Klimaatneutrale melk is het nieuwe duurzaamheidsdoel

Klimaatneutrale melk staat op de agenda van de Europese zuivelreuzen, voor later. Nu een private keten ermee is gestart, komt later snel dichterbij.Klimaatneutrale melk leek een paar jaar geleden nog een doel dat ver weg lag en hopelijk voor de meeste boeren niet snel met wetgeving zal worden afgedwongen. Vorig jaar gaven grote zuivelreuzen als Arla en FrieslandCampina ook aan dat ze over 30 jaar (in 2050) denken volledig klimaatneutrale melk zullen leveren. Het leek dan nog steeds een ambitieus doel. Te meer omdat misschien wel de meerderheid van de leden niet heel warm loopt voor wéér zo’n milieu-eis. Bovendien zijn veel zuivelbedrijven nog druk bezig om eerst helemaal energieneutraal te worden.Logisch volgend duurzaamheidsdoelToch is ook helder dat, vanuit de consument bezien, zo’n soort melk het logische volgende duurzaamheidsdoel zou moeten zijn. De markt blijkt opnieuw de politiek en wetgeving vóór te zijn. Albert Heijn kondigde in april aan dat het, in samenwerking met Royal A-ware en DeltaMilk, ernaar streeft om volgend jaar al – in 2021 – klimaatneutrale melk in het schap te hebben liggen. Een programma hiervoor wordt de komende maanden uitgerold bij de leveranciers/leden van beide zuivelproducenten. De verwachting is dat andere grootwinkelketens en ook zuivelproducenten een poging zullen doen om deze stap te volgen. Daarmee is een versnelling van de ambities tot nog toe nog geen gegeven, maar 2050 lijkt dan toch wel erg ver weg.Lees ook: Zo bepalen toeslagen steeds meer de melkprijsPloegverbod om bodem te laten rustenEen van de belangrijkste aanpassingen die nodig zijn voor een klimaatneutrale melkproductie, is volgens wetenschappers in de Verenigde Staten, maar ook in Europa het met rust laten van de bodem. In de meeste gevallen, zoals in het programma van Albert Heijn en A-ware, komt het neer op een ploegverbod. Door niet meer te ploegen komt minder CO₂ vrij en verbrandt ook geen organische stof – beide zijn normale gevolgen van blootstelling van diepere bodemlagen aan lucht en zon. Door oude bodems intact te laten en met zorg te behandelen, wordt de koolstofvastlegging zelfs versterkt, zo is de claim. Je zou dit een ‘kringloop-plus-effect’ of klimaatpositief kunnen noemen. Door de CO₂-vastlegging gaan er meer klimaatgassen uit de lucht dan er in komen door de veehouderij._{Lees verder onder de foto}Voor klimaatneutrale melkproductie is het van groot belang zuinig te zijn op de bestaande grasmat en de bodem met rust te laten. - Foto: Koos GroenwoldAandacht voor gezonde bodem in VS met Soil carbon cowboysMisschien is het oude kennis die de laatste decennia niet meer zo in tel was, feit is dat de belangstelling voor een gezonde bodem in de laatste jaren in de Verenigde Staten een flinke duw in de rug heeft gekregen van het programma Soil carbon cowboys. Centrale punten daarin zijn het met rust laten van de bodem en de wederopbouw van een koolstofvoorraad in de bodem. In Europa is dit vervolgens ook weer opgepikt. De Vereniging van Milieuprofessionals (VVM) wijdde vorig jaar bijvoorbeeld in het Tijdschrift Milieu een themanummer aan dit onderwerp. Weliswaar geholpen door het Mesdag Zuivelfonds, maar toch. Ook in Wageningen is een aantal wetenschappers op dit onderwerp gedoken. Volgens sommigen grijpt het allemaal terug op ideeën die landbouwwetenschapper Jaap van Bruchem al eerder uitdroeg, maar die in zijn tijd niet op waarde geschat werden. Kruidenrijk grasland, langere levensduur koe, lage kalversterfteHoe het ook zij, deze oude/nieuwe kennis is een centraal element bij de productie van klimaatneutrale melk. Andere voorwaarden zijn: kruidenrijk grasland (maar dat komt bijna vanzelf weer terug als de zode maar lang genoeg met rust wordt gelaten), aandacht voor een langere levensduur van de koe en een lage kalversterfte. Dit zijn echter geen specifieke eisen voor een klimaatneutraalprogramma. Wel passen ze er goed bij.