Is coöperatie middel of doel? (2)

Voor de boer is het duidelijk: middel. Om op korte en lange termijn een beter inkomen te verwerven.Maar hoe zit het met de directies en de medewerkers? Vinden die het nog een middel om het boereninkomen te verhogen? Of is dat een onbekende doelstelling en gaat het hen alleen om het eigen doel: een zo hoog mogelijk inkomen? Ik neig naar het laatste.

De voorbeelden zijn talrijk. Oud Friesland Foods topman Olijslager noemde melk steevast een grondstof. Dat het de basis van ons inkomen is heb ik nooit van hem gehoord. Dan de zuivelmedewerkers. Altijd willen ze loonsverhoging. Zelfs met dramatisch slechte prijzen willen ze meer verdienen. Inleveren is er niet bij. Ook niet bij de directies. Een collega van me zei: "Al heeft het lid het noch zo slecht, het is de directeur die voor zijn eigen salaris vecht."

En weten de medewerkers nog dat ze voor een coöperatie werken? In de grote zeker niet. Een boer is voor hen de grondstoffenleverancier, een grote onbekende.

Dat alles samen maakt de huidige coöperatie tot een gewone onderneming waar de mensen hard werken voor hun eigen doel. En niet voor het doel van de boer: een zo hoog mogelijke prijs voor zijn product. Of bij de aankoopcoöperatie een zo laag mogelijke prijs.

De enigen, die de coöperatieve geest in de coöperatieve onderneming kan brengen, zijn bestuurders. En die staan steeds meer op afstand. Tot genoegen van de directies. Boeren hebben echter geen behoefte aan bestuurders, die zich als schoothondjes gedragen. Dat moet dus anders.