‘Kamerleden aan zijlijn bij aanpassing forfaits’

De roep om mestnormen voor de veehouderij te actualiseren, was groot. Nu is er veel kritiekDe roep om mestnormen voor de veehouderij te actualiseren, was groot. In een zoektocht naar ruimte in het fosfaatrechtenstelsel – door bijvoorbeeld knelgevallen – werd stevig gelobbyd om de forfaitaire excretienormen te actualiseren. De normen die nu gelden, zijn voor het laatst herzien in 2015 en door toename van efficiëntie, ander voer en ander weer zou een actualisatie van de normen zorgen voor minder stikstof- en fosfaatproductie per dier. De mestnormen die nu gelden zijn voor het laatst herzien in 2015 - foto: Bert Jansen.Voor veel melkveehouders zou dit gunstig uitpakken: met lagere mestproductie kunnen ze op basis van de beschikbare grond en op basis van het aantal aanwezige fosfaatrechten meer dieren houden. Daarnaast is het werken met verouderde cijfers niet wenselijk.Geen geduld in Tweede KamerOndanks de brede roep weigerde landbouwminister Carola Schouten eerder de normen te actualiseren. Dat deed ze bewust niet. Ze vreesde dat daarmee meer dieren gehouden zouden worden. Daarmee zou het risico op het overschrijden van de nationale productieplafonds weer toenemen. Schouten wilde de normen pas aanpassen als het aantal fosfaatrechten én de fosfaat- en stikstofproductie onder de plafonds zouden zitten. De Tweede Kamer wilde dit geduld niet opbrengen.Met de aanpassing van de normen komt ook de stroom van kritiekDe Tweede Kamer heeft onder aanvoering van Helma Lodders (VVD) en Jaco Geurts (CDA) via een motie aangedrongen op het actualiseren van de forfaits, waarbij voor september duidelijkheid moet zijn over de nieuwe normen. Die is er met de internetconsultatie gekomen.En met de aanpassing van de normen komt ook de stroom van kritiek. Vooral van ondernemers die te maken hebben met normen die omhoog gaan, of die te maken krijgen met andere of nieuwe diercategorieën. Met alle gevolgen van dien. Het feit dat cijfers van 2018 niet meegenomen worden bij de berekeningen wekt argwaanIn sommige reacties wordt zelfs gesproken dat de aanpassing in strijd is met de eigendomsrechten van de mens. Ook zijn er, ondanks de bijgeleverde rapporten, veel vragentekens bij de rekenmethodes en de aannames die gedaan worden. Het feit dat de cijfers van 2018 niet meegenomen worden bij de berekeningen wekt argwaan.De kritiek op de internetconsultatie is niet alleen inhoudelijk, maar geldt ook voor de procedure. Belangenorganisaties verwijten het ministerie met opzet de internetconsultatie in de vakantieperiode te houden, waardoor boeren en organisaties minder tijd hebben om te reageren.Ondanks de brede roep weigerde landbouwminister Carola Schouten eerder de mestnormen te actualiseren - foto: ANP.Minister kon niet veel andersDe minister kon echter niet veel anders: de Kamer wilde dat de normen voor september openbaar zouden zijn. Bovendien is het niet voor het eerst dat de consultatie in de zomerperiode is. In de zomer van 2014 lag de wijziging voor de excretieforfaits van rundvee ook voor in een internetconsultatie. Daarop kwamen toen welgeteld zeven reacties, waarvan twee van LTO. Op de internetconsultatie voor het wijzigen van de biologische forfaits in augustus 2016 kwamen vier reacties binnen. Het aanpassen van normen gebeurt niet met directe wetgeving, maar via een ministeriële regelingDe Tweede Kamer, die aandrong op de herziening, worstelt ondertussen met de kwestie. Het aanpassen van de normen gebeurt namelijk niet met directe wetgeving, maar via een ministeriële regeling. Dat is een regeling die door de minster wordt vastgesteld en daarmee algemeen verbindend is.Anders dan bij wetgeving kan een minster een dergelijke regeling zelfstandig vaststellen, zonder dat de Eerste en Tweede Kamer hierbij betrokken zijn. Daarmee is een regeling sneller dan een wetswijziging. Regeling uitwerking van raamwetIn Nederland zijn de meeste ministeriële regelingen een uitwerking van een raamwet die eerder is aangenomen door het parlement. Zo is de ministeriële regeling voor de mestnormen onderdeel van de meststoffenwet.
VVD, CDA, ChristenUnie, D66 en SGP vroegen deze week de minister met spoed om de onderliggende berekeningen en aannames openbaar te maken. Nog voor de internetconsultatie op 14 augustus sluit. Dat is een van de weinige dingen die Kamerleden nu kunnen doen. De Tweede Kamer kijkt aan de zijlijn toe en is bij een ministeriële regeling geen onderdeel van het spelDirect invloed uitoefenen op een ministeriële regeling kunnen politici niet. Die wordt immers niet als wetsvoorstel behandeld in de Kamer. Alleen via moties kan via de politieke route geprobeerd worden om bij te sturen, maar voorstellen afkeuren of wegstemmen, zit er niet in.De bal ligt na de internetconsultatie volledig bij de minister, die op basis van de reacties zal besluiten de regeling al dan niet aan te passen. De Tweede Kamer kijkt aan de zijlijn toe en is bij een ministeriële regeling geen onderdeel van het spel.