Klein in productie, groot in eigen afzet

Jan Wieringa boert volgens de biologisch-dynamische principes en zet zijn eigen producten zelf af.Boerderij Veld en Beek in Doorwerth (Gld.) van Jan Wieringa is een veelzijdig biologisch-dynamisch bedrijf. Biologisch-dynamische bedrijfsvoering onderscheidt zich van biologisch doordat de kringloop van de landbouw meer gesloten is. De bedrijfsvoering is gebaseerd op de antroposofische principes van Rudolf Steiner. Wieringa (58) boert volgens deze principes en zet zijn eigen producten allemaal zelf af. Dit verdienmodel maakt hem een bijzondere ondernemer.Jan Wieringa is de oprichter van Veld en Beek. Hij pacht 330 hectare land. Daarvan is 300 hectare natuurgebied. Hij heeft ook nog 40 melkkoeien, 50 stuks jongvee en 50 ossen. - foto's: Koos Groenewold Bedrijf met veel takkenOp het bedrijf zijn 40 blaarkopkoeien. die zowel melk als vlees leveren. Ook is er een tuin- en akkerbouwtak, zijn er legkippen, een zuivelverwerking – waar alle eigen melk naartoe gaat – en 5 eigen boerderijwinkels in omliggende dorpen en stedenJan Wieringa is de oprichter van Veld en Beek. Na zijn studies bedrijfskunde en tropische landbouw heeft hij in het buitenland gewerkt. Hierna was Wieringa directeur van Bionext, de organisatie voor biologische landbouw en handel. Daarna werd hij bd-boer in Doorwerth.Wieringa wil hier voedsel produceren zonder negatieve bijeffecten. Zo wil hij bijvoorbeeld geen schade aanrichten aan de bodem door die niet met (zware) machines te verdichten. Door telkens in dezelfde sporen op het land te rijden, loopt de bodem minimale schade op.Omdat het bedrijf op biologisch-dynamische wijze werkt, is de productie lager dan op gangbare bedrijven. Wieringa laat zien dat hier ook geld mee te verdienen is. “Wij zijn misschien klein in productie, maar groot in consumptie”, zegt Wieringa. “Van productie en verwerking tot distributie, administratie en het verkopen, we doen alles zelf.Huiskavel met klaverrijk graslandDe huiskavel beslaat 15 hectare en is in eigendom. De rest is allemaal pacht. In totaal pacht Wieringa 330 hectare grond van Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten en Geldersch Landschap. Wieringa laat de stierkalveren van de koeien hierop grazen. Zij onderhouden de natuurgebieden op een manier die de natuurorganisaties graag zien.De huiskavel bestaat uit klaverrijk grasland. Klaver is stikstofbindend. Door minimale bemestingsbehoefte en de hoge eiwitopbrengst noemt men dit gewas de motor van de biologische landbouw. De blaarkoppen kunnen goed met veel klaver omgaan. Blaarkoppen krijgen minder snel last van trommelzucht dan Holsteins.Om te melken kocht Wieringa een 2x8 zij-aan zij. Die is tweedehands. Voor het aantal koeien is dit een fors formaat. “Een 2x4 kostte net zo veel. Daarom heb ik deze gekocht. We zijn met een uur klaar met melken.” De koeien produceren 5.500 liter per jaar.Forse melkstal voor aantal koeienVoor het melken kocht Wieringa een tweedehands 2x8 zij-aan-zij melkstal. Voor het aantal koeien is dit een fors formaat. “Een 2x4 kostte net zo veel. Daarom heb ik deze gekocht”, zegt hij. De koeien produceren 5.500 liter per jaar. Hiervoor krijgen ze maximaal 3 kilogram krachtvoer per dag en lopen zij van het voorjaar tot het najaar dag en nacht buiten. De typerende witte koppen in het grasland geven een schilderachtig beeld.Om de vruchtwisseling van de tuin- en akkerbouw te organiseren, scheurt Wieringa graslandIn hetzelfde weiland waar de koeien grazen, staat een caravan. Hierin zijn de kippen gehuisvest. Hun terrein is afgebakend met netten en hekken. Hierdoor blijven de kippen binnen de omheining van de caravan en kunnen roofdieren er