Moeizame seizoensstart akkerbouw door droogte

De droogte van seizoenstart 2020 leidt tot problemen in de akkerbouw. Er is al bijzonder veel beregend en voorlopig wordt geen neerslag van betekenis verwacht.Op de zware klei is de bovenlaag zeer slecht bewerkbaar. De capillaire werking wordt door de slechte bodemstructuur belemmerd; een goede vorstperiode had veel geholpen. De wind maakt het bovendien erg schraal. Trekkers rijden tijdens het voorjaarswerk gehuld in stofwolken over het land. Door stuifschade is de eerste 20 hectare suikerbieten al overgezaaid, meldt Suiker Unie, in het noordoosten van het land. Beregeningsinstallaties zijn momenteel moeilijk verkrijgbaar. NeerslagtekortHet is droger dan in april 2018 en 2019, meldt de Landelijke Coördinatiecommissie Waterverdeling (LCW) van Rijkswaterstaat in de tweede droogtemonitor. Het actuele neerslagtekort van 54 millimeter ligt ruim boven het langjarig gemiddelde voor april. Het heeft sinds half maart nauwelijks meer geregend en het blijft de rest van de maand april overwegend droog. De grondwaterstanden dalen. Ze variëren nu van normaal tot laag op de hoge zandgronden in het oosten en zuiden van het land. De watervraag vanuit landbouw en drinkwater is hoger dan normaal. De aanvoer van de Rijn bij Lobith en de Maas zijn echter nog voldoende. Meerdere waterschappen hebben de aanvoer naar hun beheersgebied opgevoerd om het peil op te zetten. Harde en droge grondIntussen probeert de akkerbouw zaai- en pootgoed fatsoenlijk in de grond te krijgen. Hoe zwaarder de grond, hoe moeilijk dat is. “Het is echt wel een uitdaging dit jaar”, merkt Paul Hooijman, akkerbouwadviseur bij Delphy in de regio’s Flevoland en Noord-Holland. “Het droogt ontzettend hard en er wordt gigantisch veel beregend. Zaadjes doen niks, omdat ze niet het idee hebben dat ze in het land liggen. Plantuien die te ondiep liggen doen ook helemaal niks. Dus ook daar is beregenen soms nodig om ze aan de gang te krijgen. Ik vraag me zelfs af of aardappelen wel aan de groei gaan zo.”_{Lees verder onder de foto}Akkerbouwer Michel Geling uit Dronten poot aardappelen met zijn dochter als bijrijder. Het is droog en het stuift op de gediepploegde grond. Zorgen maakt Geling zich niet echt. "Als het echt moet, kunnen we beregenen. Van mij mag het best nog even droog blijven." Op de uien en bieten heeft hij papiercellulose gespoten tegen het stuiven. - Foto: Ruud PloegDeze omstandigheden leiden tot twee- en soms wel driewassigheid. “In de uien zien we dat, maar ook in bijvoorbeeld zomertarwe, waar op delen van percelen het zaad ongekiemd ligt maar ook delen groen staan. Hoe fijn valt de grond, dat maakt het verschil; is er aansluiting met vocht. Diversiteit in gewasstand geeft problemen bij de oogst, want wanneer is je gewas rijp?” Onkruidbestrijding in uien moeilijkVoor uien geldt op korte termijn dat de onkruidbestrijding moeilijk is. Bij harde wind sowieso, maar bij verschil in gewasstand moet je oppassen dat je planten in het kwetsbare vlagbladstadium niet kapot spuit. “Onkruid groeit loeihard nu, dat wordt zo een chaos. We verwachten ook veel aardappelopslag door het gebrek aan vorst in de winter.”In suikerbieten is dat probleem kleiner, dankzij een breder middelenpakket en een minder kwetsbaar gewas. De zaai- en pootvorderingen verlopen verder vrij normaal. De meeste suikerbieten en zaaiuien zitten er wel in. Aardappelen worden volop gepoot. Eind van de week staan de meeste uien wel boven, denkt Hooijman. Dan is het zaak om de boel aan de groei te houden in deze niet-groeizame omstandigheden. Opeenstapeling van problemenHet is een opeenstapeling van problemen dit jaar, vat Luc Remijn, Delphy-akkerbouwadviseur in Zuidwest-Nederland, samen. “De afzetproblemen van fritesaardappelen door het coronavirus baren akkerbouwers veel zorgen. En intussen worstelen ze met de extreme droogte. Je bent meer psychiater dan adviseur op dit moment”, geeft Remijn aan. “De droogte is dramatisch en beregenen is lastig. Gewassen komen niet boven en intussen liggen de aardappelen van vorig seizoen met onbekende bestemming in schuur. Klanten rijden hun apparatuur kapot op de keiharde bovenlaag van de grond. Tanden van rotorkopeggen sneuvelen. Ze moeten soms wel acht keer over de grond en dan is het nog niet goed, vooral boven de 25% afslibbare grond. Kortom, de seizoensstart valt niet mee.”Niet gekeerde grond komt er gunstig uit in deze omstandigheden, merkt Remijn wel op. “Dat is minder uitgedroogd en ligt vlak. Deze grond wordt niet heel hard.”Vocht verdampt snel deze week. Bodemherbiciden werken niet of nauwelijks. “Dat halen we wel in als het minder waait”, schat Remijn in. “De meeste akkerbouwers zijn goed gemechaniseerd.”Oppassen met zoutgehalteJaap Jonker van uienzaadbedrijf De Groot en Slot maakt zich vooral zorgen over uientelers die niet kunnen beregenen, naar zijn schatting zo’n 30% van de uientelers. “Wie kan beregenen, heeft voor of na het zaaien wel beregend. Het is wel oppassen met het zoutgehalte; hoe langer het droog blijft, hoe zouter het water wordt.” Daarnaast vreest hij voor stuifschade in de zandgebieden. “Gerst zaaien is een manier om dat te voorkomen.” Overgezaaid is er om die reden nog niet. In de suikerbieten echter wel. Met nog 5% van het bietenareaal te zaaien is de eerste 20 hectare ook alweer overgezaaid. Dat meldt Suiker Unie. Waar voldoende vocht voor kiemen aanwezig was, is de opkomst uitstekend. Daarentegen zijn er ook percelen voor zaden droog liggen, vooral op de kleigronden waar niet is beregend.