‘Ik heb nooit op voorhand wantrouwen gevoeld’

Pas sinds 2011 is Anne-Marie Spierings actief in de provinciale politiek. Sinds 2015 is ze landbouwgedeputeerde in Noord-Brabant. Heilige huisjes lijken er voor haar niet te bestaan.Anne-Marie Spierings is van het aanpakken: als de stikstofdepositie te hoog is, moeten er maatregelen komen, en die neemt ze dan ook. Dat daarbij veel maatschappelijke onrust ontstaat neemt ze op de koop toe. Ondanks alle tegendruk wist ze de versnelde transitie van de veehouderij afgelopen zomer door de Brabantse Staten te loodsen.Anne-Marie Spierings, gedeputeerde van Provincie Noord-Brabant. - Foto: Van Assendelft FotografieU wordt wel gezien als de vrouw die de Brabantse boeren de duimschroeven heeft aangedraaid. Veehouders zien u als de ‘kwade genius’ van alles wat hun nu overkomt. Wat denkt u van dat beeld?“Wat ik merk is dat er veel wordt geschreven over de plekken waar het schuurt tussen partijen. En in Brabant schuurt het. Als het gaat om veehouderij en de relatie met burgers in het buitengebied maar ook met burgers in de kernen. Daarnaast schuurt het ook tussen veehouderij en de natuurgebieden. Daar maken wij dan vervolgens regels op en dan schuurt het weer. Maar wij doen daarnaast ook zo veel meer, het is jammer dat dat zo veel minder in de media terechtkomt.”Was u zich bewust van de impact die de transitie van de veehouder zou hebben?“Ja, we hebben dat aan de voorkant wel goed laten onderzoeken. We hebben een afweging gemaakt van de verschillende belangen die spelen. De grootste uitdaging voor ons allemaal is om in deze fase te komen tot de type stallen die we willen hebben. Een stalsysteem dat voldoet aan de regels, maar waar ook is nagedacht over het dierenwelzijn en de technische prestaties. Dat gaat niet automatisch, behalve regels is ook dat extra innovatie-zetje nodig.”Wat viel u in het hele – nogal turbulente – proces het meeste op?“Hoe ingewikkeld het is om helder te krijgen wat regels precies betekenen voor het individuele bedrijf. Als we uitleggen hoe regels in elkaar zitten, is voor boeren vaak helemaal niet duidelijk wat het op hun eigen bedrijf betekent. Een deel van de informatie komt niet aan op het bedrijf of alleen gekleurd.”‘Het is ingewikkeld om helder te krijgen wat regels precies betekenen voor het individuele bedrijf’ Dat betekent dat de informatie niet helder was en er onnodig onrust is ontstaan?“Op het individuele niveau geldt dat soms wel. We hadden hier insprekers die hun verhaal vertelden waarvan we meteen wisten dat hetgeen ze vertelden niet de impact was die de versnelde transitie zou hebben op hun bedrijf. Een heel aantal insprekers is daarom ook door ons benaderd.”Hoe is het om als vrouw een sector stevig op te schudden in zo’n agrarische ‘mannenbolwerk’?“Dat moet je eigenlijk aan de mannen vragen. Maar misschien, gemiddeld genomen, hebben vrouwen wat meer empathie, ik spreek hiermee geen oordeel uit over mezelf. Het kan helpen om in gesprek te blijven. En dat is wel gelukt.” Is het feit dat u van D66-huize bent een voor- of nadeel in deze van huis uit door het CDA beheerde portefeuille in Brabant?“Ik denk dat wel heeft geholpen om aan meerdere kanten het voordeel van de twijfel te krijgen, de kant van de boeren, burgers en milieubeweging. Als CDA‘er zou ik op voorhand verdacht zijn bij de burgers en als GroenLinks‘er hadden boeren waarschijnlijk vooraf al een stevige mening over mij. Ik heb nooit ervaren dat mensen mij op voorhand niet vertrouwen.”‘Ik heb nooit ervaren dat mensen mij op voorhand niet vertrouwen’U werd wel verweten gemaakte afspraken niet na te komen, dus onbetrouwbaar te zijn. Denk aan het rumoer over het convenant met de ZLTO. Steekt dat?“Feitelijk klopt het niet dat de afspraken uit het convenant niet worden nagekomen. De vermindering van de uitstoot in 2028 staat niet in het convenant, er staat hoe snel de depositie moet dalen en ook dat er geëvalueerd wordt of die depositie snel genoeg daalt. En dat waar nodig er aanpassingen zullen komen om die daling te realiseren. Ik begrijp natuurlijk wel wat er gebeurd en hoe het wordt geframed. Dat is onderdeel van hoe dingen gaan, ik word niet boos, hooguit wat teleurgesteld. Zo zit de wereld in elkaar.”Hoe kijkt u aan tegen de reacties van grote bedrijven en organisaties als Agrifirm, Vion, De Heus en Rabobank die zich zeer kritisch over de versnelde transitie hebben uitgelaten?“Voor een deel zijn het zorgen om niets. De veestapel gaat door onze maatregelen niet dalen, hooguit een tijdelijk dip in de varkenshouderij door de aanpassing van de bedrijven. Vanuit de veevoersector zijn het krokodillentranen. En banken hebben natuurlijk ook hun eigen belangen in deze transitie.”De veestapel daalt nu niet, zegt u. Is dat een volgende stap?“Dat vind ik lastig in te schatten. Ik zou graag het gesprek voeren in de komende jaren over het echte belang van de boer en het echte belang van de burger. Boeren willen vee houden wat ze leuk vinden op de manier die ze leuk vinden. En daarbij een eerlijke boterham verdienen. Er zijn denk ik maar weinig boeren die als droom hebben zoveel mogelijk dieren te houden.”De centralisatie van mestverwerking lijkt een probleem te worden. De gemeente Oss ligt bijvoorbeeld dwars en wil de mestverwerker Mace niet. Het gaat wel heel stroperig.“Het proces in Gemert en Landhorst was destijds net zo stroperig. Als er mensen in de buurt wonen krijg je dat. Door het aantal dieren dat we hebben in Brabant is er een mestoverschot. We moeten wat met die mest, uitrijden kan niet. Dan is dicht in de buurt bewerken op een schone en veilige manier het beste.” Wat betekent de recent ontdekte mestfraude in dit hele proces?“Ik merk dat het van alle kanten wordt geframed, die mestfraude is er omdat het duur is mest af te voeren. Sommigen zeggen dat we dus meer mestverwerkingscapaciteit moeten hebben, dat geldt deels, maar het maakt het nog steeds niet gratis. Anderen zeggen dat het een bewijs is dat we teveel dieren houden. Dus meer mestverwerking of minder dieren. Wat de oplossing is, daarover denken de sectororganisaties na en ik hoop dat ze met een wijze oplossing komen.” ‘Mestfraude is er omdat het duur is mest af te voeren’Wordt Noord-Brabant met een stevige positie in de Agritop 50 al te klein voor u? Lokt de landelijke politiek al?“Brabant is zo ontzettende leuk, het is ingewikkeld omdat de belangentegenstellingen zo groot zijn. Maar daarmee heb je ook wat op te lossen en dat is een geweldige uitdaging. Tegelijkertijd zijn de kansen heel groot. We kunnen nog zoveel innovatieve stappen zetten het is voor mij een eer om dat te helpen aanjagen.”Lees meer artikelen in de speciale uitgave Boerderij AgriTop 50