‘Innovatie geen panacee’

Innovatie is belangrijk, maar je moet allerlei hooggespannen verwachtingen met een korreltje zout nemen, zegt Cees van Bruchem.Verschillende Nederlandse politieke partijen, maar ook andere organisaties, zoals de OECD, zien meer innovatie als de oplossing voor veel problemen waarmee de landbouw worstelt. Toch zou het te denken moeten geven, dat die problemen bestaan, terwijl de Nederlandse agrarische sector qua innovatie al tientallen jaren voorop loopt.Kritisch zijn tegenover innovatiesInnovatie is belangrijk, onmisbaar zelfs, maar toch moet je allerlei hooggespannen verwachtingen met een korreltje zout nemen, zeker als ze komen van organisaties die belang hebben bij meer geld voor onderzoek. Sommige innovaties blijken nadelen te hebben waar geen rekening mee was gehouden (destijds bijvoorbeeld de legbatterij voor kippen) en het effect van innovaties valt nogal eens tegen vanwege menselijk gedrag. Elektrische apparaten worden steeds zuiniger, maar het stroomverbruik neemt niet af doordat er steeds meer apparaten en lampen komen.InvesteringenInnovaties vallen soms nadelig uit voor bepaalde groepen. Veel vormen van innovatie zijn gekoppeld aan investeringen. Bedrijven die daarin, om welke reden dan ook, niet meekunnen, komen in een nadelige positie. Zo moesten in de jaren 70 van de vorige eeuw veel kleinere veehouders stoppen door de komst van de melktank.Voordeel niet altijd voor agrariërInnovaties dragen niet altijd bij aan een versterking van de positie van de agrariërs. Als er bespaard kan worden op productiemiddelen is dat wel het geval, maar als de innovatie leidt tot een grotere productie in de regel niet. Zo zijn, volgens een Amerikaans rapport van een paar jaar geleden, de prijzen van soja en mais 20% lager door de opkomst van genetisch gemodificeerde rassen. Dat is vooral voordelig voor de consument. Het is zeer de vraag of de gewone boer beter wordt van verdere industrialisatieVerschillende nieuwe innovaties, zoals digitalisering, ‘verticale landbouw’ en vlees- (en melk-?)vervangers, stuwen de voedselproductie verder in de richting van industrialisering. Het is zeer de vraag of de gewone boer daar beter van wordt.Innovatie vormt geen vrijbrief voor het achterwege laten van gedragsveranderingInnovatie is belangrijk, maar geen oplossing voor alle problemen. Innovatie vormt daarom geen vrijbrief voor het achterwege laten van gedragsverandering, of voor het ontwijken van lastige keuzes door politici.