Meijer Potato: vrije aardappelrassen gaan verdwijnen

Meijer Potato bestaat dit jaar 100 jaar. Het aardappelveredelingsbedrijf heeft in 2015 het laboratorium vernieuwd en de meest moderne technieken aangeschaft. “Door deze investeringen kunnen we gerichter veredelen per marktsegment en in de toekomst zelfs per afnemer.”Aardappelveredelingsbedrijf Meijer Potato in Rilland bestaat 100 jaar. Het bedrijf heeft het eeuwfeest aangegrepen om de handelsnaam te veranderen van C. Meijer BV in Meijer Potato.Meijer Potato heeft de naam veranderd en daarom een nieuw logo geplaatst bij de ingang van het veredelingsbedrijf. Links staat directeur Erika den Daas en rechts Guus Heselmans, manager R&D. “Onze nieuwe naam is in het Engels vanwege ons internationale karakter.” - Foto: Peter Roek‘Naam geeft aan wat we doen’De nieuwe naam geeft aan wat Meijer doet, zegt directeur Erika den Daas. “We houden ons alleen bezig met het veredelen van de aardappel tot nieuwe rassen die we op de markt brengen. Onze nieuwe naam is in het Engels vanwege ons internationale karakter. Meer dan 85% van onze omzet realiseren we buiten Nederland. Dat betreft vooral Europese landen en de landen rondom Europa. Daarbuiten leveren we geen pootaardappelen, maar komen onze inkomsten uit licenties. Ongeveer 70% van onze omzet bestaat uit de levering van pootaardappelen, de rest zijn licentie-inkomsten.”Meer dan 85% van onze omzet realiseren we buiten Nederland^{Erika den Daas, directeur van Meijer Potato}Eigen ontwikkelde rassenMeijer Potato verhandelt alleen eigen ontwikkelde rassen. Dat betreft elf tafelaardappelrassen, zes fritesrassen en zes rassen voor verwerking tot chips. De meeste rassen gaan al heel wat jaren mee. Guus Heselmans, manager R&D, geeft daar twee redenen voor. “Onze rassen houden het lang vol omdat ze goed blijven aansluiten bij de wensen van onze afnemers. Wat ook een rol speelt, is dat we in 2014 zijn getroffen door een besmetting met PSTVd (Potato Spindle Tuber Viroid). We konden alleen onze genenpool behouden. De rest is vernietigd. We hebben iedere plant in de genenpool twee keer getest op het PSTVd-virus. We moesten ons genetisch materiaal opnieuw opbouwen. Zo ging het uitgangsmateriaal voor onze tafelaardappel Acoustic terug van 2,5 hectare pootgoed naar 100 knollen. Dit heeft ons veredelingsprogramma enorm vertraagd.”Jazzy is volgens Meijer Potato een goede tafelaardappel om in salades te verwerken. Het is een vastkokende aardappel met een excellente smaak en textuur. - Foto: Ruud PloegInvesteren in veredelingMeijer Potato besloot toen flink te investeren in de veredeling. Heselmans: “We hebben in 2015 ons laboratorium vernieuwd en de meest moderne technieken aangeschaft. Nu kunnen we sneller nieuwe merkers identificeren in meer zaailingen, want robots helpen ons nu bij het analyseren van de merkers. Daarnaast hebben we geïnvesteerd in de analyse van gegevens. We zetten dronetechnieken in om groei- en opbrengstgegevens over de planten op de proefvelden te verzamelen. Door deze investeringen kunnen we gerichter veredelen per marktsegment en in de toekomst zelfs per afnemer.”We hebben in 2015 ons laboratorium vernieuwd en de meest moderne technieken aangeschaft^{Guus Heselmans, manager R&D bij Meijer Potato}Door de technologische ontwikkeling in de veredeling gaan aardappelrassen minder lang mee. Heselmans: “Voordat het kwekersrecht na twintig jaar afloopt, zijn rassen alweer vervangen door betere. De veredeling heeft hier nu veel instrumenten voor. Daardoor zullen de vrije aardappelrassen op termijn verdwijnen.”Achterstand ingelopenHeselmans stelt dat Meijer Potato de achterstand heeft ingelopen die was ontstaan door de PSTVd-besmetting. “Door alle investeringen veredelen we rassen die beduidend beter