‘Kijk naar de Denen’

Herstructureer je vastgelopen bedrijf, anders is het straks einde oefening.Het onderwerp van het European Dairy Farmers-jaarcongres in het Deense Kolding – Efficient farming on the edge - sneeuwde wat onder tijdens de bedrijfsbezoeken. Iedere congresganger kon vier van acht bedrijven bezoeken. Jazeker, elk bedrijf was een voorbeeld van efficiëntie. Hoge producties, hoge melkproductie per gewerkt uur, grote stallen, sterke focus op kosten. Dat hebben die Denen wel in de vingers. Ze moeten ook wel, want arbeid is er notoir schaars en peperduur. Een melkveebedrijf in het zuidwesten van Denemarken.Twee categoriën bedrijvenOpvallend was dat op bijna de helft van de bedrijven de ondernemer de groep van een kleine 50 bezoekers in zijn eentje opwachtte en te woord stond. Geen vrouw ernaast, geen kinderen erbij, een bedrijfsopvolger ontbrak of was zelfs uitgestapt. Geen trots, geen bezieling, geen plannen en geen hoop meer. Enkele bedrijven stonden al lange tijd te koop.Wat een verschil met de andere bedrijven. Daar wél een trotse vrouw naast de veehouder. Wél een of meer pubers die hand- en spandiensten op het bedrijf verrichtten en apetrots zijn op hun vader en het bedrijf. Op die bedrijven had de ondernemer wel concrete plannen voor de korte termijn en durfde hij te dromen voor de komende jaren.Ondernemers met toekomstplannen wisten ook wel wat financieren is, maar losten gestaag af alvorens weer een fikse groeistap te zettenDe eerste groep was topzwaar gefinancierd, had rente betaald, maar niet of nauwelijks afgelost in de afgelopen 10 jaar. De ondernemers met toekomstplannen wisten ook wel wat financieren is, maar losten gestaag af alvorens weer een fikse groeistap te zetten. Daar was veelal wél een opvolger. Niet gek, want de kinderen zien het werkplezier van de ouders en merken dat er geld is voor ‘leuke dingen’.Ook shake-out in NederlandOok in Nederland laat een flink aantal melkveehouders de schouders zakken door regelgeving en ook doordat ze nu vastlopen in een mislukte groeistrategie. Over enkele jaren zal onder deze ondernemers ook een shake-out volgen. Net als in Denemarken waar het al sinds de kredietcrisis van 2008 – en de grondprijsdaling daar – hommeles is. Is zo’n gedwongen beëindiging nog te voorkomen? Ja, maar het is wel zaak een vastgelopen bedrijf te reorganiseren nu het nog kan. Hoe pijnlijk dat ook is. Want almaar doorgaan op een mislukt pad betekent net als in Denemarken uiteindelijk een einde met lege handen, zonder enige middelen. Maar zonder reoganisatie draait het uit op: einde boer zijn, einde way of lifeGelukkig zijn de Nederlandse banken behoudend geweest. In de bedrijven zit nog altijd forse overwaarde. Verkoop een paar hectare, los daarvan af en herstructureer zodat er weer volop vrije cashflow ontstaat. Van daaruit is er weer toekomst, wel op een bedrijf met minder koeien dan beoogd. Maar zonder reorganisatie draait het uit op: einde boer zijn, einde way of life.