Middelenbeleid: discussieer met rationele argumenten

In het maatschappelijk debat over gewasbescherming lopen ratio en emotie, milieuargumenten en menselijke gezondheid, feiten en vermoedens te veel door elkaar, aldus Ingrid Becks, directeur van het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb).Gewasbeschermingsmiddelen staan volop in de aandacht. Dat raakt aan de kern van menig agrarisch bedrijf. Dat maatschappelijk debat speelt een rol bij zowel de kringlooplandbouw in de visie ‘Waardevol en verbonden’ van minister Schouten, als in de Green Deal van de Europese Commissie. Het is belangrijk dit debat zuiver te voeren.Helaas lopen ratio en emotie, milieuargumenten en menselijke gezondheid, feiten en vermoedens nog wel eens door elkaar. Een voorbeeld hiervan is het artikel ‘Hoeveel is te veel’ in Trouw van 7 februari jongstleden. De normen voor oppervlaktewater worden vergeleken met die voor babyvoeding, het bestrijdingsmiddelengebruik per hectare wordt suggestief gelinkt aan de kanker-incidentie in Nederland. Het gevolg: een onterecht bezorgde burger.BeoordelingssysteemHet is de taak van de overheid om bij het toelaten van gewasbeschermingsmiddelen de veiligheid van consumenten, telers, dieren en milieu te waarborgen. Daarom hebben we in Europa een robuust beoordelingssysteem dat continu wordt doorontwikkeld. Voor elk beschermdoel – veiligheid consument en teler, milieu, oppervlakte water, et cetra – zijn er aparte onderzoekvereisten, modellen en normen om de veiligheid te waarborgen.Je kunt pas wat zeggen over het gevaar als je dat relateert aan gebruik en blootstellingGevaarDe kritiek begint vaak met de enkele verwijzing naar het intrinsieke gevaar van de chemische stof. Dat is te ongenuanceerd. Je kunt pas wat zeggen over het gevaar als je dat relateert aan gebruik en blootstelling: dat is het reële risico. Die relatie geldt voor mensen, maar ook voor dieren en voor het milieu. De veilige blootstelling volgt uit de beoordeling van het aanvraagdossier. Beperkingen in het gebruik, wachttijden tussen gebruik en consumptie, spuitdoppen tegen drift en persoonlijke beschermingsmiddelen voor de gebruiker, zijn enkele voorschriften die veilig gebruik borgen.Hormoonverstorende stoffen niet toegelatenIn de decennia dat we werken met gewasbeschermingsmiddelen zien we 2 ontwikkelingen: we weten steeds meer en we accepteren steeds minder risico. Dit zijn maatschappelijke tendensen en het beoordelingssysteem wordt daaraan zo nodig aangepast. Daarbij kan ook politieke besluitvorming bepalend zijn. Hormoonverstorende stoffen worden bijvoorbeeld niet meer toegelaten. Liepen telers of consumenten voor dat besluit dan een risico? Nee, ook vóór dit besluit konden we een veilig blootstellingsniveau bepalen. Het was een politiek besluit voor hormoonverstorende stoffen te kiezen voor ‘nul risico’, dus verbod.Combinatie van middelenWe weten steeds meer. Zo ontwikkelde de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid Efsa een model dat de effecten voorspelt van een cumulatieve (‘gestapelde’, red.) blootstelling aan resten gewasbeschermingsmiddelen. Daarmee onderbouwt Efsa voor stoffen die effect hebben op de alvleesklier of het neurologisch systeem dat er ook bij cumulatie geen reden is tot zorg. Het is een eerste stap, Efsa gaat de opgedane kennis verder uitwerken voor andere organen en systemen. Risico op onbedoelde verspreiding van middelenVoor het milieu geldt in algemene zin dat we planten en dieren willen beschermen die geen bedreiging vormen voor het gewas. Met de internationale modellen rekenen we het risico op onbedoelde verspreiding van middelen door. Sowieso willen we zo min mogelijk vreemde stoffen in het milieu. Daarom beoordelen we gewasbeschermingsmiddelen óók op werkzaamheid; een middel kan nog zo onschuldig zijn, als het niet werkt wil je de vreemde stof niet in het milieu.Het moet gaan om geldige argumenten, niet om emotiesWetenschappelijke informatieDe risicobeoordeling en de daarop gebaseerde besluitvorming zijn solide en moeten voldoende vertrouwenwekkend zijn. Vreemde stoffen in het milieu, beschermdoelen en aanvaardbaar risico; het is een reële discussie die we moeten baseren op wetenschappelijke informatie. In die discussie gaat het om geldige argumenten, niet om emoties.