Marktonderzoeker: zuivelmarkt komende maanden vast in het spoor

Melkveehouders kunnen voorlopig rekenen op een redelijk stabiele melkprijs op ongeveer het huidige niveau. Er is zelfs een kleine plus mogelijk, verwacht zuivelmarktonderzoeker Mark Voorbergen.De komende 6 tot 9 maanden hoeven melkveehouders niet heel bang te zijn voor grote verrassingen vanaf de zuivelmarkt. In grote lijnen blijft deze markt voor de Nederlandse melkveehouderij in ongeveer hetzelfde spoor zitten als die nu doet. De kans op dalingen is gering en er is zelfs nog een licht opwaarts potentieel aanwezig. Veel hangt daarvoor af van de vraag hoe de melkproductie in Oceanië zich zal ontwikkelen en hoe het weer zich gaat gedragen. Aldus zuivelmarkt-onderzoeker Mark Voorbergen. Hij zal direct toegeven dat de hierboven uitgesproken verwachting niet meer kan zijn dan het woord verwachting aangeeft. De afgelopen jaren hebben geleerd dat de zuivelmarkt steeds vol is van moeilijk te voorziene ontwikkelingen: de Russische importstop, de snelle daling van de Europese melkproductie in de tweede helft van 2016 en de explosieve stijging van de botermarkt. Wie had het kunnen voorzien? “Er gebeuren steeds weer verrassende dingen in de markt, ook voor mij, al zit ik al heel lang in de business.”Wat ziet u, op grond van de cijfers die u binnenkrijgt en de signalen die u hoort, gebeuren in de markt?“De totale zuivelmarkt beweegt zich nog steeds opwaarts. Er is ruimte voor meer melkaanbod, want de EU is nog steeds zwak in die zin dat het aanbod van zuivel niet in die mate groeit dat we onze eigen vraagontwikkeling kunnen bijhouden. In de Verenigde Staten ontwikkelt de productie zich solide maar ook niet spectaculair – al zie je wel meer export bij hen. Het is vooral spannend om te zien hoe het zuivelaanbod in Nieuw-Zeeland en Australië zich de komende maanden ontwikkelt. Komt er veel melk los in die landen, of niet. Het aanbod daar hoeft maar weinig achter te blijven of China heeft een probleem met de aanvoer. Te meer omdat het zelf nu vrij weinig voorraden heeft liggen.”Zuivelanalist Mark Voorbergen (48) is een kleine 20 jaar actief in de zuivelwereld. Eerst via Rabobank International. Nu is hij verbonden aan Claassen, Molenbeek & Partners. - Foto: Ton KastermansHoe komt het dat het Europese aanbod van melk achterblijft bij de interne vraag?“Dat is voor mij niet helemaal helder, maar je ziet dat in de grote zuivellanden – met name Frankrijk en Duitsland – de melkproductie sinds het dieptepunt in de markt vorig jaar slechts heel traag is opgeleefd. Veel melkveehouders daar hebben het blijkbaar zo lang slecht gehad, dat ze lange tijd niet meer scherp aan de wind durfden te zeilen.”“Dat lijkt te maken te hebben met hun kaspositie. Die is door de lange periode met lage melkprijzen kennelijk zo uitgehold, dat ze niet gelijk met het aantrekken van de markt gas konden of durfden te geven. Dat geldt niet voor landen als Nederland (al zit die vanwege de fosfaatdiscussie in een bijzonder positie), Ierland en Polen, maar elders zie je dat zeker. De EU als geheel is heel lang op een neerwaartse lijn blijven zitten qua melkproductie. Nu trekt dat iets bij, maar een echt substantiële stijging van het melkvolume in de EU verwacht ik pas begin 2018.”Tijdens Ondernemen in de Melkveehouderij krijgt u aan de hand van 3 managementkeuzes verschillende ondernemersthema’s voorgelegd: snel groeien, gestaag groeien, of optimaliseren. Meld u aan!Dan kunnen de melkprijzen weer onder druk komen te staan?“Aan het einde van het tweede kwartaal van 2018 moet de EU meer opletten. Dan ontstaat er meer volumedruk en zal ook het effect van de huidige koers van de euro ten opzichte van de dollar zich meer doen voelen. Nu is de euro al harder dan in de voorbije tijd. Als de euro zo sterk blijft als nu, wordt het dan steeds lastiger om het dan ontstaande Europese surplus aan melk rendabel af te zetten.”Maar eerst kunnen de melkprijzen misschien nog iets aantrekken, denkt u?“Die mogelijkheid bestaat, maar daarvoor hangt veel af van de vraag of de EU de komende tijd nog goed kan blijven exporteren, of het niet te veel tegendruk ondervindt van Nieuw-Zeelands en ander aanbod op de wereldmarkt. Zal China inderdaad meer importeren, zoals velen wel verwachten? En hoe gedraagt de dollarkoers zich?”Toch is niet alles koek en ei op de zuivelmarkt. De EU zit nog steeds met een melkpoederberg, die de markt als geheel ook hindert.“Die berg mageremelkpoeder is een probleem. Mensen kijken naar de kalvermelkproducenten en andere veevoerbedrijven om dit probleem op te lossen, maar de deze bedrijven gaan niet zomaar switchen met hun grondstoffenvoorziening. Als mageremelkpoeder wordt afgewaardeerd, is het altijd aantrekkelijk voor veevoerbedrijven om extra in te kopen, maar hun rol bij het wegwerken van de poederberg zal kleiner zijn dan de vorige keer. De Commissie moet de melkpoeder misschien ook gewoon goedkoper verkopen, al zal dat niet de eerste keuze zijn.”Marktkenners
