‘Kostprijs moet de basis voor de contractprijs zijn’

De gevolgen van de pandemie voor de aardappelmarkt worden eenzijdig op het bordje van de telers gelegd in de vorm van lagere contractprijzen, vindt Keimpe van der Heide.De eerste contouren voor het aardappelseizoen 2021 beginnen zich af te tekenen. De markt voor tafelaardappelen ziet er nog steeds goed uit, in ieder geval wat het volume betreft. De markt voor de fritesaardappelen ziet er heel wat minder hoopvol uit. Valt daar nog wat aan te doen?Nog steeds een overaanbodToen het coronavirus eind februari, begin maart wereldwijd toesloeg, werden er ook wereldwijd lockdownmaatregelen ingesteld om de verdere uitbreiding van het virus af te remmen. Daardoor ontstond er een enorme run op tafelaardappelen en stortte de markt voor fritesaardappelen in. En nu, driekwart jaar later, is die situatie nog hetzelfde. Hierdoor is er vanuit de industrie weinig of geen belangstelling voor vrije aardappelen en zit de prijs al sinds maart op het niveau van 3 cent per kilo. Hoewel de tafelmarkt goed loopt, zijn de prijzen hier ook door het lage prijsniveau van de fritesaardappelen een stukje mee naar beneden getrokken.Wat valt hieraan te doen? Het antwoord is simpel: als je vindt dat de prijs van je product in de markt te laag is, dan is er te veel van je product in de markt. Voor seizoen 2020 kwam het beeld van de gevolgen van de pandemie voor de meeste telers te laat om nog te kunnen schakelen en hun areaal te beperken. Daarom hebben we nu nog steeds met een overaanbod te maken, met de bekende gevolgen. Voor seizoen 2021 kunnen we als telers nog wel schakelen.Areaalkrimp nodigDe Producenten Organisatie Consumptieaardappelen (POC) heeft met berekeningen laten zien dat er in de EU-5 een areaalkrimp van 15% nodig is, om de markt weer in balans te brengen (zie www.pocnederland.nl). NAV, VTA en de NEPG hebben deze oproep gelukkig ondersteund. Wat de uiteindelijke oogst in 2021 zal zijn, hangt natuurlijk sterk af van de weersomstandigheden tijdens het groeiseizoen en de uiteindelijke opbrengst per hectare. Die weersomstandigheden hebben we als telers niet in de hand. Het areaal wel, dat is de belangrijkste schakelmogelijkheid. Door die forse krimp kan de markt in één klap weer in evenwicht zijn en de prijs op de vrije markt op een acceptabel niveau komen.Lees ook: POC: geen begrip voor daling contractprijzenGeen begrip voor prijsdalingEn de industrie gaat natuurlijk ook schakelen. De eerste signalen zijn dat het contractvolume gaat krimpen én de contractprijs gaat dalen. Niemand heeft deze pandemie en de gevolgen daarvan kunnen voorzien. De POC is van mening dat nu de risico’s wel heel sterk bij de teler worden gelegd. De krimp van het contractvolume komt voor telers natuurlijk in de huidige situatie niet erg goed uit, maar is nog wel te begrijpen. Voor de daling van de contractprijzen kan de POC geen enkel begrip opbrengen. Onder andere door het wegvallen van een aantal chemische middelen blijven de kosten voor de teler stijgen. Voor de telers die voor oogst 2019 al in de malaise gedeeld hebben en daar voor oogst 2020 ook weer volop aan meedoen, kan er niet nog een derde verlieslijdend jaar achteraan komen. Onze afnemers zijn er ook bij gebaat dat we aardappelen kunnen blijven telen.Goed gesprekAls de industrie een verschuiving wil in de verhouding tussen vroege aardappelen en lang bewaren, dan is een simpele prijsverlaging het verkeerde signaal. De POC denkt dat we hier met een goed gesprek verder komen dan elkaar uitroken!Om een gezonde en toekomstbestendige sector te kunnen garanderen, moet zowel de teelt als de verwerking renderen. Dan moet voor contracten de kostprijs van de teler het uitgangspunt zijn. Dat was natuurlijk altijd al zo, maar de huidige situatie maakt dat des te noodzakelijker.