Middelinjectie voor spuiten op veldjes

Middelinjectie trekt middel pas uit de verpakking als het werkelijk verspoten wordt. Wat zijn de plussen en de minnen, en hoe werkt het?Groentenveredelingsbedrijf Rijk Zwaan heeft een nieuwe spuitmachine. Het apparaat draait op de vestiging in Fijnaart (N.-Br.) voor de gewasbescherming in vollegrondsgroenten, vaak op veldjes van enkele duizenden vierkante meters. Het werd een zelfrijdende Homburg HeroW 323 met een Hardi-spuitboom van 27 meter. De keus voor deze machine volgde uit een wenseninventarisatie onder de chauffeurs. Middelinjectie betekent dat de spuitvloeistof tijdens het spuiten klaar wordt gemaakt.Korte draaicirkelDe nieuwe spuit moest licht zijn, compact, met een korte draaicirkel en met een gelijke gewichtsverdeling over de voor- en achteras. En er moest middelinjectie op komen, net als op de afgeschreven 15 jaar oude (gedragen) spuit. Middelinjectie betekent dat de spuitvloeistof tijdens het spuiten klaar wordt gemaakt. Het water uit de hoofdtank- en het spuitmiddel worden bij elkaar gebracht, gemixt tot een homogene vloeistof en naar de spuitdoppen geleid. Tevoren middel klaarmaken, zoals op een conventionele spuit, is er niet bij. Een vloeibaar middel wordt vaak direct uit de originele verpakking getrokken. Is het spuitmiddel granulaat- of poedervormig, dan moet het vooraf worden gemengd met water.Middelinjectie maakt spuitvloeistof klaar tijdens het spuiten en naar de spuitdoppen geleid. Tevoren middel klaarmaken zoals op een conventionele spuit, is er niet bij. Foto's: Joost StallenSpecifieke toepassing“Middelinjectie is voor ons noodzakelijk”, licht assistent-bedrijfsleider Miel Rasenberg toe. “We moeten zo vaak kleine oppervlakten spuiten, dat werken met vooraf klaargemaakte tankmixen niet te doen is. Bovendien zouden we na iedere spuitbeurt de machine moeten reinigen, en veel restvloeistof overhouden. Zo veel waarde als Rasenberg hecht aan middelinjectie, zo ‘onbemind’ is middelinjectie op gangbare teeltbedrijven. StoringenBij de eerste injectiesystemen, zo’n 25 jaar geleden, speelde de storingsgevoeligheid nog parten, dat is achter de rug. Het genoemde aspect dat veel middelen als poeder of granulaat zijn geformuleerd, is nog wel aan de orde, en bezwaarlijk: die moeten eerst in een voorraadtankje opgelost worden. Van het idee van ‘direct doseren vanuit de originele verpakking’ blijft dan niets over.
Bovendien zijn middelen na verdunning vaak beperkt houdbaar. Verdunnen kan ook nodig zijn, als de vereiste hoeveelheid middel per tijdseenheid lager is dan de pomp minimaal kan doseren. “Dat beperkt de nuttigheid, zeker gezien de forse investering die voor een injectiesysteem nodig is”, reageert specialist bedrijfsuitrusting Luc Remijn van Delphy. Hij wijst er verder op dat met moderne conventionele spuitmachines de hoeveelheid restvloeistof vaak gering is, en dat reinigingssystemen automatisch werken, met een beperkte hoeveelheid water.Onderaan de foto de cans van drie middelen. Daarboven zit de unit waarmee water uit de hoofdtank met tot drie middelen gemixt kan worden tot een homogene spuitvloeistof.Interessant voor loonwerkersVoor de teeltpraktijk is denkbaar dat middelinjectie interessant is voor spuitmachines met een grote watervoorraad, met verschillende spuitopdrachten na elkaar. Dan gaat het al snel over loonwerk. Een andere suggestie is de combinatie van een conventioneel werkende spuitmachine met een injectiesysteem. Bijvoorbeeld voor de preventieve schimmelbestrijding vanuit de spuittank, plus een te injecteren curatief middel voor aangetaste plekken. Dat betekent wel dat wat van dat curatieve middel via de ringleiding in de spuittank kan komen. Is dat ongewenst, dan is ombouw van de spuit nodig om de rondpompfunctie (tijdelijk of permanent) te blokkeren.Opzuigen en mixenEen set voor de gelijktijdige injectie van maximaal vier middelen inclusief de (Isobus-)elektronica en regelcomputer (merk Raven) vraagt een investering tot zo’n € 35.000, rekent Marijn van den Akker voor. Hij is productspecialist voor Homburg en was betrokken bij de opzet van de spuitmachine van Rijk Zwaan. Deze machine is ingericht voor de injectie van drie middelen, die rechtstreeks uit de verpakking worden getrokken, of voor (vaste) middelen die vooraf in oplossing zijn gebracht. Dit laatste gaat met een los tankje met een mixer. Het opzuigen van de vloeibare middelen gaat met drie elektrische plunjerpompjes, met zuigpijpjes die elk in een middelverpakking worden gestoken.De Homburg HeroW-zelfrijder van zaadfirma Rijk Zwaan in Fijnaart werkt 27 meter breed met 16 onafhankelijk te bedienen secties. De hydrostatisch aangedreven HeroW H 323 kan 2.300 liter water meenemen. Het injectiesysteem is van het merk Raven, dit Amerikaanse in afgifteregeling gespecialiseerde bedrijf nam drie jaar geleden het Nederlandse SBG Innovatie in Middenmeer (N.