Knolcyperus te lijf met stroom van Zasso XPower

Chemie krijgt knolcyperus lastig op de knieën. Onkruid bestrijden met elektriciteit lijkt kansrijk als extra bestrijdingsmogelijkheid.De Zasso XPower, het apparaat dat onkruid bestrijdt door middel van elektriciteit, lijkt een kansrijk initiatief tegen het probleemonkruid knolcyperus. Dat blijkt uit een eerste demoproef met 6 telstroken half mei in Weert (L.), onder auspiciën van het Belgische Proef- en Vormingscentrum voor de Landbouw (PVL).De Zasso XPower bestrijdt onkruid middels elektrocutie. Het lijkt kansrijk als extra mogelijkheid om knolcyperus te bestrijden.New Holland-dealer Intrak in Weert stelde een Zasso ter beschikking. CNH en Zasso vermarkten samen het apparaat via het CNH-dealernetwerk. Uit de eerste voorlopige resultaten blijkt dat een behandeling van de Zasso tussen de 15% en 46% van de aanwezige knolletjes in de grond doodt.Ook blijkt tussen de 20% en 35% van de knolletjes in meer of mindere mate beschadigd door de stroomstoot. In plaats van wit bleken de pitten na doorsnijden deels bruin of geheel bruin van binnen. Dat had effect op de kiemkracht.Er was echter geen verband te ontdekken tussen de mate van verbruining van de pit en het al dan niet ontkiemen van de knol. Na een kiemproef bleek tussen de 40% en 96% van de na de Zasso-behandeling niet gekiemde knolletjes ook niet kiemkrachtig.Een Zasso-behandeling blijkt dus uiteindelijk tussen de 30% en 80% van de knolletjes in de grond te bestrijden. Knolcyperus is net als een aardappel meerkiemig. Meerdere behandelingen per seizoen zijn nodig om de knolcyperus-populatie in toom te houden.Een extra (elektrische) methode om knolcyperus te bestrijden is alleen maar toe te juichenShana Clercx, onderzoeker bij PVL, benadrukt dat het gaat om een demoproef en wil hier nog geen harde conclusies aan verbinden. Wel lijkt het systeem perspectiefvol, aldus Clercx. Het onkruid knolcyperus is erg lastig te bestrijden. Een extra methode om knolcyperus te bestrijden, is alleen maar toe te juichen.Vorig jaar demonstreerde Ramm machines op de PVL-demodag in Bocholt op een hoekje van het terrein de bestrijding van knolcyperus met de Rootwave, een elektrische handheld.Enkele weken later bleek op die specifieke plek een deel van knolcyperus afgestorven en de plant kwam ook niet terug. Dat wekte de interesse van de PVL-onderzoekers in elektrische bestrijding. Reden dit jaar de Zasso in het veld te volgen.De Zasso heeft vooraan 2 rijen metalen strijkers als pluspool. De achterste rij is de minpool. Tussen de polen zit 4.000 tot 8.000 Volt.Zo werkt de Zasso XPowerDe Zasso XPower bestaat uit 2 delen. Achterin de hef hangt een generator voor wisselstroom met 18 transformatoren en frequentieregelaars. De generator achterop vraagt volgens de fabrikant 50 pk per meter werkbreedte, dus voor 3 meter 150 pk. Volgens Zasso-dealer Intrak is dat wat te optimistisch.De demo-Zasso is opgebouwd op een 250 pk New Holland. Een 150 pk-trekker heeft er een flinke kluif aan, zegt Intrak. “We hebben al een paar keer meegemaakt dat bij veel onkruid, dus stroom, de turbo begon te fluiten.”In de fronthef hangt een frame met 3 rijen strijkers. Per rij 18 strijkers. De strijkers bestaan uit flexibele lamellen van roestvrij staal. De voorste 2 rijen zijn de pluspool waar de energie naar de planten wordt gevoerd. De achterste rij is de minpool. Het gewicht van de combi bedraagt 2 ton.4.000 tot 8.000 volt door de plantenDe machine van Zasso rijdt met 1,5 kilometer per uur over het land en jaagt 4.000 tot 8.000 Volt door de planten. De stroom loopt van het blad tot aan de wortelen via de weg van de minste weerstand: de vloeistof in de plant. De planten warmen op door de stroom waardoor aanwezige eiwitten stollen.Dat is een onomkeerbaar proces. Sappen worden gas en zetten uit. Daardoor beschadigen de