‘Meer prijssteun nodig bij lagere toeslagen’

Het EU-landbouwbeleid is weer in discussie. Dat is niets nieuws. Feitelijk verkeert dit beleid al vanaf de start voortdurend in staat van verbouwing. Dat begon al met het Plan-Mansholt uit 1968. Daarna zijn er nog vele herzieningen geweest. Gezien de roep om een nieuwe hervorming hebben die blijkbaar niet het gewenste resultaat opgeleverd.Voor dit ‘falen’ zijn diverse oorzaken aan te geven, onder andere een gebrekkige diagnose van de problematiek. Zo wordt de groei van het aanbod nogal eens onderschat. Verder worden door effectief lobbyen en door tegenstellingen tussen lidstaten, maatregelen vaak zodanig afgezwakt dat het doel niet wordt bereikt, zoals bij het vergroeningsbeleid van de laatste hervorming. Daarnaast loopt het beleid bijna per definitie achter op wijzigingen van omstandigheden of veranderingen in maatschappelijke opvattingen. De klimaatproblematiek en het dierenwelzijn vormen daarvan voorbeelden.Mijn inschatting is dat bij de nieuwe hervorming het landbouwbudget (wat) omlaag zal gaan, dat beknibbeld wordt op de hectaretoeslagen en dat er meer geld gaat naar ‘goede doelen’ zoals landschap en biodiversiteit.Ook de ‘goede doelen’ zijn niet gediend met een sector die om de paar jaar in een crisis verkeertOntwikkeling landbouwVoor zo’n verschuiving valt veel te zeggen, maar de inkomensondersteunende en -stabiliserende functie van het beleid wordt dan wel zwakker. Dat is niet alleen nadelig voor een gezonde ontwikkeling van de landbouw als zodanig, maar ook de ‘goede doelen’ zijn niet gediend met een sector die om de paar jaar in een crisis verkeert.Marktproces bijsturenDaarom moeten er meer mogelijkheden komen om bij lage prijzen (de uitkomst van) het marktproces op een effectieve manier bij te sturen, bijvoorbeeld door prijstoeslagen of door een soort margegarantie zoals in de VS en door instrumenten om zo nodig de productie te beperken. Ik weet dat zulke ideeën niet passen in de heersende marktideologie, maar die brengt een verantwoorde landbouw dan ook niet dichterbij.