‘Investering in fosfaatrechten lijkt op kiespijn’

Bedrijven die voor 5 tot 7 koeien fosfaatrechten moeten bijkopen, ‘bepalen volgend jaar de prijs’. Bij bedrijfsovername drukken deze rechten het pensioen van de ouders, betoogt columnist Rick Hoksbergen.Lachen als een boer met kiespijn. Daar heb ik afgelopen weken helaas praktijkervaring over opgedaan, letterlijk. Midden in de nacht werd ik wakker van de pijn. Na een wortelkanaalbehandeling zou volgens de tandarts de pijn over zijn. Als niet direct, dan toch wel in een paar dagen. Helaas was er een week later nog wel een penicillinekuur nodig om de pijn echt kwijt te raken.Volgend jaar beperkt aanbod fosfaatrechten?De gesprekken die ik de laatste tijd met klanten voerde over fosfaatrechten, hebben een soortgelijke strekking. Menigeen is ervan overtuigd dat volgend jaar het aanbod van fosfaatrechten maar heel beperkt zal zijn. Dat is ook mijn gevoel. Als via de stoppersregeling 60.000 koeien uit de markt gehaald worden en het fosfaatreductieplan er 100.000 uit de markt neemt, dan zit hier al een gat in. En ik kan mij niet voorstellen dat er boeren zijn die niet terug willen naar het aantal koeien dat ze anderhalf jaar geleden molken. Daarbij is het ook nog maar de vraag of alle stoppers ook daadwerkelijk hun fosfaatrechten aanbieden.‘Gevaar bij bedrijven die 5 tot 7 koeien moesten krimpen’Aan de vraagkant zit het grootste gevaar – in mijn optiek – bij de bedrijven die 5 tot zo’n 7 koeien hebben moeten krimpen. Dit aantal is qua investering goed te overzien. En dit zijn ook net de laatste koeien die zorgen voor de balans in het bedrijf. Het ruwvoer komt nu mooi op, de stalruimte is bezet en de grondgebondenheid was al geregeld. Deze bedrijven, en dan vooral die met een goede kasstroom, bepalen de prijzen volgend jaar. Ik verwacht dat voor een groot deel van deze bedrijven het ook meer een principekwestie is dan een financiële rekensom. Die laatste fosfaatrechten moeten er gewoon weer bij.BedrijfsoverdrachtDe bedrijfsoverdrachten lopen vandaag de dag – gelukkig – gewoon door. Dit is altijd een lastig moment in de financiering van een bedrijf. Het is een ‘investering’ waar niets extra’s tegen over staat. Geen extra omzet, geen besparing op arbeidskosten. Vaak is een bedrijf beter rond te rekenen met iets extra melk erin, zolang stal en land dit toelaten. Op veel adressen is dit het geval. Nu zijn voor die extra omzet ook extra fosfaatrechten nodig. En die drukken zwaar op de liquiditeit. Aflossen in 5 jaar hakt er fors in. Dat drukt dan ook de ruimte die ik kan berekenen voor het ‘pensioen’ van de ouders. Vaak is bij een bedrijf bij bedrijfsoverdracht beter rond te rekenen met iets extra melk erin, zolang stal en land dit toelaten. [...] Nu zijn voor die extra omzet ook extra fosfaatrechten nodig. Die drukken zwaar op de liquiditeit.Wat brengt de investering in fosfaatrechten straks op?Hier keert de wal het schip. Op korte termijn lijkt het allemaal te kunnen en wordt er – te – veel geld in fosfaatrechten geïnvesteerd. Maar wat is het effect op middellange en lange termijn? Als na 5 jaar de fosfaatrechten afgelost zijn en er ontstaat daardoor weer ruimte in de liquiditeit, dan is het een goede investering geweest. Als na 5 jaar het bedrijf op andere onderdelen op slot heeft gestaan en verouderd begint te raken, dan is het maar de vraag wat de investering in fosfaatrechten opgebracht heeft. Met andere woorden, is de investering in fosfaatrechten een kiespijn die vanzelf over gaat? Of leidt die investering tot een wortelkanaalbehandeling met aanvullende maatregelen? Ik hoop voor u dat die aanvullende maatregelen u bespaard blijven. Voor mijzelf vraag ik mij af wat ik de afgelopen jaren anders had moeten doen. Stel voor het bedrijf deze vraag vooraf, en niet pas achteraf.