-H.) over. SBG is gespecialiseerd in precisielandbouw op basis van satellietnavigatie. De 27 meter brede spuitboom heeft zestien onafhankelijk te bedienen secties, met acht secties links buiten het rijspoor en een gelijk aantal rechts: alle teelten liggen op bedden op een hartafstand van 1,5 meter, met elke 27 meter een onbeteeld rijspoor van 2,5 meter. De sectieaansturing gaat met luchtdrukbediende spuitdoppen.Afgifte van 30 tot 1.180 milliliterRaven levert injectiepompen met een afgifte van 30 tot 1.180 milliliter of van 150 tot 5.900 milliliter per minuut. Zo lang de vereiste middeldosering binnen de range van de pomp past, kan direct uit de middelverpakking getapt worden. Het wordt een probleem als het gebruiksvoorschrift een zeer grote of juist kleine middelhoeveelheid voorschrijft. Oppassen met kleine hoeveelhedenVooral met kleine hoeveelheden is het opletten. Stel dat het middeletiket 100 milliliter per hectare voorschrijft en dat de werksnelheid 5 kilometer per minuut is. De boombreedte is 27 meter, met zestien secties. Met de volle werkbreedte wordt per minuut 2.250 vierkante meter gespoten, dat vraagt 22,5 milliliter middel. Maar wordt met één sectie gespoten, dan is 1,4 milliliter per minuut nodig. Die hoeveelheid valt buiten de doseerrange van de kleinste pomp. Om dat op te vangen, moet het middel minimaal 22-voudig (= 30/1,4) verdund worden.Met snelkoppelingen is te wisselen tussen middelaanzuiging en schoon water voor het spoelen van de leidingen en de spuitdoppen.Geen ringleidingEen flowmeter aan de perskant van elke plunjerpomp meet de afgifte. Om afgiftevariatie te voorkomen, zijn de slangen aan de perskant bestand tegen uitzetten en hebben ze een beperkte diameter (= een klein volume). De wateraanvoer uit de voorraadtank gaat met een membraanpomp. Die zit voor de plek waar de middelen aan het water worden toegevoegd en komt dus uitsluitend in contact met water. Het mengen van water en middel(en) gebeurt in een mix-unit: een labyrint waarin zo veel mogelijk turbulentie wordt opgewekt. De vloeistof passeert daarna een filter en wordt naar de spuitboom geleid. Anders dan op een conventionele spuitmachine ontbreekt een ringleiding die ervoor zorgt dat de vloeistofsamenstelling bij elke spuitdop gelijk is. Met middelinjectie wordt dat ondervangen door de doppen voorafgaand aan het spuiten even te openen, totdat de leiding op de boom over de hele lengte ‘op gelijke concentratie’ is. Om dat met een minimale hoeveelheid vloeistof voor elkaar te krijgen, wordt de spuitleiding op zes plaatsen gevoed. De slangen tussen deze voedingspunten en de centrale aanvoerleiding vanaf de mix-unit zijn van gelijke lengte, en dus met een gelijk volume.Een set voor de injectie van vier middelen inclusief de (Isobus-) elektronica en regelcomputer kost zo’n €35.000.In het veldDe hoeveelheid spuitvloeistof varieert van 200 tot 400 liter vloeistof per hectare, bij een rijsnelheid van 5 à 6 kilometer per uur. Die afgifte per hectare is direct in te stellen op de spuitcomputer. De dosering van elk van de middelen gaat in milliliters per hectare.De zuigslangen vanuit de middelverpakkingen zitten met snelkoppelingen aan de injectiepompjes. Dat is nuttig bij het reinigen na een spuitbeurt. Bij het afkoppelen van de zuigslangen, loopt het hierin aanwezige spuitmiddel terug in de verpakking. Daarna worden de pompjes – en de rest van het leidingensysteem – met het snelkoppelsysteem aangesloten op de voorrraadtank met schoon water. In de leidingen en slangen, inclusief die op de spuitboom, zit dan ongeveer 50 liter spuitmiddel. Tijdens het reinigen wordt die hoeveelheid tegelijk met het spoelwater via de doppen uit de boom geduwd. Voor een complete spoelbeurt volstaat vanwege de beperkte leidinglengte 250 liter water, aldus Homburg-man Van den Akker.