‘Investeren in lucht of ijzer’

Ieder voor zich, en allen verliezen bij CO2.Na fosfaat en stikstof zijn de broeikasgassen de volgende bedreiging voor de landbouw en dan vooral voor de veehouderij. Maar de akkerbouw en vollegrondsgroententeelt zullen in dit dossier ook niet aan onaangename verrassingen ontkomen. Want de uitstoot van CO₂, lachgas en methaan moet omlaag op basis van internationale verdragen. En dat gaat pijn doen.IndustrieVoor de industrie is een en ander al redelijk goed afgedicht. Daar is een Europees stelsel voor handel in rechten op vermeden of beperkte uitstoot. Wie daar meer broeikasgassen bespaart dan vereist, kan de overmatige winst (uitgedrukt in equivalenten CO₂) verkopen aan een bedrijf dat liever zijn reductieverplichtingen afkoopt dan te investeren in onzekere technieken, dus liever geld uitgeeft aan ‘lucht’ dan aan ‘ijzer’.De uitstoot van CO₂, lachgas en methaan moet omlaag op basis van internationale verdragen. En dat gaat pijn doen.DromenDe landbouw kan alleen maar dromen van opname in die systematiek. Want nu is wel vastgelegd dat de uitstoot fors omlaag moet, een verdienmodel is daar niet bij geleverd. Mogelijk komt dat via de afzet van de producten, maar de ervaring leert dat plussen op de marktprijs geen lang leven beschoren zijn. De extra eisen worden na enige tijd de basisvoorwaarde om te mogen leveren.Landbouw met 15% naar benedenDe landbouw moet tot 2030 4 megaton CO₂, ongeveer 15%, naar beneden. In 2050 moet de balans nul zijn. Dat is nog zo ver weg dat niemand zich daar gedachten over vormt. Maar geheid dat de doelstelling voor 2030 al onhaalbaar is. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) schat in dat de stoppers in de diverse sectoren genoeg emissiewinst opleveren om aan de doelstelling te geraken. Maar de winst bij de stoppers is veelal kleiner dan geraamd, zie bijvoorbeeld de gang van zaken in de Saneringsregeling Varkenshouderij.InnovatiesDan moet het tot 2030 dus naast de stoppers ook deels komen uit vrijwillige gerealiseerde beperkingen, uit innovaties. Maar niemand wil investeren in reducties zonder dat daar iets tegenover staat. Collectief-vrijwillig blijft de norm van 2030 buiten bereik. Die norm is echter hard vastgelegd, daar moet aan worden voldaan. Dus zal er vanaf 2028 een aantal verplichtingen vanuit de overheid om de hoek komen kijken.De landbouw kan alleen maar dromen van opname in de systematiek uit de industrieVerplichtingen op komstDe eersten zullen geen pijn doen, dat is het zogenoemde laaghangend fruit. De volgende stappen gaan wel zeer doen. Verplichte peilverhoging met name in veenweidegebieden, zwaardere scheurverboden op grasland, maxima aan maisteelt, maxima aan rooivruchten, inzet van voedermiddelen die leiden tot minder methaanemissies van de koeien, et cetera. Je kunt nu al zien aankomen wat dan over de landbouw uitgestort gaat worden.ETS-systematiekWat dan te doen? Het snelst werkt opname in de ETS-systematiek, dus in het stelsel van de industrie. Geld stuurt namelijk het best. Formeel is opname erin mogelijk, maar daar is wel politieke wil voor nodig. Anders wordt het weer ieder voor zich, en dan verliest iedereen.