zijn dan wat nu beschikbaar is op de markt. Zoals het fritesras Lady Jane en het chipsras Lady Alicia. Voor de tafelaardappelmarkt hebben we nu Sound en Acoustic. Drie van deze vier rassen zijn resistent tegen phytophthora. En de opvolgers van deze rassen staan alweer klaar. Het R&D-platform van Meijer Potato is nu sterker dan vóór 2014.”Chitwoodi-resistentieDe veredeling van Meijer Potato richt zich niet alleen op phytophthora, maar ook op resistenties tegen de Meloïdogyne-aaltjes. Heselmans verwacht dat over vier jaar het eerste M. chitwoodi-resistente aardappelras op de markt verschijnt. “Dat zijn volwaardige rassen die zijn afgestemd op de afzetmarkten. We ontwikkelen geen medicijnras dat alleen bedoeld is om een Meloïdogyne-besmetting terug te dringen.”Meijer Potato hield vorig jaar november een algemeen toegankelijke rassenshow in Emmeloord. Dit jaar wordt dat anders vanwege de coronacrisis. - Foto: Ruud PloegVirusresistentieOok virusresistentie heeft volop de aandacht van Meijer Potato, zegt Den Daas. “Ons kweekbedrijf in Rilland zit in een regio met een hoge virusdruk. Daardoor heeft de weerbaarheid tegen virus altijd al onze aandacht gehad. Virusresistentie wordt steeds belangrijker in nieuwe rassen, omdat de virusdruk toeneemt en er minder middelen beschikbaar zijn om besmetting te voorkomen. Door de klimaatverandering overwinteren luizen gemakkelijker en zijn er daarom eerder in het voorjaar meer luizen. Dat verhoogt de virusdruk.”Virusresistentie wordt steeds belangrijker in nieuwe rassen, omdat de virusdruk toeneemt en er minder middelen beschikbaar zijn om besmetting te voorkomen^{Guus Heselmans}Betere naleving kwekersrechtMaar is een te hoge virusresistentie wel wenselijk voor een veredelingsbedrijf? Dat bevordert immers de illegale nateelt van rassen. Den Daas pleit wat dat betreft voor betere naleving van het kwekersrecht. “Ik schat dat de Nederlandse aardappelveredelaars ongeveer de helft van de licentie-inkomsten binnen krijgen in Europa van waar ze recht op hebben. Dat moet echt verbeterd worden. We hebben de licentie-inkomsten nodig om betere rassen te kunnen blijven ontwikkelen. Dus ja, we willen virusresistentie, maar dan wel in combinatie met een goede handhaving van het kwekersrecht.”Trend of hype?Het ontwikkelen en op de markt brengen van een aardappelras kan meer dan tien jaar duren. Daarom is het de kunst om te onderscheiden wat een trend is en wat een kortdurende hype. Om hier goed zicht op te krijgen, praat Meijer Potato veel met de afnemers. Maar dat zijn niet de enige partijen die hun voorwaarden stellen aan een ras. Den Daas: “We maken kruisingen en beoordelen die op bruikbaarheid voor de afnemers en consumenten. Maar een ras moet ook aantrekkelijk zijn voor de telers. Daarom overleggen we voortdurend met onze telers en afnemers om hun wensen duidelijk te krijgen.”Minder tijdrovendNieuwe genetische technieken, zoals de gene-editingtechniek Crispr Cas, maken de veredeling eenvoudiger en minder tijdrovend. Maar deze technieken zijn niet bruikbaar in de EU, omdat ze vallen onder de zeer strenge regels voor genetische modificatie (GMO). Dat maakt het aanvragen van een markttoelating kostbaar, tijdrovend en de uitslag is onzeker. Meijer Potato volgt wat de EU-regels voorschrijven, zegt Den Daas. “Maar het is jammer dat de EU zich zo opstelt. Buiten de EU gaan de ontwikkelingen door. We krijgen via klassieke veredeling hetzelfde voor elkaar als met Crispr Cas mogelijk is. Maar dat laatste gaat sneller. Ik merk bij onze afnemers dat de weerstand tegen de oude transgenetische GMO-technieken veel groter is dan tegen moderne technieken als Crispr Cas. Het gevaar is dat de Europese veredelingssector achter gaat lopen ten opzichte van de rest van de wereld.”