‘Ik wil mijn kennis graag delen’

Oud-melkveehouder Berend Jan Stoel vertrekt 2 keer per jaar naar het buitenland om boeren te adviseren. Dat doet hij voor PUM Netherlands senior experts. “Mijn adviezen zijn soms erg triviaal, maar blijken wel effect te hebben op de bedrijven.”Ruim een week was hij actief bij een coöperatie van 50 kleine melkveehouders op het Indonesische eiland Java. Bestuur en boeren kregen advies van hem, vooral op het gebied van melkhygiëne. Het resultaat? Het gemiddelde kiemgetal in de melk van de coöperatie is gedaald van 4 miljoen naar onder 1 miljoen per milliliter. Berend Jan Stoel is daar trots op. De betreffende veehouders krijgen nu een hogere melkprijs van het bedrijf dat hun melk verwerkt; de korting die ze eerder kregen vanwege het hoge kiemgetal is geschrapt. Berend Jan Stoel: “Ik loop met de boeren door hun stal en zie dan al gauw op welke punten verbeteringen mogelijk zijn.” - Foto: Ton KastermansStoel (66) is oud-melkveehouder, hij had een biologisch melkveebedrijf bedrijf in het Groningse Garmerwolde, en woont inmiddels in het Gelderse Hulshorst. Maar stil zitten kan en wil hij niet. “40 jaar heb ik kennis en ervaring opgedaan in de melkveesector en die wil ik graag delen met boeren in de Derde Wereld.” Dat is ook zijn belangrijkste drijfveer om zich te melden bij PUM, een stichting van de werkgeversorganisatie VNO-NCW die ervaringsdeskundigen uitzendt naar ontwikkelingslanden. Daar adviseren zij op vrijwillige basis ondernemers in het midden- en kleinbedrijf. Landbouw is een van de sectoren waar PUM Netherlands senior experts zich op richt. Tientallen oud-boeren zijn actief voor de organisatie.Als agrarisch adviseur al jaren meermaals naar het buitenlandAls dertiger werkte hij al 4 jaar in Indonesië. Hij deed dat voor een organisatie die verbonden was met een lokale kerk. “Dat was in de tijd dat boeren moesten overstappen van zwerflandbouw op landbouwproductie op een vaste plek. Ik heb me toen vooral beziggehouden met erosiebestrijding en bodemvruchtbaarheid. Toen heeft het ontwikkelingswerk mij gegrepen en eigenlijk nooit meer losgelaten.”Vervolgens is Stoel weer op zijn eigen bedrijf aan de slag gegaan. Nadat hij zijn bedrijf in 2010 goed heeft kunnen verkopen, kwam zijn oude interesse weer boven. Hij heeft cursussen gevolgd, is 2 keer als adviseur door FrieslandCampina uitgezonden en heeft zich vervolgens gemeld bij PUM. Afgelopen 5 jaar is hij 11 keer als agrarisch adviseur naar het buitenland geweest.Ik zet de verbeterpunten die de boeren aanspreken op papier en geef dat aan henHij wordt bijvoorbeeld ingezet bij coöperaties van kleine melkveehouders die met praktische problemen kampen. “De coöperatie op Java is daarvan een mooi voorbeeld. Het hoge kiemgetal waar deze boeren mee kampten, heeft alles te maken met hygiëne. Ze hebben meestal geen enkele opleiding, ze kopiëren de aanpak van hun vader. Ik loop met de boeren door hun stal en zie dan al gauw op welke punten verbeteringen mogelijk zijn. Mijn adviezen zijn vaak triviaal, bijvoorbeeld dat het beter is om de melkemmers met warm water en zeep te reinigen dan alleen met koud water. Ik zet de verbeterpunten die de boeren aanspreken op papier en geef dat aan hen. Blijkbaar heeft dat effect, gezien de enorme daling van het kiemgetal bij deze coöperatie.”Adviestraject duurt langer om advies te laten beklijvenAf en toe wordt hij ook gevraagd om grote melkveebedrijven te adviseren. “Zo was ik op een bedrijf met 200 koeien, ook in Indonesië. Daar was vooral het voer een probleem. De bedrijfsleider voerde de koeien met de grondstoffen die voorhanden waren. Bij het voeren van koeien gaat het vooral om de balans tussen energie, eiwit en ruwvezel. Dat kost geld, maar leidt op korte termijn wel tot een hogere productie. Ik gaf ook een cursus klauwbekappen. Ook hier waren de adviezen tamelijk simpel, maar als ze worden uitgevoerd wel effectief.”Het gaat om korte missies, Stoel stapt na 2 weken weer op het vliegtuig. Beklijft de opgedane kennis? “Die vraag stelde PUM zich ook. Tegenwoordig kiezen we voor een langduriger adviestraject. We komen nog een keer terug, bespreken dan wat de vorderingen zijn en bedenken samen met de boeren nieuwe acties. Zo maken we onze inzet effectiever.”