niet bij. Elke dag verplaatst Wieringa de caravan een beetje. Zo verspreiden de dieren de koeienmest over het land wanneer zij hierin zoeken naar voedsel.Om de vruchtwisseling van de tuin- en akkerbouw te organiseren, scheurt Wieringa grasland. Vooral voor de aardappelen is dit belangrijk. Wieringa behaalt met dit gewas naar eigen zegen een goede opbrengst van omgerekend 55 ton per hectare.De koeien lopen van het voorjaar tot het najaar dag en nacht buiten. De typerende witte koppen in het grasland geven een schilderachtig beeld.Lagere productie, wel verdienmodelOmdat het bedrijf op biologisch-dynamische wijze werkt, is de productie lager dan op gangbare bedrijven. Wieringa laat zien dat hier ook geld mee is te verdienen. “Wij zijn misschien klein in productie, maar groot in consumptie”, zegt hij. “Van productie en verwerking tot distributie, administratie en verkoop, we doen alles zelf. Groothandel en detailhandel.”Dit past ook binnen de opvattingen van de biologisch-dynamische landbouw waarin men zoveel mogelijk van kringlopen gebruik maakt. “Het is niet voor niets dat we met zijn vijven zijn”, legt Wieringa uit. Zijn zoon en schoonzoon zitten ook in het bedrijf en willen het overnemen.Vorig jaar was er zoveel vraag naar melk en kaas dat Wieringa 2 koeien aankocht om aan deze vraag te kunnen voldoen. Het aantal koeien zelfs verdubbeld in 7 jaar tijd. Toen waren er nog maar 20 koeien.Wieringa vraagt een hoge prijs voor zijn producten. Door een hoge prijs krijgen consumenten nog meer waardering voor je product, vindt hij. Alle producten zet het bedrijf af in eigen boerderijwinkels. Deze bevinden zich in Renkum, Ede, Wageningen, Oosterbeek en op het bedrijf in Doorwerth zelf. Om te kunnen winkelen, worden klanten lid voor € 2,50 per jaar. Leden krijgen een sleutel van de winkeltjes. Met de boerderij-app geven ze door wat ze hebben meegenomen en ze betalen per automatische incasso.Als boer is het nuttig om je te realiseren dat 40% van de consumenten niet geïnteresseerd is in de prijs van een productMet het ruime assortiment van zuivel, vlees, brood, groente en kaas kunnen de 3.000 leden in principe alle boodschappen doen om 3 maaltijden per dag te bereiden. Op de boerderij is ook een melktap. Klanten kunnen hier hun zelf meegebrachte melkfles vullen met rauwe melk.In hetzelfde weiland waar de koeien grazen, staat een caravan. Hierin zijn de kippen gehuisvest, afgebakend met netten en hekken. Hierdoor blijven de kippen binnen de omheining van de caravan en kunnen roofdieren er niet bij.Directe verkoop“Als boer is het nuttig om je te realiseren dat 40% van de consumenten niet geïnteresseerd is in de prijs van een product. De directe verkoop van voedsel – direct van de boerderij en van hoge kwaliteit – is ons verdienmodel.”Vorig jaar was er zoveel vraag naar melk en kaas dat Wieringa 2 koeien aankocht om aan deze vraag te kunnen voldoen. Vanwege de grote vraag is het aantal koeien zelfs verdubbeld in 7 jaar tijd. Toen waren er nog maar 20 koeien. “Het is belangrijk om op de consumentenvraag in te spelen.”Wieringa vraagt een hoge prijs voor zijn producten. Door een hoge prijs te vragen, krijgen consumenten nog meer waardering voor je product, vindt hij. Alle producten zet het bedrijf zelf af in eigen boerderijwinkels in Renkum, Ede, Wageningen, Oosterbeek en op het bedrijf in Doorwerth zelf.In de zomer kalven er minder koeien af, omdat dan veel mensen op vakantie zijn. In september neemt de vraag naar melk, yoghurt, karnemelk en kaas weer toe. Op deze manier laat Wieringa zien dat hij het niet alleen belangrijk vindt om te luisteren naar wat de consument wil, maar dat Veld en Beek ook doet wat diezelfde consument wil.