celwanden van een plant. Door de beschadigde celwanden loopt de vloeistof eruit en verdroogt de plant.Een voordeel ten opzichte van conventionele mechanische bestrijding is dat elektrificatie de hormoonhuishouding in de plant niet verstoort waardoor geen hergroei plaatsvindt.Werking best onder droge omstandighedenPlanten maken in de groeikern het hormoon auxine aan en in de wortelpunten citokinine.Maai je de plant bovengronds af, dan wordt plots geen auxine meer aangemaakt, maar wel citokinine. Dat is voor een plant het signaal opnieuw uit te lopen.Schoffel je een deel van de wortels weg, dan gaat de plant juist nieuwe wortels aanmaken. Bij elektrificatie blijft de verhouding auxine en citokinine gelijk; de plant gaat minder snel nieuw weefsel aanmaken.De werking is het best onder droge omstandigheden, omdat anders teveel energie verloren gaat via de vochtige bodem. Er is ongeveer 300 joule per plant nodig om een plant te doden.Vooral een loonwerkmachineEen Zasso XPower staat in de prijslijst voor globaal € 195.000. Intrak verwacht dat de Zasso vooral een loonwerkmachine wordt die bij diverse klanten zal worden ingezet. Vooralsnog verzorgt Intrak zelf demo’s en opdrachten bij klanten in loonwerk.Intrak rekent daarvoor € 250 per hectare. De eerste ervaring is dat veehouders – die het gevaar van knolcyperus nog niet genoeg onderkennen – blijken aan te hikken tegen dit tarief. Akkerbouwers lijken het tarief vrij billijk te vinden.Oprukkende plaagKnolcyperus is een woekerplant die na een aantal jaren het gewas kan gaan overheersen. Hij plant zich razendsnel voort door uitlopers en knollen die bovendien wintervast zijn. Een matige knolcyperusdruk kan in mais een opbrengstderving geven van wel 8%.Vermoed wordt dat de eerste knolletjes in de jaren ‘80 met een lading gladiolenbollen meekwamen uit het buitenland. Telers herkenden in eerste instantie het onkruid niet en erkenden in tweede instantie het probleem niet.Het probleem van knolcyperus is veel groter, want veel telers melden hun besmettingen bewust nietKnolcyperus is inmiddels uitgegroeid tot een ware plaag. In de Belgische regio Kempen-Maasland is volgens officiële tellingen 1.289 hectare besmet met knolcyperus, zo’n 4% van het akkerbouwareaal.Dat lijkt weinig, maar het betreft slechts de percelen die bezorgde telers vrijwillig anoniem hebben gemeld. Het probleem is volgens Clercx veel groter, want veel telers melden hun besmettingen bewust niet. Ook niet anoniem.Volgens de NVWA is in Nederland 736 hectare besmet met knolcyperus. In Limburg komt dit onkruid vooral voor op akkers in Weert, Nederweert en Leudal. De gemeente Weert spant de kroon met officieel 132 geïnfecteerde hectares.Knolcyperus is niet een specifiek Zuid-Nederlands zandgrondprobleem, ook elders komt het probleemonkruid veel voor. Op vette klei in Noord-Holland heeft Clercx bijvoorbeeld ook al knolcyperus gezien.Het probleemonkruid knolcyperus.In werkelijkheid liggen de besmette arealen in Nederland en België vele malen hoger dan de genoemde 1.289 en 736 hectare. Nederlandse telers met knolcyperus in hun percelen waken ervoor besmettingen te melden, omdat het als quarantaineziekte wordt aangemerkt. Er volgt dan een teeltverbod van 3 jaar.Pas als het perceel aantoonbaar knolcyperusvrij is wordt het weer vrijgegeven. In België bestaat sinds 2014-2015 geen meldingsplicht meer wat betreft knolcyperus. Wel geldt er momenteel een bestrijdingsplicht en mogen geen wortel- en knolgewassen op besmette percelen worden geteeld.Meerdere bestrijdingsproevenOm het knolcyperusprobleem in toom te houden, participeert een groep Midden-Limburgse akkerbouwers samen met LLTB Midden-Limburg in proeven van PVL in Bocholt (B.). De PVL test de effectiviteit van chemische, biologische en mechanische maatregelen om knolcyperus te beteugelen.3 onderzochte methodes in 2018 en 