeeld eens uitgaan van een echte slechte plek, een plek in het land waar het gewas nooit echt goed wil tenzij er flink bemest wordt. Is dat nou een goede, of geen goede aanpak? Het antwoord kun je pas geven wanneer je weet wat de oorzaak is van de slechte plek. Weliswaar wordt de gewasgroei blijkbaar geremd door een te kort aan nutriënten, maar dat kan verschillende oorzaken hebben.Oorzaken van slechte plekVaak is er sprake van te natte of te droge omstandigheden, soms is er sprake van een gebrekkige beworteling of zijn de voedingsstoffen wel in de bodem aanwezig, maar niet in een voor de plant opneembare vorm. Om erachter te komen wat de oorzaak is van de slechte plek moeten we dus eerst naar de bodem kijken. De grondanalyse-resultaten, en daar hoef je niet eens voor naar buiten, zijn de eerste stap. Is het stikstofleverend vermogen wel voldoende en hoe hoog is het organische stof gehalte? Een laag organische stofgehalte kan vaak gepaard gaan met een laag stikstofleverend vermogen. De aanvoer van vers organische materiaal moet dan omhoog. Dat is zomaar een aspect dat uit de rapporten van de grondanalyse gehaald kan worden.Problemen in bodemopbouwVergeet echter niet om ook buiten te kijken en schop en grondboor mee te nemen! Soms zit de oorzaak van de problemen in de natuurlijke bodemopbouw. Er kan in het bodemprofiel variatie voorkomen met een storende leem- of veenlaag vlak ónder de bouwvoor, waardoor het regenwater moeilijk naar de ondergrond kan wegstromen. Dan blijft de grond lang nat en koud en is de draagkracht bescheiden. Of het betreft een bodemtype met een relatief dunne humushoudende bovengrond en een goed doorlatende ondergrond, maar waar het grondwater vroeg in het voorjaar al dieper dan 150 cm –mv. staat. Dan heeft de plant te weinig vocht ter beschikking om te kunnen groeien. In dergelijke situaties kun je beter een andere maatregel bedenken dan meer mest naar een slechte plek brengen. Of op de droge plek juist vroeg in het voorjaar mesten en op de natte plek de pijlen zetten op de tweede snede. Beworteling van het gewasEen andere oorzaak is misschien wel een beperkte beworteling van het gewas. Het kan zijn dat de wortels niet diep genoeg gaan of de bovengrond niet homogeen kunnen benutten. En op elke plek waar geen wortels zijn, kunnen ook de aanwezige voedingsstoffen niet worden opgenomen. Beperkte beworteling gaat vaak samen met een slechte bodemstructuur; de grond valt dan niet uiteen in kleine ronde kluitjes, maar in grote scherpe blokken. Het bodemleven heeft het dan ook moeilijk en juist het bodemleven zorgt er voor dat voedingsstoffen, bijvoorbeeld fosfaat, beter opgenomen kan worden door de planten. In dit geval heeft extra bemesten weinig zin en leidt het zelfs tot iets averechts: namelijk grotere verliezen.Verdiepen in bodemconditieOns advies ligt voor de hand; verdiept u zich in de bodem. Dat kan door een adviseur te vragen eens toelichting te geven op de grondanalyse, via een studieclub zicht te verdiepen in de de bodemconditie van uw percelen (zie bijvoorbeeld mijnbodemconditie.nl) of laat eens een bedrijfsbodem- en waterplan opstellen.