Meer dan twintig jaar ervaring met bedrijfs-ki

Naast het economische voordeel heeft Van de Lagemaat vooral schik met bedrijfs-ki-beren en komt hij nooit een tube tekort.Terwijl de dragende zeugen van familie Van de Lagemaat net een dagelijkse portie vers stro in de stal krijgen, is Rianne Berendsen van KI Mobiel in de berenstal bezig om vers sperma te vangen van de bedrijfs-ki-beren. Wim Reesink, eigenaar van KI Mobiel, is bezig met de voorbereidende werkzaamheden in het mobiele laboratorium. Omdat Van de Lagemaat met een weeksysteem werkt, komt Berendsen samen met Reesink wekelijks bij het zeugenbedrijf langs om sperma te vangen voor het benodigde aantal tubes voor de inseminaties._{Lees verder onder de foto’s.}
Rianne Berendsen van KI Mobiel vangt sperma van een van de bedrijfs-ki-beren op het zeugenbedrijf bij Van de Lagemaat. - Foto’s: Henk RiswickGijs van de Lagemaat houdt in Lunteren (Gld.) 1.300 zeugen van Deense genetica en insemineert wekelijks met sperma van eigen PIC-bedrijfs-ki-beren voor de vermeerdering.Het sperma is door toevoeging van KIM-Porcine-voeding zeker zeven dagen houdbaar. Van de Lagemaat insemineert de zeugen zelf.Al meer dan twintig jaar insemineert Van de Lagemaat de zeugen via bedrijfs-ki. De aanleiding om daarmee te beginnen was dat MKZ in februari 2001 uitbrak. Virussen, waaronder MKZ, zijn overdraagbaar via sperma, waardoor bedrijfs-ki destijds in opmars kwam. Het werken met eigen beren beviel de zeugenhouder echter zo goed, dat hij ook na de MKZ-periode is doorgegaan met bedrijfs-ki. “We hebben schik om het zelf te doen en het komt niet op een zakje aan bij het insemineren”, aldus Van de Lagemaat, die aangeeft dat de zeugen nu ruim boven 30 biggen per zeug per jaar spenen. Ook de besparing op ki-kosten, ongeveer 40% per jaar, wegen mee in het besluit. Door een uitbreiding van 600 naar 1.300 zeugen in 2012 en een verschuiving in arbeid waardoor de tijd ontbrak om zelf sperma te vangen, besloot de varkenshouder de werkzaamheden rondom bedrijfs-ki uit te besteden aan KI-Mobiel.Het gaat niet alleen om de hoeveelheid spermacellen, maar ook het aantal afwijkingen is van belang^{Rianne Berendsen}Het controleren van de zeugen op berigheid en het insemineren van de zeugen doet Van de Lagemaat zelf. KI Mobiel neemt het gedeelte van de ki-beren uit handen. Daarnaast geeft Reesink advies over het inseminatiemanagement. Met het stip- en streepsysteem wordt van elke zeug de berigheid, eisprong en inseminatiemoment vastgelegd. De registratie van de berigheid ligt bij de zeugenhouder en vergt in het begin even afstemming. Daarna wordt het werken met het inseminatiesysteem een automatisme. Ook als met meerdere mensen in de inseminatiestal wordt gewerkt, is met de kleuren, stippen en strepen meteen duidelijk hoe ver de guste zeugen zijn, welke zeugen geïnsemineerd kunnen worden of nog even moeten wachten op het ideale inseminatiemoment. Met een analyse achteraf laat Reesink de zeugenhouder de berigheidslengte en het ideale inseminatiemoment per zeug en de verwachte resultaten per zeug zien._{Lees verder onder de foto’s.}
Na het vangen analyseert Berendsen het sperma via de modernste apparatuur en computersoftware op hoeveelheid zaadcellen en morfologie.Het sperma van de bedrijfs-ki-beren wordt gefilterd, onderzocht op kwaliteit en verder verdund in het mobiele laboratorium.Goede kwaliteit sperma wordt gemengd voor een betere bevruchting en in zakjes verpakt. Mengsperma van eigen beren is toegestaan.Bedrijfs-ki-berenDe kwaliteit van het sperma is van groot belang. “Met alleen een simpele microscoop is dat niet te bepalen”, geeft Berendsen aan. Ze werkt in het mobiele laboratorium met de nieuwste apparatuur. ”Het gaat niet alleen om de hoeveelheid spermacellen, maar ook het aantal afwijkingen is van belang. Hoe meer afwijkingen, hoe minder lang het sperma houdbaar is”, vertelt Berendsen.In een speciale afdeling op het varkensbedrijf, los van de zeugenstallen, zijn de bedrijfs-ki-beren gehuisvest die wekelijks sperma leveren voor de 1.300 zeugen op het bedrijf. Naast de aankoop van de ki-beren, moet de zeugenhouder jaarlijks een afdracht per zeug aan de fokkerijorganisatie betalen voor het gebruik van de beren als bedrijfs-ki-beer. De zes aanwezige beren leveren meer dan voldoende tubes voor het aantal zeugen op het bedrijf, dat naast vermeerdering ook aan rotatiekruising doet.De oudste beer op het bedrijf is 47 maanden in productieWekelijks heeft Van de Lagemaat ongeveer 140 potjes sperma nodig voor de inseminaties. De weekgroep van zestig zeugen wordt standaard twee keer geïnsemineerd. In de dekstal liggen twee zoekberen die tijdens de controle op berigheid en tijdens de inseminatie voor de zeugen langslopen. Via handmatig bediende hekjes kan Van de Lagemaat de beren elke keer een aantal zeugen opschuiven.Vervanging berenDe meeste ki-beren zijn met twee jaar afgeschreven, omdat jongere beren dan een hogere fokwaarde hebben. Van de Lagemaat houdt de ki-beren langer aan, hij heeft een gemiddelde productietijd per beer van veertig maanden. De oudste beer op het bedrijf is nu 47 maanden in productie en al een hele joekel. Omdat deze ki-beer nog steeds voldoende kwaliteit sperma levert, dient deze als reservebeer.De PIC-beren komen rond zeven maanden op het bedrijf en moeten dan meestal nog leren springen op de dummy. Als de beren tussen de een en drie maanden op het bedrijf zijn, zijn ze meestal gewend en draaien dan mee in de wekelijkse productieronde. Berendsen is ongeveer, per beer, een kwartier druk met vangen van sperma. Voor de veiligheid is het belangrijk dat eerst de dummy het hok in gaat en de beer zoveel mogelijk achter de dummy blijft. In het mobiele lab controleert ze het sperma en wordt het ‘verdund’ met voedingsstoffen en in handzame tubes verpakt, klaar voor een nieuwe inseminatieronde.