Huiskavels op grote bedrijven vaak te klein

Kleine huiskavels en veel versnipperde grond op afstand. De slechte verkaveling is een blok aan het been van de melkveehouderij. Krappe huiskavels staan ambities voor weidegang en grondgebondenheid in de weg.Qua verkaveling is de melkveehouderij 40 jaar na de grote ruilverkavelingen weer zo’n beetje terug bij af. Het is een pittige constatering van Wil Meulenbroeks, voorzitter van de vakgroep Melkveehouderij van LTO.Betere verkaveling cruciaal voor toekomst sectorTwee derde van de bedrijven is inmiddels gestopt en de grond is verdeeld terechtgekomen bij de huidige bijna 17.000 bedrijven. Gevolg is dat de bedrijven veel groter zijn, maar dat de huiskavel niet met de hoeveelheid koeien meegroeide en er relatief veel land op afstand ligt. De infrastructuur is natuurlijk stukken beter dan 40 jaar geleden, maar de hoeveelheid land op afstand is weer als vanouds. En die slechte structuur kost niet alleen geld vanwege transport en het minder efficiënt kunnen werken. Meulenbroeks maakt zich er ook zorgen over omdat veel van wat op de sector afkomt – weidegang, grondgebondenheid, kringloop, duurzaamheidsprogramma’s – meestal gebaat is bij een betere verkaveling.Weidegang ook op 150+ bedrijvenVoor de houdbaarheid van de weidegangambities van de sector is de schaalvergroting met krappe huiskavels een probleem. Met veel moeite is het aandeel bedrijven met weidegang afgelopen jaren weer naar 81% getrokken. Maar dat komt op termijn onder druk. De grotere bedrijven beschikken vaan over relatief kleine huiskavels. Ze passen minder vaak weidegang toe: van de bedrijven met meer dan 160 melkkoeien deed 57% in 2017 de koeien naar buiten. Behalve krappe huiskavels is ook de beleving van veehouders dat het weiden van grote koppels koeien lastig is, daar een oorzaak van.Om het aandeel weidegang op 81% of meer te houden, moet weidegang ook op 150+-bedrijven een gangbaarder verschijnsel worden. Overigens neemt de belangstelling toe. Van de 400 nieuwe weiders die vorig jaar werden begeleid door weidecoaches, waren er 100 met meer dan 160 melkkoeien. Daaronder 24 bedrijven met meer dan 240 melkkoeien.Lees ook: Beweiden levert € 400 per hectare meer rendementBeweidbare oppervlakte en weidegangWie naar gemiddelde cijfers kijkt van het Bedrijven Informatie Net (BIN) van Wageningen Economic Research, denkt dat het wel goed zit: 100 koeien, 25 hectare huiskavel, dus 4 koeien per hectare. Ronde cijfers waarbij weidegang ruimschoots mogelijk is. Tellen de percelen die over een weg of waterloop bereikbaar zijn mee (de huisbedrijfskavel), dan is er nog 6 hectare meer beschikbaar.Maar gemiddelden zeggen hier niet veel; een rapport van Wageningen UR uit 2015 over beweidbare oppervlakte en weidegang geeft meer kijk op de invloed van schaal. Drie kwart van de bedrijven heeft een veebezetting van 6 melkkoeien of lager op de huiskavel en op het andere kwart is die veebezetting dus hoger. En 11% heeft een veebezetting van meer dan 12 melkkoeien per hectare, of heeft zelfs helemaal geen huiskavel.Kavelruil interessant voor veehoudersGrote verkavelingen komen er volgens LTO niet meer, maar kavelruil is vanwege bovengenoemde redenen voor veel veehouders wel interessant.Daarom zet de belangenorganisatie in op veelvuldig gebruik van de mogelijkheden voor kavelruil.

Er is POP3-geld voor financiering van projecten en voor kavelverbeteringen. Daarbij hebben volgens de organisatie ook gemeenten, waterschappen en provincies vaak belang bij grondruil en kan er veel in beweging komen als er wordt samengewerkt.Lees ook: ‘Er is een blijvende interesse in grond’