‘Melkveehouders verdienen derogatie’

Onbegrijpelijk dat de Europese Commissie de onzekerheid rondom derogatieverlening opnieuw laat voortbestaan. Juist de derogatiebedrijven presteren goed en voldoen vrijwel overal aan de nitraatnorm. Femke Wiersma vindt dat graas- en hokdieren elk hun eigen actieprogramma verdienen.Derogatie vindt zijn oorsprong bij de implementatie van de Nitraatrichtlijn. Die heeft tot doel waterverontreiniging, veroorzaakt door agrarische bronnen, te reduceren en verdere verontreiniging te voorkomen. De richtlijn is bedoeld als van toepassing op specifieke wateren. Na veel gesteggel in de Europese Commissie over de inhoud, trad de Nitraatrichtlijn in 1991 in werking. Als je de stukken van die tijd erop naslaat, was mestbeleid destijds al onderwerp van discussie. Daarbij lijkt de Nederlandse overheid de impact van de richtlijn zwaar te hebben onderschat. Het onderzoek over die periode: ’Nederland en de Nitraatrichtlijn, struisvogel of strateeg’ schept een beeld van een naïeve overheid die geen goede profielschets heeft gemaakt van zijn onderhandelingspartner, de EU. Sterker nog: het lijkt erop dat de Nederlandse overheid dacht dat zij met haar inventieve mestbeleid argumenten op zak had om de commissie, na implementatie van de richtlijn, vervolgens te overtuigen dat Nederland gerust kon afwijken van de in de Nitraatrichtlijn gestelde normeringen. Deze naïviteit is ons duur komen te staan. Tuurlijk zijn ze gewaarschuwd, maar het is moeilijk praten tegen Nederlandse of Europese dovemansoren._{Lees verder onder foto}Onbegrijpelijk dat de Europese Commissie nog geen duidelijkheid geeft over derogatie, nadat melkveehouders zoveel inspanningen hebben gedaan voor fosfaatreductie, vindt Femke Wiersma. - Foto: Peter RoekKwetsbare gebiedenOpvallend is dat één van de verplichtingen het aanwijzen van kwetsbare gebieden was. Op die gebieden is de nitraatrichtlijn van toepassing. Er bleek één manier om onder de aanwijzing van kwetsbare gebieden uit te komen: door het gehele land als kwetsbaar te duiden. Het zal u niet verrassen dat Nederland daarvoor koos. Nu is dat lastig terug te draaien.Het maakt niet uit hoe goed we het doen, onze landbouw draait toch op voor de gevolgenEssentieel is de wetenschap dat de landbouw niet de enige bron van nitraatvervuiling hoeft te zijn, zo lang landbouw als bron significant is. Het schijnt dat het Europese Hof zelfs een aandeel van 9,8% als significant beschouwde. Het maakt dus niet uit hoe goed we het doen, onze landbouw draait toch op voor de gevolgen. Lopen we aan de leiband van de Europese Commissie, waar we steeds op onze knieën moeten bedelen voor derogatieverlening? Het lijkt van wel. Is het niet de EU, dan herinneren de milieuorganisaties ons wel aan de bindende handtekening onder de Nitraatrichtlijn. Die klagen regelmatig bij de commissie dat onze boeren geen derogatie verdienen. Ook een belangenbehartiger, die nota bene voor de grondgebonden melkveehouderij opkomt (deel melkveehouders met het grootste belang bij derogatie) deed afgelopen december nog beklag bij de Commissie. Boodschappen die daar gretig gehoor vinden, want ze keken altijd al met argusogen naar het Nederlandse mestbeleid. Onzekerheid blijft voortbestaanOnbegrijpelijk dat een Europese Commissie na alle inspanningen van onze melkveehouders, zoals het fosfaatreductieplan, de onzekerheid rondom derogatieverlening opnieuw laat voortbestaan. Conform de doelstelling van de nitraatrichtlijn, zijn het juist derogatiebedrijven die goed presteren en vrijwel overal aan de nitraatnorm voldoen. Verlies van derogatie is desastreus voor verschillende beleidsterreinen. Bij NMV rekenden we grofweg uit dat geen verlenging zo’n 370.000 extra vrachtwagens met niet plaatsbare mest de weg op zou jagen. Klimaat, waterkwaliteit én milieu zijn er niet bij gebaat. De appel is dan ook behoorlijk zuur nu blijkt dat de ‘versterkte handhavingsstrategie mest’, ingezet na mestfraude in 2018, nieuwe derogatieverlening op losse schroeven zet. Mestfraude die overigens niet speelde in de melkveehouderij. Dat zei Schouten toen we vanuit NMV betrokkenheid wilden bij dit belangrijke ‘incident’, maar nul op rekest kregen.Verlies van derogatie is desastreus voor verschillende beleidsterreinenScheiden van beleidMisschien is het scheiden van beleid wel de richting die we moeten opgaan. Ik herinner me dat toen het hypothetische sectorale melkveefosfaatproductieplafond doorgebroken werd, er vanuit andere sectoren angst ontstond dat zij daar productieruimte voor in zouden gaan leveren. Een tegenlobby ontaardde erin dat sectorale productieplafonds nu in wetgeving zijn vastgelegd. Mogelijke uitwisseling is verder weg dan ooit. Misschien is daarmee een richting ingezet die we verder moeten uitwerken: één van mijn gedachtegangen omvat de optie in de toekomst onderscheid tussen graasdieren- en hokdierenbeleid. Elk hun eigen actieprogramma. Dat doet recht aan de inspanningen die melkveehouders leveren voor behoud van derogatie. Het maakt ook prestaties inzake kringlooplandbouw duidelijk. Baken uitdagingen en oplossingen in verschillende sectoren af, die ook op compleet andere vlakken liggen. Het kan, nu de herbezinning van het mestbeleid nog niet in dat beton gegoten is. Maar het blijft moeilijk praten tegen dovemansoren.