Is coöperatie middel of doel? (4)

Bestuurders van met name grote coöperaties zijn zelf de oorzaak van de verwijdering van de leden. Die stelling durf ik aan.Hoe komt de coöperatie binnen bij de leden? Niet via het bestuur. Nee, de coöperatie komt binnen via een glad, keurig, duur uitziend, maar weinigzeggend ledenblad. Verder via de woordvoerders.

Dat zijn onbekende mensen, waarvan je merkt dat ze binnen het bedrijf niets te melden hebben. Ze vertellen bij calamiteiten wat er gebeurt, welke fabrieken er bij reorganisaties worden gesloten en hoeveel mensen er afvloeien. Meer mogen ze niet vertellen en vermoedelijk weten ze ook niet meer.

Zo nu en dan, maar uiterst spaarzaam, spreekt de voorzitter van de directie. Die praat over het bedrijf. Niet over de boeren, wiens bestaan van het bedrijf afhankelijk is.

Bij uitzondering zegt ook de voorzitter eens wat in het openbaar. Bij FrieslandCampina is Wantenaar een meester in het zwijgen. Dat heeft een plus: hij zegt ook niets verkeerds.

Van de bestuursleden hoor je nooit wat. Alleen op een regiovergadering. Dan zijn ze zo voorgeprogrammeerd door de directie dat het gekooide leeuwen lijken. Een vermakelijk voorbeeld is Jan Cees Vogelaar. Eens flamboyant bestuurder, die, nadat hij zich nestelde op het pluche van Friesland Foods, van de aardbodem leek verdwenen. Wiens brood men eet, wiens woord men spreekt.

Moraal van dit verhaal: boerenbestuurders moeten zich meer presenteren. We willen horen hoe ze zelf denken. Het imago van marionetten van de directie moet verdwijnen. Dat zou een stap richting verkleining van de afstand tussen boer en coöperatie zijn.