Machinaal sluitkool oogsten benadert handwerk

Boelens Akkerbouw- en Groenteteelt kiest ervoor sluitkool machinaal te oogsten, maar wel zo dat het ’t klassieke handwerk behoorlijk benadert.Boelens Akkerbouw- en Groenteteelt rooit kool met een machinale oogster die het klassieke handwerk behoorlijk benadert. - Foto's: Joost StallenMet zes kisten op een rij heeft de automatische kistenvulwagen achter de John Deere van Richard Boelens een behoorlijk lengte. Maar met de wielbesturing draait Boelens de lange wagen toch met weinig naloop het betonpad op. Op het veld komt het stuurgemak ook van pas. Boelens beweegt de combinatie achteruit rijdend zonder veel moeite tot parallel naast de getrokken sluitkooloogster. Boelens Akkerbouw- en Groenteteelt in Biddinghuizen (Fl.) heeft twee gelijke vulwagens die elkaar in een vlot tempo afwisselen. De vulwagens zijn ontwikkeld en gebouwd door mechanisatiebedrijf Weevers in Swifterbant. De oogstmachine is een Deense Asalift voor het afsnijden van twee rijen kool per werkgang, met een opvoer- en vulset om de kool direct op de kistenvulband van de wagen te deponeren. Met vijf personen – drie chauffeurs en twee personen op de oogster – worden op deze manier zo’n 150 kisten per dag gevuld. _{Lees verder onder de foto‘s.}
Richard Boelens (38) heeft samen met zijn vrouw Claudia een akkerbouwbedrijf in Biddinghuizen (Fl.). - Foto's: Ruud PloegLuchtfoto van het bedrijf.Boelens Akkerbouw- en Groenteteelt in Biddinghuizen (Fl.)35 hectare sluitkool
25 hectare consumptieaardappelen
15 hectare zaaiuien
20 hectare granen
10 hectare peterselie
40% afslibbaarheid grond Bleinroth te ruwIn 2003 startte Richard Boelens met anderhalve hectare industriekool voor levering af land. Dat is nu 35 hectare met rode en witte kool voor industriële verwerking en de verse markt. Voor beide afzetkanalen wordt een deel van de kool bewaard tot en met maart en soms tot en met april. Boelens herinnert zich dat eerste kooljaar nog goed. “Kool laden met de riek. We zijn toen direct bij een collega gaan kijken, die had een Bleinroth-koolrooier.” We hebben meteen zo’n rooier gekocht, dat was een demomachine in goede conditie, met een zaagblad om de kool los te snijden en een opvoersysteem waarbij de kool aan de boven- en onderkant wordt vastgeklemd. Die Bleinroth was nog een echte industriemachine: met lange roterende torpedo’s met hoge spoedranden om de kool voor het afsnijden te centreren, dikke reinigingsvijzels en een flinke blower om blad weg te krijgen. “Daar hebben we een aantal jaren mee gedraaid, wel met de nodige koolbeschadiging. Dat gaf problemen toen onze afnemer ons vroeg kool te gaan bewaren voor latere verwerking. Om daaraan tegemoet te komen, stapten we voor een deel van onze productie over op de oogst in conventioneel handwerk.” De capaciteit van de oogstcombinatie – met twee vulwagens – is zo’n 150 kisten per dag, met vijf personen. - Foto's: Joost StallenEerste aanzet met eenrijige demorooierHet idee de sluitkooloogst te mechaniseren, bleef overeind. Vooral vanwege de tanende motivatie van de medewerkers. Toezicht op het veld was nodig om de productie op peil te houden.Een eerste aanzet volgde drie jaar geleden met een eenrijige Asalift-demorooier met een ‘versmarkt-unit’ met klembanden om de kool voor het afsnijden te positioneren. “Dat werkte goed.” De bottleneck zat hem in de daarop volgende logistiek. Op de rooier was plaats voor een enkele kist en de kool moest er handmatig in gelegd worden. Het personeel moest daarvoor telkens180 graden omdraaien. “Na verloop van tijd vloog de kool vooral door de lucht. Dat kisten vullen zou automatisch moeten kunnen.” Bovendien was de capaciteit van deze eenrijer te laag, en was er continu een trekker nodig voor de aanvoer van kisten en afvoer van product. De basis van de kooloogster is een Asalift CS. Deze oogst de kolen zonder veel beschadigingen.UitgangspuntenDe uitgangspunten voor een nieuwe oogstcombinatie waren snel duidelijk: geschikt om twee rijen te oogsten, met een meerijdende transportwagen voor meerdere kisten. De rooier is een doorontwikkelde tweerijige Asalift. De kool wordt na het afsnijden direct tot op een dusdanige hoogte gebracht dat er bij het verdere transport tot in de kist amper nog hoogteverschillen zijn, met rechte transportlijnen. Het opvoersysteem bestaat uit een dichte band waar de kool op ligt, en een synchroon meedraaiende elastische gevlochten band om de kool vast te houden. Vervolgens wordt de kool op een vlakke band gedeponeerd, en maakt dan een ruime bocht. Dikke, met schuimrubber beklede, rollen ‘helpen’ de kool bij het maken van deze beweging. Tegelijk wordt een deel van het losse blad afgevoerd doordat dit onder de rollen door kan schieten. De kool komt daardoor in een positie van waaruit die in een rechte lijn – dwars op de rijrichting – richting kist gaan. Om dat op een manier aan te pakken die handwerk benadert, is elke kistenwagen voorzien van zes kanteljukken voor evenzovele kisten, en een uitschuifbare vulband die van de ene kist naar volgende kist kan schuiven. Dat gaat volledig automatisch. Tijdens het transport hangt deze vulband in verticale positie tegen de wagen.De kool wordt op de oogster in goede banen geleid. De kool maakt een enkele bocht, ‘geholpen’ door dikke rollen met schuimrubber.Vullen kistenBij het vullen ‘zweeft’ de afvoerband van de Asalift min of meer boven de vulband: een klein deel van het gewicht van de afvoerband rust op een rek op de vulband. Op de uiteinden van dit rek zitten voelsprieten. Dreigt de vulwagen te snel of te langzaam te rijden ten opzichte van de Asalift, dan krijgt de chauffeur van de vulwagen het signaal dat hij zijn snelheid moet aanpassen. Bij de overgang tussen de beide banden komt de kool op een verend deel van de vulband terecht, vergelijkbaar met een trampoline. De positionering van de vulband in de kist en de kantelhoek variëren tijdens het vullen van de kist, om de kool zonder onnodige beweging weg te kunnen leggen. De automatische aansturing gaat met hulp van twee (naderings)sensors op het uiteinde van de vulband. Het vullen van een kist gaat ononderbroken, de wisseling van een volle naar een lege kist gebeurt stilstaand. Dat duurt zo’n tien seconden, in die tijd verplaatst de vulband zich en kantelt de lege kist naar voren. Een camerasysteem helpt de chauffeurs om steeds op de goede positie onder de vulband te rijden.Machinaal oogsten is zo haalbaar voor kort tot middellang bewaren, voor lang bewaren gaat dat waarschijnlijk (nog) niet werken. Boelens denkt dat het bewaarverlies iets hoger zal zijn dan bij handoogsten, ondanks dat er wat meer omblad ter bescherming mee de bewaring in gaat. “Daar staat meer flexibiliteit en een lagere personeelsbehoefte tegenover, al moet dat personeel wel wat gekwalificeerder zijn als voor handoogst.”Bij het vullen ‘zweeft’ de afvoerband van de Asalift min of meer boven de vulband van de kistenwagen.