De ontwikkelingen op de zuivelmarkt worden vanzelf intensief bestudeerd en geanalyseerd door de grote spelers, zoals FrieslandCampina, maar die houden hun kennis voor zichzelf. Dan zijn er partijen zoals het Europese Melkmarkt Observatorium, de Amerikaanse USDA en Rabobank International. Voorbergen is actief als onafhankelijke specialist, die ook regelmatig optreedt in de adviserende rol.“Eind september stopt de interventie en gaat de prijs voor mageremelkpoeder misschien toch verder omlaag. Daar is discussie over. Prijzen lossen uiteindelijk altijd alles op en je ziet tevens nieuwe initiatieven ontstaan om de druk in mageremelkpoeder op te lossen. Als ze de mogelijkheden hebben, maken veel poedermakers bijvoorbeeld ‘fat-filled’-melkpoeder, mageremelkpoeder aangevuld met palmolie. Dat product is voedingstechnisch gezien bijna gelijkwaardig aan vollemelkpoeder, maar veel goedkoper en dus aantrekkelijker voor kopers in prijsgevoelige exportmarkten. Het niet-gebruikte melkvet vindt zijn weg naar de markt als boter of room.”De vraag naar melkvet blijft enorm.“Ja, de markt voor deze producten is drastisch omgeslagen, maar ik heb het vermoeden dat de enorme hype van dit moment niet alleen het gevolg is van een lagere productie sinds de tweede helft van vorig jaar en van de sterk gestegen belangstelling voor boter en room in de westerse wereld. Er moeten meer factoren in het spel zijn die maken waarom de markt nu is zoals die is.” ‘Met op het oog kleine aanpassingen kan heel wat melkvet worden vrijgespeeld’“Dat terzijde, is de behoefte aan melkvet enorm groot. Verwerkers proberen overal melkvet vandaan te halen. Dat hoeft niet per se van ver weg. Ik zou me kunnen voorstellen dat er bijvoorbeeld in consumentenzuivel geen melkvet wordt verspild en dat de onderkant van de wettelijke eisen opgezocht wordt. Ik bedoel dat men dichter tegen het wettelijke minimum vetgehalte gaat aanzitten. Misschien kunnen de bestaande eisen voor sommige producten ook nog iets worden aangepast zonder smaakconcessies. Met zo op het oog kleine aanpassingen kan heel wat melkvet worden vrijgespeeld. De schaarste is zo groot en lijkt zo structureel dat dit soort maatregelen misschien overwogen moeten worden.”Foto: ANP“Opvallend is wel dat kennelijk maar weinig zuivelbedrijven deze grote en snelle verandering in de markt hebben zien aankomen. De bedrijfsvoering moet erop worden aangepast en je ziet dat er ineens veel mankracht en energie gestopt wordt in een optimale verwaarding van boter en room.”“Je ziet overigens dat kaas en wei – wei nu weer iets minder – ook heel goed gevraagd zijn en prima prijzen opbrengen. Die waardering voor deze producten is des te interessanter omdat het voor het eerst sinds de Russische importstop is dat de kaasmarkt weer echt aantrekt. Dat is goed nieuws voor de melkveehouderij. Daar moet ik overigens bij zeggen dat de kaasproducenten het verlies van de Russische markt goed en snel hebben opgevangen via alternatieve afzetmarkten.”Ziet u nog meer factoren die de melkprijs hier maken?“Het zijn boter, de combinatie kaas/wei en China waar de markt het op dit moment van moet hebben. China heb ik aan het begin even genoemd, maar het is goed hier nog even iets meer aandacht aan te besteden. De Chinezen hebben de laatste maanden weinig geïmporteerd en moeten naar verwachting een inhaalslag maken. Het grootste deel van hun extra behoefte zal waarschijnlijk gedekt worden door Nieuw-Zeeland, maar de Chinese vraag zal ook effect hebben op de verdere zuivelmarkt. De eigen Chinese aanvoerpiek van melk loopt vrijwel gelijk met die bij ons. Op de piek verpoederen ze gewoonlijk een deel van de extra melk voor gebruik in de winter, maar dit jaar is weinig ingelegd. Er zit naar mijn mening dus nog een latente vraag in de markt.”In de basis bent u echter optimistisch, zo begrijp ik.“Ja, we zitten in een fase met behoorlijk ‘range-bound’ melkprijzen op een relatief hoog niveau. Met ‘range-bound’ bedoel ik dat ze naar mijn idee wel iets kunnen fluctueren, maar voor langere tijd binnen een relatief vaste bandbreedte. Verdere verbetering naar niveaus ruim boven de 40 cent zie ik op basis van mijn aannames in dit verhaal voorlopig niet gebeuren, maar veel dalen zal de melkprijs tot voorjaar 2018 naar verwachting ook niet.”