‘Leugens, grote leugens en statistieken’

Zelfs bij grafieken in Boerderij is het goed om kritisch te blijven kijken.Boerderij en andere landbouwbladen laten steeds vaker uitkomsten van enquêtes zien in mooie grafieken. Dat is goed, grafieken zeggen vaak meer dan hele lappen tekst. Vorige week nog liet Boerderij resultaten zien van een enquête onder melkveehouders over het fosfaatreductieplan.Enquête op internetToch zijn ook statistieken niet altijd te vertrouwen. Een gevleugelde uitspraak in dat verband is ‘er zijn leugens, grote leugens en statistieken’. Die uitspraak wordt in Wikipedia, de internet-encyclopedie, aan Mark Twain toegeschreven. Ik ga hier niet zeggen dat de statistieken van Boerderij niet kloppen, maar er zijn wel een paar opmerkingen over te maken.De enquête van Boerderij is afgenomen op internet. Dat is een snelle manier om veel deelnemers te krijgen, en dat maakt op zichzelf de betrouwbaarheid groter. Maar er zit ook een zekere zelfselectie in, boeren die niets met internet hebben, of niets met enquêtes, doen niet mee. Dat betekent wellicht dat oudere en kleinere melkveehouders wat ondervertegenwoordigd kunnen zijn. Oververtegenwoordiging van intensievere bedrijvenMeer in het algemeen, we weten niet zoveel van de eigen situatie van de deelnemers. Misschien zijn voorstanders van derogatie, of biologische boeren, of grondgebonden melkveehouders wel oververtegenwoordigd. We weten wel wat, want 35% verwacht helemaal geen fosfaatheffing te hoeven betalen. Dat is minder dan het percentage dat in werkelijkheid geen heffing gaat betalen (40%). Kortom, de deelnemers zijn wat intensiever dan gemiddeld, of ze hebben hun eigen situatie niet goed ingeschat. Dat ze wat intensiever zijn, kan er ook de verklaring van zijn dat maar de helft van de deelnemers de schuld van het fosfaatoverschot bij de bedrijven legt die meer mest produceren dan ze kunnen plaatsen. Ook het feit dat maar 45% van de deelnemers voor verplichte grondgebondenheid pleit, duidt op oververtegenwoordiging van intensievere bedrijven.En nog wat, 76% wil de derogatie in de toekomst behouden, maar volgens andere gegevens maakt momenteel bijna 90% van alle bedrijven gebruik van de derogatie. Ook dat duidt weer op oververtegenwoordiging van intensieve en grotere bedrijven in de steekproef.Kritisch blijven kijkenBehoren de grafieken dan terecht in de categorie leugens en grote leugens? Zeker niet, de stemming onder melkveehouders is er heus wel uit af te leiden. Het is duidelijk dat heel wat melkveehouders tabak hebben van de aanhoudende onzekerheid en de steeds weer veranderende eisen. Het is ook duidelijk dat er een grote meerderheid voor behoud van de derogatie is. En eveneens is duidelijk dat een aanzienlijke meerderheid van alle melkveehouders voor blijvende begrenzing van de melkveehouderij is. Mooi dat we dat weten, maar blijf altijd nadenken als u grafieken en statistieken ziet. Zelfs in een goed blad als Boerderij.