2019:Chemische onkruidbestrijding met erkende en niet-erkende spuitschema’s. Vooral de spuitschema’s met een maximale dosering (1,5 l/ha) mesotrione (Calisto) scoren goed. Deze resulteren in een dalend knolaantal per kilo grond.Vooral de dubbele toepassing mesotrione, dus eenmaal na opkomst wanneer de knolcyperus zo’n 10 tot 15 centimeter hoog is en eenmaal een onderblad-toepassing in het 10-bladstadium enkele weken later, lijkt meer zekerheid te geven voor een goed resultaat.Zeker als de bespuiting wordt gecombineerd met pyridaat (Onyx of Lentragran). Pyridaat heeft in België wel, maar in Nederland niet een officiële toelating in mais. Ook een dubbele toepassing van mesotrione is in Nederland niet toegestaan.Een vooropkomst-bespuiting met Frontier Optima lijkt meerwaarde te hebben. De werking van thiencarbazone-middelen, zoals Monsoon Active, blijkt matig. Bentazon, waaronder Basagran, blijkt aangevuld met een uitvloeier, sterk te werken op knolcyperus.Het gebruik van glyfosaat/roundup wordt sterk afgeraden. Knolcyperus raakt na bespuiting met glyfosaat in een soort stress door de langzame afsterving en maakt dan op de valreep extra knolletjes aan.Grondontsmetting met metam-natrium. Zeer doeltreffend, maar dit wordt vanwege allerlei wettelijke beperkingen – zoals afdekken met folie – nagenoeg niet toegepast in de praktijk.Ook de ‘groene’ ontsmettingsmiddelen Herbie en dimethyldisulfide zijn getest. Die middelen bestrijden een deel van de knollen, maar blijken moeilijk toepasbaar en zijn verhoudingsgewijs erg duur in buitenteelten.Biologische bestrijding. Maaien, schoffelen, elektriciteit, afdekken onder plastic en overgieten met kokend water. Dit geeft wisselende resultaten. De biologische bestrijdingsmethoden behoren bij de beste qua knoldodingsefficiëntie, maar bij de slechtste qua arbeidsefficiëntie.Tweewekelijks schoffelen en plantresten verwijderen om zodoende de knollen uit te putten, werkt goed. Evenals het lichtdicht afdekken met zwart plastic. Al is dit wel zeer arbeidsintensief.Maaien blijkt ineffectief. Onder laboratoriumomstandigheden werkt het, maar in de praktijk resulteert het in een zeer grote aanmaak van kleine knollen onder het grondoppervlak. Ook kokend water bleek matig effectief, gecombineerd met veel arbeid en een hoog energieverbruik.Ook effectief is het afgraven van grond en die grond vervolgens erg diep wegstoppen. Dit kan alleen als het erg kleine vlekjes betreft.De proeven worden voortgezet. Volgend jaar neemt PVL de Zasso ook mee in het proefveldonderzoek in Bocholt. Daar worden alle bestrijdingsmethoden beoordeeld volgens een officieel onderzoeksprotocol.Intrak onderzoekt of de Zasso ook tegen andere probleemonkruiden ingezet kan worden waarbij chemie tekortschiet. Te denken valt aan ridderzuring en Japanse duizendknoop.Bestrijd zo knolcyperus chemischVoer bij een zeer hoge onkruiddruk met knolcyperus in mais een vooropkomstbespuiting uit met 1,4 liter per hectare Frontier Optima. Gevolgd door een ‘normale’ na-opkomst voor de andere onkruiden. Gebruik dan nog geen middelen op basis van de actieve stof mesotrione (bijvoorbeeld Callisto of Calaris).Voer een correctiebespuiting naar knolcyperus uit wanneer de knolcyperus zo’n 10 tot 15 centimeter groot staat met 1,1 liter per hectare Basagran, 1,5 liter per hectare mesotrione (Callisto of Calaris) en een uitvloeier, bijvoorbeeld 1 liter per hectare Actirob. Als de mais al te groot is doe dat dan als onderblad-bespuiting. Wanneer de correctiebespuiting niet onderblad wordt uitgevoerd is het verstandig de dosering van Basagran te verlagen. Bij bespuiting over de kop kunnen er verbrandingsvlekken op de mais ontstaan.Gebruik veel water. Een duidelijke uitkomst uit de proeven is dat een bespuiting met 480 liter per hectare een beduidend beter bestrijdingsresultaat geeft dan 300 liter water per hectare.